Ö:: کۆنفرانسی " سه‌ر به‌خۆیی کورد، دێموکراسی و ئارامی ناوچه‌ " به‌شی چواره‌م و کۆتایی

نووسینی: لوقمان زه‌هرایی

کوردستانی داگیر کراوی ژێر ده‌ستی سوریه‌ش، بۆ چه‌وسانه‌وه‌و بێ مافی وچاره‌ ڕه‌شی چی له‌ به‌شه‌کانی دیکه‌ی کوردستان که‌متر نه‌بووه‌. له‌ دوای شکانی ئیمپراتوری عوسمانی له‌ شه‌ری یه‌که‌می جیهان دا، خاکی داگیر کراوی ژێر ده‌سه‌لاتی له لایه‌ن ولاتانی بریتانیا وفه‌رانسه ‌وه‌کوو فاتیحانی‌  شه‌ڕ دابه‌ش کرا. له‌ گه‌ڵ دروست کردنی ولاتێکی نوێ به‌ نێو سوریه‌ له‌ لایه‌ن ده‌وله‌تی کۆلۆنیالیستی فه‌رانسه‌، به‌شێک له‌ خاکی کوردستان و گه‌لی کورد که‌وته‌ ژێر ده‌سه‌لاتی عه‌ره‌به‌کانه‌وه‌ که‌ به‌ عه‌ره‌بی سوری پێناسه‌ ده‌کرێن.

له‌و به‌شه‌ش له‌ خاکی داگیر کراوی کوردستان، بوونی کورد بۆ ده‌سه‌لاتداران وجودی خاریجی نه‌بووه‌، سیاسه‌تی ته‌ک ولات وته‌ک نه‌ته‌وه‌ له‌ سوریه‌ش به‌ رێوه‌ چووه‌، که‌ تاکوو ئێستاش به‌ر ده‌وامه‌.

به‌ تایبه‌ت له‌ دوای به‌ ده‌سته‌وه‌ گرتنی ده‌سه‌لات له‌ لایه‌ن حیزبی به‌عسی سوریه‌وه‌ له‌ ده‌یه‌کانی شه‌سته‌وه‌ که‌ ده‌سته‌ خوشکی حیزبی به‌عسی سه‌دامی فاشیست بوون، سڕینه‌وه‌ی ناسنامه‌ی کوردان به‌ شێوه‌یه‌کی سیسته‌ماتیک وگه‌ڵاله‌ دارێژراو به‌رێوه‌ چووه‌ و ته‌نانه‌ت کورده‌کانیان له‌ ناسنامه‌ی سوری بوونیش بێ به‌ش کردووه‌.

رۆله‌کانی گه‌لی کورد له‌و به‌شه‌ش له‌ کوردستان بۆ وه‌ده‌ست هێنانی مافه‌کانیان سالانێکی دوورودرێژه‌ له‌ خه‌بات وتێکۆشان دان. به‌لام گرفتی سه‌ره‌کیان، وه‌کوو به‌شه‌کانی دیکه‌ی کورستان نه‌بوونی یه‌کگرتویی وته‌بایی بووه‌ و ‌چه‌ندین پارتیان هه‌یه‌ که‌ نه‌یان توانیوه‌ بکه‌ونه‌ به‌ره‌یه‌کی یه‌کگرتوو. پارتی کرێکارانی کوردستانیش به‌ داخه‌وه‌ به‌ نیسبه‌ت ئه‌و به‌شه‌ی کوردستان سیاسه‌تێکی چه‌وت و هه‌ڵه‌یان به‌رێوه‌ برد، به‌ تایبه‌ت ئه‌و کات که‌ به‌رێز" ئاپۆ" له‌ ده‌مێشق بوو، بۆ رازی کردنی ده‌سه‌لاتدارانی سوریه‌ حاشای  له‌ بوونی کورد و خاکی کوردستان له‌و به‌شه‌دا ده‌کرد.

سیاسه‌تی حافز ئه‌سه‌د له‌ لایه‌ن کوڕه‌که‌یه‌وه‌ " به‌شار ئه‌سه‌د "به‌ نیسبه‌ت کوردان هه‌ردرێژه‌ی هه‌بووه‌، له‌ راستیدا ده‌سه‌لاتێکی دیکتاتۆری بنه‌ماله‌یی له‌ پله‌ی یه‌که‌م دا، له‌ پله‌ی دووهه‌م دا ده‌سه‌لاتی حیزبی به‌عس وله‌ پله‌ی سێهه‌م دا ده‌سه‌لاتی که‌مایه‌تی "عه‌له‌وه‌ی".

