Ö:: ئه‌حمه‌دی کازمی ته‌مه‌نی درێژیی خۆی بۆ منداڵه چاوگه‌شه‌کانی که‌مپی ئازادی به‌جێ هێشت

نووسینی: هه‌ڤاڵ

هه‌روه‌ک ده‌زانین له رۆژی (2006.01.09) فڕۆکه‌یه‌کی نیزامی هێڵی ئاسمانی سه‌ر به سوپای پاسدارانی کۆماری ئیسلامی ئێران که له تارانه‌وه بۆ ورمێ ده‌چوو له نزیک شاری ورمێ که‌وته‌ خواره‌وه و 11 که‌س له سه‌رانی هێزی نیزامی ئێرانی تێدا کوژرا. یه‌کێک له‌ کوژراوه‌کان سه‌رله‌شکه‌ر (ئه‌حمه‌دی کازمی) بوو.

له‌ زمانی ناوبراوه‌وه‌ له‌ ماڵپه‌ڕی "بازتاب" که سه‌ر به‌ "موحسین ره‌زایی"یه‌ بڵاو کراوه‌ته‌وه‌ که‌ ناوبراو ئه‌رکی ئه‌وه‌ی پێ سپێدراوه‌ که‌ هێرش به‌رێته‌ سه‌ر بنکه‌ی هێزه‌کانی حیزبی دێمۆکراتی کوردستان ئێران له‌ کوردستانی عێراق.

ئه‌حمه‌دی کازمی ده‌ڵێ ساڵی 1996 به‌ 200 ماشێنی هه‌ڵگری چه‌کی قورس و نیوه‌قورس له‌ گه‌ڵ 2000 پاسدار له‌ ڕێگای پێنجوێنه‌وه چووینه ‌نزیک شاری کۆیه‌ له‌ ناوچه‌ی هه‌ولێر که له‌ 160 کیلومیتری قوڵای خاکی کوردستانی عێراق هه‌ڵکه‌وتووه‌. ئه‌و ناوچه‌یه‌ له‌ ژێر ده‌سه‌ڵاتی یه‌کیه‌تی نیشمانی کوردستاندا بوو. رۆژی 26 جولای ساڵی 1996 بنکه‌ی هێزه‌کانی حیزبی دێمۆکراتی کوردستانی ئێرانمان گه‌مارۆ دا که‌ زیاتر له‌ 3 هه‌زار پێشمه‌رگه‌ و په‌نابه‌ری لێبوو. ناوبراو له درێژه‌ی فه‌رمایشه‌‌کانیدا ده‌ڵێ ئه‌وانم مه‌جبوور کرد و (توافقنامه‌)م پێ ئیمزا کردن که ده‌ست له خه‌باتی چه‌کداری هه‌ڵگرن و روو له‌ خه‌باتی سیاسی بکه‌ن.

کاتێک مرۆڤ باس له‌ رووداوێکی مێژووی بکا و بیهه‌وێ بابه‌ته‌که‌ به‌ شێوه‌یه‌کی راست و دوور له‌ درۆ و بوختان بگێڕێته‌وه‌، ئه‌و کاته‌ ده‌بێ له‌جیاتی هه‌ڵبه‌ستنی چیرۆک و ئه‌فسانه‌ و دروست کردنی پاڵه‌وان بۆ به‌سه‌رهاته‌که‌‌‌، ده‌بێ زیاتر پشت به‌ به‌ڵگه‌کان ببه‌سترێ. چوونکه‌ هه‌روه‌ک هه‌موومان ده‌زانین ئه‌وه‌ رووداوێکی مێژووی بووه‌، نه‌ک چیرۆک و حکایه‌ت وه‌ک ئه‌حمه‌دی کازمی باسی لێوه‌ ده‌کا.

