Ö:: وتووێژ له‌گه‌ڵ‌ چه‌ند هاوڕێیه‌كی‌ له‌مێژنه‌ی‌ حیزب به‌بۆنه‌ی‌ 2ی‌ رێبه‌ندان، شه‌سته‌مین ساڵڕۆژی‌ كۆماری‌ كوردستان

هه‌ڤپه‌یڤین: ناسر ساڵحی‌ئه‌سڵ

پ: به‌رێز كاك حه‌سه‌ن شه‌ره‌فی‌! هه‌لومه‌رجی‌ نێوخۆیی‌‌و نێونه‌ته‌وه‌یی‌ هه‌تا چه‌ند فه‌راهه‌م بوو كه‌ له‌‌و به‌شه‌ له‌ خاكی‌ كوردستان كۆمارێك پێك بێ‌؟

و: هه‌لومه‌رجێك كه‌ كۆماری‌ كوردستانی‌ تێ‌دا پێك هات، له‌ دووباره‌وه‌ له‌بار‌و رێخۆشكه‌ری‌ دامه‌زرانی‌ كۆماری‌ كوردستان بوو:

·         یه‌كه‌م، هه‌لومه‌رجی‌ نێوخۆیی‌ بوو، به‌‌و مانایه‌ كه‌ هه‌ستی‌ نه‌ته‌وایه‌تی‌ له‌نێو رۆڵه‌كانی‌ گه‌لی‌ كورد له‌ كوردستاندا به‌شێوه‌یه‌كی‌ به‌رچاو په‌ره‌ی‌ گرتبوو، ته‌نانه‌ت گه‌یشتبووه‌ راده‌یه‌ك كه‌ رێكخراوێكی‌ سیاسی‌ به‌ناوی‌ كۆمه‌ڵه‌ی‌ ژـ كاف سێ‌ ساڵ‌ پێش دامه‌زرانی‌ كۆماری‌ كوردستان، له‌ لایه‌ن رۆڵه‌ تێكوشه‌ره‌كانی‌ گه‌لی‌ كورد له‌ كوردستانی‌ ئێراندا پێك بێ‌ كه‌ دواتر حیزبی‌ دێموكراتی‌ كوردستانی‌ ئێران، له‌سه‌ر بناغه‌ی‌ ته‌شكیلاتیی‌ ئه‌و رێكخراوه‌یه‌ دامه‌رزا. ئه‌و رێكخراوه‌یه‌ زۆر گه‌شه‌ی‌ كرد‌و په‌لوپۆی‌ بۆ زۆربه‌ی‌ شار‌و ناوچه‌كانی‌ كوردستان هاویشت‌و خه‌ڵكی‌ به‌ره‌‌و كوردایه‌تی‌‌و ئاشنا بوون به‌مافی‌ نه‌ته‌وایه‌تی‌ هان دا.

·         دووهه‌م، هه‌لومه‌رجی‌ پاش شه‌ڕی‌ دووهه‌می‌ جیهانی‌ بوو كه‌ بوو به‌هۆی‌ لاوازیی‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ ناوه‌ندی‌ له‌ئێران‌و پاشه‌كشه‌ی‌ دیكتاتۆری‌، نه‌مانی‌ ره‌زا شا له‌سه‌ر ته‌خت‌و پێكهاتنی‌ فه‌زایه‌ك تا راده‌یه‌ك ئاواڵه‌ له‌ ئێران كه‌ ده‌كرێ‌ بڵێین، تا سه‌قامگیربوونی‌ حه‌مه‌ره‌زا له‌ جێگای‌ ره‌زا شای‌ بابی‌، درێژه‌ی‌ هه‌بوو، كه‌وابوو هه‌م هه‌لومه‌رجی‌ نێوخۆیی‌‌و هه‌م ئه‌و هه‌لومه‌رجه‌ی‌ كه‌ پاش شه‌ڕی‌ دووهه‌می‌ جیهانی‌ له‌ ئێراندا پێكی‌ هێنا، هه‌ردووكیان رێخۆشكه‌ری‌ پێكهاتنی‌ كۆماری‌ كوردستان بوون. دیاره‌ پاش له‌نێوچوونی‌ كۆماری‌ كوردستان، گه‌لی‌ كورد له‌ كوردستانی‌ ئێران، هه‌میشه‌ به‌ ئامانجه‌كانی‌ كۆماری‌ كوردستان وه‌فادار بووه‌‌و وه‌فادار ماوه‌ته‌وه‌، بۆ هێنانه‌دیی‌ ئه‌و ئامانجانه‌ش له‌ ماوه‌ی‌ 60 ساڵی‌ رابردوو خه‌باتی‌ كردوه‌، خوێن‌و قوربانی‌ داوه‌‌و دڵنیاشم دره‌نگ یان زوو ئه‌و خه‌باته‌ به‌ ئاكام ده‌گا.