سوریه‌ به‌ هۆی پشتیوانی کردن له‌ تێرۆریزمی ده‌وله‌تی وهاوکاری کردنی ئه‌حزابی تێرۆریستی وه‌کوو "حیزبوللای لوبنان " جه‌ماعه‌تی "جۆرج حه‌به‌ش" و" حه‌ماس " و "جیهادی ئیسلامی فه‌له‌ستین " و هه‌روه‌ها دۆستایه‌تی له‌ گه‌ڵ کۆماری ئیسلامی وه‌کوو دۆژمنی ئامریکا وئیسرائیل که‌وتۆته‌ ژێر زه‌ختی نێو نه‌ته‌وه‌یه‌وه‌ وهه‌ر ئه‌و زه‌خته‌ش بوو که‌ سوریه‌ی ناچار کرد هێزه‌کانی به‌ ته‌واوی له‌ لوبنان به‌رێته‌ ده‌ر. کوشتنی ره‌فیق حه‌ریری سه‌رۆک وه‌زیرانی پێشووی لوبنان و لێکۆلینه‌وه‌ی نۆێنه‌ری نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتۆکان ده‌ستی تاوان بۆ لای سوریه‌ درێژ ده‌کا وه‌کوو به‌ ریوه‌ به‌ری ئه‌و تێرۆره‌ سیاسیه‌. هه‌ر وه‌ها کێشه‌ی نێو حیزبی به‌عسی سوری وجیا بونه‌وه‌ی " عبدولحه‌لیم خدام" که‌ سالانێکی دورودرێژ وه‌کوو چیگری سه‌رۆک کۆماری بووه‌ و راهێنان وناردنی ترۆریستان بۆ نێو خاکی عێراق هه‌موویان بونه‌ته‌ قه‌یرانێکی سیاسی که‌ به‌رۆکی حکومه‌تی به‌شار ئه‌سه‌دیان گرتوه‌ وبێگومان له‌ لاواز بوونی حکومه‌تی ئه‌سه‌د دا ده‌وری کاریگه‌ر ده‌گێرن.

کورد له‌و به‌شه‌ به‌ یه‌کگرتوویی ویه‌کریزی وبه‌ هه‌ست کردن به‌ وه‌ده‌ست هێنانی مافه‌ نه‌ته‌وایه‌تیه‌کانی ده‌توانێ که‌لکی زۆر باش له‌و ده‌رفه‌ته‌ زێرینه‌ وه‌رگرێ.

بێگومان هاریکاری وپشتیوانی به‌شه‌کانی دیکه‌ی کوردستان له‌و پارچه‌ داگیرکراوه‌ی نیشتمانه‌که‌مان ده‌توانێ ئاسۆی سه‌رکه‌وتن نزیکتر کاته‌وه‌.

مه‌به‌ستم له‌ نووسینی ئه‌ وتاره‌ له‌ چوار به‌ش دا ئه‌وه‌ بوو، که‌ سه‌ره‌رای باس کردن وبیر هێنانه‌وه‌ی رووداوه‌کان وسیاسه‌تی داگیر که‌ران به‌ نیسبه‌ت کورد وکوردستان، بۆ چون وبیرو ڕای خۆشم له‌ مه‌ڕ ئه‌و كێشه‌ گرینگه‌ ده‌ربڕم.

کێشه‌ی کورد، کێشه‌ ی نه‌ته‌وایه‌تی یه‌ک نه‌ته‌وه‌ی به‌ش کراو ویه‌ک خاکی دابه‌ش کراوه‌‌ وچاره‌سه‌ی ئه‌و کێشه‌یه‌ وه‌کوو حه‌لقه‌ی زنجیر به‌یه‌که‌وه‌ گرێ خواردووه‌، سه‌رکه‌وتن وشکانی به‌شێک کاریگه‌ری ڕاسته‌و خۆی له‌ سه‌ر به‌شه‌کانی دیکه‌ هه‌یه‌. نموونه‌ی زۆر زیندووی باشوری کوردستانه‌ که‌ بۆته‌ قیبله‌ی هه‌موو کوردستانی گه و‌ره‌ وکاریگه‌ری راسته‌و خۆی هه‌بوو له‌ به‌ هێز کردنی ناسیۆنالیزمی کوردی له‌ به‌شه‌کانی دیکه‌ی کوردستاندا. ئه‌و مه‌سه‌له‌ گرینگه‌ی که‌ داگیر که‌رانی کوردستان لێی تۆقیون.