بۆ ئه‌وه‌ی زیاتر رووی دزێوی به‌کرێ گیراوان و فه‌رمانده‌ کۆنه‌په‌رسته‌کانی کۆماری ئیسلامی ئێران بۆ خوێنه‌ران درکه‌وێ، له‌به‌ر ئه‌وه‌ بۆ خۆم شاهیدی زیندووی ئه‌و‌ رووداوه‌ بووم و ئه‌و کرده‌وه‌ تێرۆرستانه‌یه‌م به ‌چاوی خۆم دی، پێمخۆشه‌ ئاماژه‌ به‌ هێندێک خاڵ له‌ فه‌رمایشه‌کانی ئه‌حمه‌دی کازمی بکه‌م.                                               سه‌باره‌ت به‌ کاروباری سیاسی که‌ ئه‌حمه‌دی کازمی به‌ قه‌ولی خۆی داوای له‌ حیزبی دێمۆکراتی کوردستانی ئێران (حدکا) کرد بوو که‌ چه‌ک دابنێین و کاروباری سیاسی بکه‌ن. ده‌بێ بڵێم وه‌ک بۆ هه‌موو لایه‌ک ئاشکرایه‌، ئه‌وه‌ حدکا نه‌بوو که‌ په‌نای بۆ چه‌ک برد، به‌ڵکوو ئه‌وه‌ کۆماری ئیسلامی بوو که‌ هیچ رێگایه‌ک بێجگه‌ له‌ ده‌ستبردن بۆ چه‌ک ئه‌ویش بۆ پارێزگاری له‌ مان و مه‌وجودیه‌وتی گه‌لێ کورد له‌و به‌شه‌ی کوردستاندا،  بۆ گه‌لی کورد و حدکا نه‌هێشته‌وه. ‌

هه‌موو ئه‌و‌ وته‌‌یه‌ی دوکتور قاسملووی شه‌هیدمان له‌ بیره‌ که‌ فه‌رمووی:"ئه‌گه‌ر کۆماری ئیسلامی ئیجازه‌ی بڵاوکردنه‌وه‌ی رۆژنامه‌یه‌کیشمان پێ بدا، چه‌که‌کانمان داده‌نێین و خه‌باتی سیاسی ده‌که‌ین." باشه‌ ئه‌و‌ کات ئه‌حمه‌دی کازمی له کوێ بوو که‌ تازه‌ پاش 20 ساڵ قه‌تڵ و عامی خه‌ڵکی کوردستان هاتبووه‌ کۆیه‌ و پێشنیاری خه‌باتی سیاسی به‌ رۆڵه‌کانی حدکا ده‌کرد.

مامۆستا عه‌بدوڵڵا حه‌سه‌نزاده‌ ئه‌وه‌ کاته‌ فه‌رمووی: ئه‌گه‌ر له‌ به‌ر حورمه‌تی خاکی کوردستانی عێراق نه‌بوایه‌، هێزێ پێشمه‌رگه‌ی حیزبی دێمۆکرات زۆر جار هێزی زۆر له‌وه‌ گه‌وره‌تریان له‌ کوردستانی ئێران به‌چۆکدا هیناوه‌. بۆ سه‌لماندنی وته‌که‌ی مامۆستاش ده‌توانین بۆ وێنه‌ ته‌نیا ئاماژه‌ به‌ ستونی 806ی شیراز بکه‌ین که ‌له‌ دوای کۆتایی‌ هێرشێکی له‌و چه‌شنه‌دا بۆ سه‌ر خه‌ڵکی کوردستانی ئێران ڕا ده‌گه‌ڕانه‌وه‌، له‌ نزیک ئاوایی "حسێن مامه‌" که‌ له‌ نێوان شاره‌کانی "بۆکان" و "میاندوئاو" هه‌ڵکه‌وتووه‌، له‌ لایه‌ن پارتیزانه‌کانی حدکاوه‌ ته‌فروتوونا کران، به‌ شێوه‌یه‌ک که وه‌ک پێشینیان ده‌ڵێن‌ ته‌نانه‌ت بۆ ده‌رمانیش لێیان ده‌رنه‌چوو تاکوو هه‌واڵی ئه‌و شکسته‌ تاڵه‌ بۆ ئه‌حمه‌دی کازمی و باقی فه‌رمانده‌ره‌ به‌کرێگیراوه‌کانی کۆماری ئیسلامی به‌رێته‌وه‌. ئیدی باسی ئه‌و هه‌موو زه‌برانه‌ی که‌ هێزی پێشمه‌رگه‌ له‌ باکوور تاکوو باشوور له‌ هێزه‌کانی کۆماری ئیسلامیان داوه‌ ناکه‌م. چوونکه‌ خه‌ڵکی کوردستان بۆ خۆیان شاهیدی زیندووی ئه‌وه‌ هه‌موو قاره‌مانه‌تیه‌ن که‌ هێزی پێشمه‌رگه‌ی حدکا له‌سه‌ر خاکی کوردستان له‌ خۆی نیشان داوه‌.