دیاره‌ دروشمی‌ حیزبی‌ دێموكرات‌و خه‌باته‌كه‌ی‌ بۆ هێنانه‌ سه‌ر كاری‌ حكووومه‌تێكی‌ دێموكراتیكی‌ فیدراڵی‌یه‌ كه‌ له‌ چوارچێوه‌ی‌ سیستمێكی‌ ئه‌وتۆدا گه‌لی‌ كورد‌و هه‌موو گه‌لانی‌ ئێران، بتوانن به‌ ماف‌و ئازادییه‌كانی‌ خۆیان بگه‌ن. هه‌رچه‌ند گه‌لانی‌ ئێران زیاتر‌و یه‌كگرتووتر بۆ گه‌یشتن به‌ دێموكراسی‌‌و مافی‌ نه‌ته‌وایه‌تیی خه‌بات بكه‌ن به‌‌و راده‌یه‌ زه‌مینه‌ی‌ وه‌دیهاتنی‌ ئاواته‌كانیان پتر ده‌ره‌خسێ‌‌و هه‌لومه‌رجیش بۆ هێنانه‌ گۆڕ‌و خه‌بات بۆ گه‌یشتن به‌‌و مافانه‌ش له ‌پێشوو له‌بارتره‌.

پ: به‌رێز كاك حه‌سه‌ن، نه‌خشی‌ كۆماری‌ كوردستان له‌ به‌هێزكردنی‌ هه‌ستی‌ نه‌ته‌وایه‌تیی‌دا چۆن هه‌ڵ‌ده‌سنگێنن؟

و: نه‌خشی‌ كۆماری‌ كوردستان خۆی‌ به‌رهه‌می‌ بوونی‌ هه‌ستی‌ نه‌ته‌وایه‌تیی‌ گه‌لی‌ كورد‌و به‌هێزبوونی‌ ئه‌و هه‌سته‌ له‌نێو كۆمه‌ڵانی‌ خه‌ڵكی‌ كوردستاندا بوو. له‌هه‌مان كاتدا به‌ دامه‌زرانی‌ كۆماری‌ كوردستان‌و هه‌‌وڵ‌‌و تێكوشانی‌ ئه‌م كۆماره‌ ساوایه‌، هه‌ستی‌ نه‌ته‌وایه‌تیی‌ گه‌لی‌ كرود زیاتر په‌ره‌ی‌ گرت. به‌تایبه‌ت به‌ بوونی‌ ده‌سه‌ڵاتێكی‌ كوردی‌ له‌ شكڵی‌ كۆماری‌دا تامی‌ ئازادی‌‌و گه‌یشتن به‌ مافی‌ نه‌ته‌وایه‌تیی‌ به‌ كورد له‌ به‌شێك له‌ كوردستانی‌ ئێران چێشت‌و به‌ جۆرێك ریشه‌ی‌ له‌ دڵی‌ خه‌ڵكی‌ كوردستاندا داكوتا كه‌ پاش نه‌مانی‌ كۆماریش هه‌روه‌ك ئاماژه‌ی‌ پێ‌ كرا، ئێستاش گه‌لی‌ كورد ئه‌و هه‌سته‌ی‌ تێ‌دا به‌هێزه‌‌و بۆ وه‌ده‌ستهێنانه‌وه‌ی‌ مافی‌ نه‌ته‌وایه‌تی‌ خه‌بات ده‌كا. دیاره‌ به‌ره‌وژوور چوونی‌ ئاگایی‌ سیاسی‌‌و پێگه‌یشتوویی‌ رۆڵه‌كانی‌ گه‌لی‌ كورد له‌ كوردستانی‌ ئێرانیشن هۆیه‌كی‌ دیكه‌یه‌ بۆ به‌هێزبوونی‌ ئه‌و هه‌سته‌‌و خه‌بات كردن له‌ پێناو گه‌یشتن به‌م مافه‌ نه‌ته‌وایه‌تی‌یه‌.