بۆ ئیمه‌ی کورد، نابێ باس کردن له‌ مافی دروست کردنی ده‌وله‌تی کوردی ترس ودله‌ڕاوکی بێ و پێویسته‌ رۆله‌کانی گه‌لی کوردستان بۆ وه‌دیهاتنی ئه‌و خه‌ونه‌ که‌ مافی ڕه‌واو ئینسانی خۆمانه‌ هێزو توانایان بخه‌نه‌ سه‌ر یه‌ک وبه‌ هه‌موو لایه‌ک بۆ وه‌دی هێنانی ئه‌و ئامانجه‌ پیرۆزه‌ تێبکۆشن. ئه‌گه‌ر له‌ کاتی ئێستا دا ئه‌و ئامانجه‌ پیرۆزه‌ به‌ هۆی زروفی که‌ کورد خۆی تێدایه‌، نه‌کرێ وه‌دی بێ، پێویسته هیندێک مه‌سه‌له‌ی گرینگ هه‌یه‌ که‌ حیزبه‌کانی کوردی هه‌ولی بۆ بده‌ن. ئه‌ویش وه‌لانانی کێشه‌ سیاسیه‌کانیان وهه‌وڵ بدرێ به‌ره‌یه‌کی گه‌وره‌ی کوردستانی پێک بێنن، تاکوو بتوانن کێشه‌ی کورد وه‌کوو کێشه‌ی یه‌ک نه‌ته‌وه‌ ویه‌ک خاک له‌ دونیا دا بهێنه‌ به‌ر باس ویه‌ک سیاسه‌تی نه‌ته‌وه‌یی بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ بگرنه‌ به‌ر. ئاشت بونه‌وه‌ نه‌ته‌وه‌یی که‌ به‌ هۆی سیاسه‌تی به‌شیك له‌ حیزبه‌کان، دوو به‌ره‌کی خستۆته‌ نێو ریزی کوردان گرینگی تایبه‌تی وحه‌یاتی هه‌یه‌ بۆ ڕزگاری وسه‌ربه‌خۆیی.

داگیر که‌ران هه‌تاکوو ئێستا له‌ دژی ئێمه‌ سیاسه‌تی هاوبه‌شیان به‌رێوه‌ بردووه‌. له‌ سه‌ر مه‌سه‌له‌ی کورد کێشه‌کانیان وه‌لا ناوه‌. مێژووی پڕ له‌ خوێن ومال وێرانیمان شاهیدی ئه‌و راستیه‌ن. با ئێمه‌ش له‌ که‌لیمه‌ی " ته‌جزیه‌ ته‌له‌ب" نه‌ترسین وبوێرانه‌ به‌رووی داگیر که‌ران راوه‌ستین و پێیان بلێین که‌ ئه‌وه‌ ئێمه‌ نین که‌ " ته‌جزیه‌ ته‌له‌بین" به‌لکۆئێوه‌ن که‌ داگیرکه‌ری  خاک ومال وناموسمانن وده‌بێ له‌و خاکه‌ وه‌ده‌ر که‌وه‌ن.

به‌ وته‌ی شه‌هیدی مه‌زنی کوردو کوردستان دوکتور قاسملوو" ئه‌گه‌ر رۆژێک هه‌موو به‌شه‌کانی کوردستان یه‌ک بگرنه‌وه‌، ئه‌وه‌ 

ته‌جزیه ته‌له‌بی نیه‌، به‌لکوو وه‌ سه‌ریه‌کخستنه‌وه‌ی نیشتمانی کوردان، واته‌ کوردستانه‌‌".‌

لوقمان زه‌هرایی

به‌شی یه‌که‌م

به‌شی دووهه‌م

به‌شی سێهه‌م

 سه‌ره‌وه‌. ده‌سپێک.

ئه‌م بابه‌ته‌ چاپ بکه‌!

   ئه‌م بابه‌ته‌ بۆ هاوڕێکه‌ت بنێره:

© www.giareng.com
All rights reserved 2005.