ئه‌حمه‌دی کازمی ده‌ڵی 160 کیلومیتر چوونی نێو خاکی عێراقه‌وه‌ و 3 هه‌زار پێشمه‌رگه‌مان گه‌مارۆدا و به‌ قه‌ولی خۆی به‌زه‌یی پێیاندا هاته‌وه‌ و هیچی لێ نه‌کردن.

هه‌وه‌ڵه‌ن له‌ یاسای نێونه‌ته‌وه‌ییدا، نه‌ک 160 کیلومیتر، به‌ڵکوو 1 میتر له‌ خاکی وڵاتێکی دیکه‌ به‌زاندن، تاوانه‌. جا هه‌ر بۆیه‌ حورمه‌تی خاکی وڵاتێکی دیکه‌ به‌زاندن، نه‌ک هه‌ر جێگای شانازی نیه، به‌ڵکوو جێگای شه‌رمه‌زارییه‌ که‌ به‌ رۆژی روون و له‌ به‌ر چاوی دونیای پێشکه‌وتووی ئیمڕۆدا کۆماری ئیسلامی ئێران ئاوساری هێزه‌کانی داماڵێ و ڕه‌وانه‌ی خاکی وڵاتێکی دیکه‌یان بکا.‌‌  

ئه‌گه‌ر پاساوهێنانه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ کاره‌ دزێوه‌ش حدکا بوو، خۆ ئه‌و‌ کاته‌ له‌ زۆربه‌ی ناوچه‌کانی کوردستانی ئێران پێشمه‌رگه‌ی حیزبی دێمۆکرات حزووریان هه‌بوو و به‌ راستیش مه‌یدانی‌ سه‌ره‌کی بۆ ڕووبه‌ڕوو بوونه‌وه‌ هه‌ر کوردستانی ئێران بوو، نه‌ک به‌ که‌ڵک وه‌رگرتن له‌ شه‌ڕی نێوخۆی هێزه‌کانی کوردستان هێرش بکاته‌ سه‌ر ئه‌و‌ هه‌رێمه‌ و نه‌خۆشخانه‌ و قوتابخانه‌کانی حدکا بداته‌ به‌ر ڕه‌هێڵه‌ی کاتیۆشا، موشه‌ک و تۆپ. له‌ کاتێکدا ئه‌وان له‌وێ ته‌نیا سه‌رقاڵی کاروباری سیاسی بوون، هه‌ر ئه‌ر ئه‌و شته‌ی که‌ ئه‌حمه‌دی کازمی لێی ده‌ویستن واته‌ کاری سیاسی کردن.

ئه‌و که‌سانه‌ی که‌ شاره‌زای شه‌ڕی پارتیزانین ده‌زانن که‌ 3 هه‌زار پێشمه‌رگه‌ (ئه‌ویش پ.م. حدکا) نه‌ک له‌ به‌رامبه‌ر 2 هه‌زار پاسداری به‌کرێگیراوی بێ وره‌ ته‌سلیم نابێ، به‌ڵکوو ئه‌گه‌ر هه‌لومه‌رجه‌که‌ له‌بار بووایه‌ هه‌ر ئه‌وه‌ ده‌م ده‌بوایه‌ فاتیحایان بۆ گیانی ئه‌حمه‌دی کازمی خوێندبایه‌، نه‌ک ئێستا که‌ له‌ فڕۆکه‌دا که‌وته‌ خواره‌وه‌ و مرد.