پ: به‌ بڕوای‌ جه‌نابتان به‌ له‌به‌رچاوگرتنی‌ ره‌وشی‌ ئه‌و كاتی‌ كوردستان، دێموكراسی‌ تا چ ئاستێك له‌ دامه‌زران‌و به‌رێوه‌بردنی‌ كۆماری‌ كوردستان رۆڵی‌ بووه‌؟

و: هه‌رچه‌ند 60 ساڵ‌ له‌مه‌وبه‌ر مه‌سه‌له‌‌و مه‌قووله‌ی‌ دێموكراسی‌ به‌م جۆره‌ كه‌ ئێستا له‌ دنیادا په‌ره‌ی‌ گرتوه‌‌و په‌لوپۆی‌ هاویشتوه‌، نه‌بوو. به‌ڵام به‌ ڕاشكاوی‌ ده‌توانین بڵـێین كه‌ كۆماری‌ كوردستان نموونه‌یه‌كی‌ زۆر پێشكه‌وتوو له‌ حكوومه‌تێكی‌ دێموكرات‌و گه‌لیی‌ ئه‌وكات له‌ ناوچه‌ی‌ رۆژهه‌ڵاتی‌ نێوه‌راستدا بوو. باوه‌ڕی‌ كۆمار‌و دامه‌زرێنه‌ر‌و به‌رێوه‌به‌رانی‌ به‌ دێموكراسی‌ كه‌ له‌ به‌رنامه‌ی‌ حیزبی‌ دێموكراتی‌ كوردستانی‌ ئێران، حیزبی‌ دامه‌زرێنه‌ری‌ كۆماری‌ كوردستانه‌وه‌ سه‌رچاوه‌ی‌ ده‌گرت، باوه‌رێكی‌ قووڵ‌‌و به‌مانای‌ واقیعیی‌ خۆی‌ بوو. ده‌توانم بڵێم كه‌ ئازادی‌‌و ئوسووله‌ دێموكراتییه‌كان، به‌مجوره‌ كه‌ ئێستا له‌ دنیا لێی‌ ده‌دوێن، به‌كرده‌وه‌ له‌ كۆماری‌ كوردستاندا په‌یره‌‌و ده‌كران‌و هه‌ر ئه‌وه‌ش به‌ یه‌كێك له‌ تایبه‌تمه‌ندییه‌ گرینگه‌كانی‌ كۆمار له‌مێژوودا تۆماركراوه‌.

 


پ: به‌ڕێز مامۆستا! به‌ بڕوای‌ ئێوه‌ داخوا ئه‌گه‌ر كه‌سایه‌تی‌یه‌كی‌ وه‌ك پێشه‌وا قازی‌ محه‌ممه‌د نه‌بوایه‌ كۆماری‌ كوردستان له‌ مه‌هاباد داده‌مه‌زرا؟

و: له‌ مێژه‌ گوتوویانه‌ له‌ مێژوودا ئه‌گه‌ر‌و ئه‌مما نیه‌. مێژوو ئه‌وه‌یه‌ كه‌ بووه‌. هه‌موومان ئه‌وه‌ ده‌زانین كه‌ دوای‌ شه‌ڕی‌ دووهه‌می‌ جیهانی‌ كاتێك ئێران له‌لایه‌ن له‌شكری‌ هاوپه‌یمانانی‌ سه‌ركه‌وتووی‌ شه‌ڕه‌وه‌ به‌ دوو مه‌ڵبه‌ندنی‌ ده‌سه‌ڵات دابه‌ش كرا، ئه‌و به‌شه‌ له‌ كوردستانی‌ ئێران كه‌ ده‌كرێ‌ پێی‌ بڵێین كوردستانی‌ موكری‌، وه‌ك ناوچه‌یه‌كی‌ بێ‌لایه‌ن له‌ نێو دوو مه‌ڵبه‌ندی‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ ئه‌مریكا‌و ئینگلیس له‌لایه‌ك‌و شووره‌وی‌ له‌ لایه‌كی‌ دیكه‌دا، مایه‌وه‌، رێبه‌رایه‌تیی‌ بزووتنه‌وه‌ی‌ كورد له‌و هه‌لومه‌رجه‌ كه‌ڵكی‌ وه‌رگرت‌و به‌ دامه‌زراندنی‌ حكوومه‌تی‌ میللی‌‌و دوایه‌ش كۆماری‌ كوردستان به‌شێك له‌ ئاواته‌كانی‌ نه‌ته‌وه‌ی‌ كوردی‌ هێنایه‌ دی‌.