ئه‌حمه‌دی کازمی ده‌ڵێ گه‌مارۆمان دان و هه‌واڵم بۆ ناردن که‌ چه‌که‌کانیان دابنێن. بۆ ئاگاداری خوێنه‌رانی به‌ڕێز، هێزه‌کانی رژیم به‌ شێوه‌یه‌کی زۆر نهێنی هاتبوون له‌ دۆڵی "سماقوڵی" جێگیر ببوون و هێندێك قه‌فه‌سیشیان له ‌گه‌ڵ خۆیان هێنابوو که‌ به‌ قه‌ولی خۆیان رۆڵه‌کانی دێمۆکرات له‌ قه‌فه‌س بکه‌ن و بۆ سه‌ره‌ زله‌کانیان له‌ تاران و قوم به‌ دیاریان به‌رنه‌وه‌. له‌ کاتژمێر 6 ی به‌یانیه‌وه‌ به‌ شێوه‌یه‌کی زۆر دڕندانه‌‌ کامپی ئازادی، نه‌خۆشخانه‌، قوتابخانه‌ و ته‌نانه‌ت موچه‌و مه‌زرای جوتیارانی هه‌ژاری ناوچه‌که‌شیان دایه‌ به‌ر هێرشی موشه‌ک، کاتیوشا و تۆپ. ئه‌و‌ ئاوربارانه‌ تاکوو کاتژمێر 6ی پاش نیوه‌ڕۆ درێژه‌ی کێشا. کاتێک که‌ زانیان قه‌ڵای له‌ گیران نه‌هاتووی حدکا ئاوا به‌ هاسانی که‌ ئه‌حمه‌دی کازمی و فه‌رمانده‌ره‌کانی دیکه‌ پلانیان بۆ دانابوو، قووت نادرێ، هێزه‌کانی یه‌کیه‌تی نیشتمانی کوردستانیان ڕاسپارد بوو که‌ به‌ حدکا بڵێن ئه‌و شوێنه‌ چۆڵ بکا، ده‌نا هێرش ده‌که‌ینه‌ سه‌ریان. ئیدی ئه‌وه‌ی که‌ ئه‌حمه‌دی کازمی ده‌ڵێ گه‌مارۆم دان و داوام لێ کردن که‌ چه‌که‌کانیان دابنێن، له‌ بنه‌ڕه‌تدا فڕی به‌ ڕاستیه‌وه‌ نیه‌، ئه‌و پاش 12 کاتژمێر تۆپ باران کردن بۆی ده‌رکه‌وت که‌ ناتوانێ به‌ ئاور و ئاسن تۆزقاڵێک له‌ وره‌ی به‌رزی رۆڵه‌کانی دێمۆکرات که‌م بکاته‌وه‌، له‌ ناچاریان داوای ده‌کرد که‌ بنکه‌کان چۆڵ بکه‌ن، تاکوو ئه‌و بێت و فیلم له‌ بنکه‌کان هه‌ڵگرێت و بگه‌ڕێته‌وه‌. دیاره‌ هه‌ر ئه‌وه‌ ده‌م حدکا به‌ یه‌کیه‌تی نیشمانی کوردستانی ڕاگه‌یاند که ئه‌گه‌ر‌ ئه‌و داواکارییه‌، داواکاریی یه‌کیه‌تی نیشتمانییه‌ ئێمه‌ دیخه‌ینه‌ سه‌ر چاو و تاکوو 24 کاتژمێر ئێره‌ به‌جێ دێڵێن. به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئه‌مه‌‌ داواکارییه‌ کۆماری ئیسلامی ئێرانه‌، ئێمه‌ ئێره‌ چۆڵ ناکه‌ین و تاکوو دوایین دڵۆپه‌ی خوێنمان پارێزگاری له‌ مان و مه‌وجوودیه‌تی خۆمان ده‌که‌ین.

کاتێک ئه‌حمه‌دی کازمی ئه‌و‌ هه‌واڵه‌ی پێگه‌یشته‌وه‌ و زانی له‌ جێگای خۆی په‌ل ببزێوێ، تامی تاڵی شکسته‌کانی کوردستانی ئێران که‌ له‌سه‌ر ده‌ستی پێشمه‌رگه‌کانی حدکا لێ که‌وتبوو، ده‌چێژێته‌وه‌. ئاوساری کاروانه‌که‌ی گرت و سه‌رشۆڕانه‌ گه‌ڕایه‌وه‌ بۆ ئێران. جا هه‌ر بۆیه‌ نه‌ک ئه‌و‌ کات که‌ ئه‌حمه‌دی کازمی ده‌ڵێ چه‌کم پێ داناون، به‌ڵکوو ئێستاش که‌ ئه‌م دێڕانه‌ ده‌نووسم، حدکا چه‌کی دانه‌ناوه‌ و له‌ جارانیش باشتر له‌ مه‌یدانی خه‌باتدا ماوه‌ته‌وه‌.

ناوبراو له‌ به‌شێکی دیکه‌ی قسه‌کانیدا ده‌ڵێ که‌ حدکا له‌ لایه‌ن ڕژیمی سه‌ددامه‌وه‌ پشتیوانیان لێ ده‌کرا، به‌ڵام پاشان ده‌ڵێ ئه‌وان له‌ ناوچه‌ی "کۆیه‌" که‌ له‌ ژێر ده‌سه‌ڵاتی یه‌کیه‌تی نیشمانی کوردستاندا بوو، ده‌ژیان.

باشه‌ ئه‌گه‌ر حدکا به‌ قه‌ولی ئه‌حمه‌دی کازمی  سه‌ر به‌ به‌عس بوون، و له‌ ناوچه‌ی ژێر ده‌سه‌ڵاتی ڕژیمی به‌عسدا بوایه‌، ئایا به‌ راستی ئه‌حمه‌دی کازمی ده‌یتوانی ئاوا به‌ هاسانی حه‌وتخاونی رۆسته‌م ببڕێ و خۆی بگه‌یه‌نێته‌ بنکه‌ی هێزه‌کانی حدکا؟ ئه‌و کاته‌ش ئه‌رته‌شی عێراق فه‌رشی سووری بۆ راده‌خستن؟ ئه‌و ڕێکه‌وتنامه‌یه‌ی که‌ ناوبراو باسی لێوه‌ده‌کا‌، ڕێکه‌وتنامه‌ی نێوان حدکا و کۆماری ئیسلامی نه‌بوو به‌ڵکوو  ڕێکه‌وتنی نێوان حدکا و یه‌کیه‌تی نیشتمانی کوردستان بوو و به‌ پێی ئه‌و ڕێکه‌وتننامه‌یه‌، ده‌بوایه‌ یه‌کیه‌تی نیشتمانی کوردستان گیانی ئه‌ندامانی حدکا و کورده‌ ئاواره‌کانی کوردستانی ئێران بپارێزێ که‌ رۆژ نه‌بوو له‌ لایه‌ن تێرۆریسته‌کانی کۆماری یسلامی ئێرانه‌وه‌، نه‌که‌ونه‌ به‌ر‌ هێرشی تێرۆرستی و له‌ به‌رامبه‌ریشدا ده‌بووایه‌ حدکا هه‌ڵسووڕانی خۆی به‌ شێوه‌یه‌ك رێکخستبایه‌ که‌ له‌گه‌ڵ هه‌لومه‌رجی ئه‌و کاته‌ کوردستانی عێراق یه‌کی بگرتبایه‌ته‌وه‌.

ئه‌وه‌ی که‌ لێره‌دا جێگای تێڕامانه‌ بۆ من و زۆر که‌سی دیکه‌، ئه‌وه‌یه‌ که‌ بۆ پێش مردنی ئه‌حمه‌دی کازمی ئه‌م درۆ شاخدارانه‌ بڵاو نه‌ده‌کرانه‌وه‌؟ گه‌ڵۆ تۆ بڵێی درۆکه‌ هێنده‌ گه‌وره‌ نه‌بووبێ که‌ کردبێتیانه‌ درۆی پاش مردوو؟ خۆ ده‌نا ئه‌وه‌ حدکا، ئه‌وه‌ یه‌کیه‌تی نیشتمانی و خه‌ڵکی ناوچه‌ی کۆیه‌ش ماون و ده‌زانن که‌ ڕووداوه‌که‌ به‌و شێوه‌ نه‌بووه‌ که‌ ئه‌حمه‌دی کازمی باسی لێوه‌ کردووه‌.

به‌ڵێ ئه‌حمه‌دی کازمی ڕۆیشت و ئه‌و قوتابخانه‌یه‌ی که‌ ئه‌و بۆ ماوه‌ی 12 کاتژمێر دایه‌ به‌ر هێرشی دڕندانه‌ی موشک و کاتیۆشا، تا به‌ خه‌یاڵی خاوی خۆی نه‌وه‌ی داهاتووی حدکا به‌نه‌بڕ بکا، منداڵانی چاوگه‌شی که‌مپی ئازادی هه‌موو به‌یانیان له‌ به‌ر ده‌رگاکه‌ی سرودی نه‌ته‌وایه‌تی "ئه‌ی ڕه‌قیب" ده‌ڵێنه‌وه.‌

هه‌ڤاڵ

14/1/2006

 سه‌ره‌وه‌. ده‌سپێک.

ئه‌م بابه‌ته‌ چاپ بکه‌!

   ئه‌م بابه‌ته‌ بۆ هاوڕێکه‌ت بنێره:

© www.giareng.com
All rights reserved 2005.