دیاره‌ رێبه‌رایه‌تیی‌ بزووتنه‌وه‌ی‌ كوردی‌ ئێران له‌و سه‌ر‌وبه‌نده‌دا به‌ حیزبی‌ دێموكراتی‌ كوردستان بوو كه‌ قازی‌ محه‌ممه‌د پێشه‌وایه‌تیی‌ ده‌كرد. له‌وه‌شدا كه‌ پێشه‌وا قازی‌ له‌باری‌ پێگه‌یشتوویی‌ فیكری‌‌و سیاسی‌یه‌وه‌ زۆر زۆر له‌ پێش هه‌موو رێبه‌رانی‌ دیكه‌ی‌ ئه‌و كاتی‌ بزووتنه‌وه‌ی‌ كورده‌وه‌ بووه‌، گومانێك نیه‌. كه‌وایه‌ بێ‌ ئه‌وه‌ی‌ باس له‌ ئه‌گه‌ر‌و ئه‌مما بكه‌ین، ده‌توانین به‌ دڵنیایی‌یه‌وه‌ بڵێین پێش هه‌مووان ئه‌وه‌ قازی‌ محه‌ممه‌د بوو كه‌ به‌ هه‌ڵسه‌نگاندێكی‌ وردی‌ بار‌ودۆخه‌كه‌ ده‌رفه‌ته‌كه‌ی‌ قۆزته‌وه‌‌و كۆماری‌ كوردستانی‌ وه‌ك ده‌سكه‌وتێكی‌ له‌بیرنه‌كراو خسته‌ مێژووی‌ خه‌باتی‌ رزگاریخوازانه‌ی‌ نه‌ته‌وه‌ی‌ كورده‌وه‌.

پێشه‌وا قازی‌ له‌ دادگا، یان باشتر بڵێین له‌ بێدادگای‌ نیزامیی‌ رێژیمی‌ حه‌مه‌ره‌زا شادا ته‌واوی‌ به‌رپرسایه‌تیی‌ بزووتنه‌وه‌ی‌ ساڵه‌كانی‌ 25 ـ 1324ی‌ كوردستانی‌ ئێران‌و له‌وانه‌ دامه‌زراندنی‌ كۆماری‌ كوردستانی‌ وه‌ئه‌ستۆ گرت‌و به‌ به‌ختكردنی‌ گیانی‌ خۆی‌، سه‌دان كه‌س له‌ هاوڕێ‌‌و هاوسه‌نگه‌ره‌كانی‌ له‌ ئێعدام رزگار كرد. به‌و پێیه‌ ویژدان حوكم ده‌كا كه‌ شانازیی‌ ئه‌و ده‌سكه‌وته‌ مێژوویی‌یه‌ش به‌ناوی‌ قازی‌ محه‌ممه‌ده‌وه‌ تۆمار بكرێ‌، بێ‌ئه‌وه‌ی‌ له‌ قه‌دری‌ هیچ كام له‌ رێبه‌رانی‌ حیزب‌و كۆمار كه‌م بكرێته‌وه‌.

پ: پێوه‌ندیی‌ كۆماری‌ كوردستان‌و حكوومه‌تی‌ نیشتمانیی‌ ئازه‌ربایجان چۆن هه‌ڵ‌ده‌سه‌نگێنی‌؟

و: به‌ هه‌موو پێوانه‌یه‌ك پێوه‌ندیی‌ هاوكاریی‌ نێوان ئه‌و دوو حكوومه‌ته‌ نیشتمانی‌یه‌‌و به‌تایبه‌تی‌ ئیمزای‌ په‌یمانی‌ دوو قۆڵی‌ له‌ نێوانیاندا میراتێكی‌ به‌نرخه‌ كه‌ بۆ رۆڵه‌كانی‌ ئه‌و دوو گه‌له‌ دراوسێ‌‌و هاوخه‌بات‌و هاوزنجیره‌ به‌جێ‌ ماوه‌.

تێكۆشه‌رانی‌ كورد‌و ئازه‌ربایجانی‌ ئێستاش‌و له‌ دواڕۆژیشدا ده‌بێ‌ تێ‌ بكۆشن باشترین پێوه‌ندیی‌ خه‌باتگێڕانه‌ پێكه‌وه‌ دامه‌زرێنن‌و له‌ ئه‌زموونه‌كانی‌ ده‌ورانی‌ كۆماریش په‌ند‌و ئامۆژگاری‌ وه‌ربگرن. نابێ‌ له‌ بیریشمان بچێ‌ كه‌ پێوه‌ندیی‌ نێوان ئه‌م دوو گه‌له‌‌و له‌و سه‌رده‌مه‌دا هه‌روه‌ك ده‌سكه‌وتی‌ باشی‌ لـێ‌ به‌ده‌ست هاتوه‌، گیر‌وگرفت‌و ئاڵۆزییشی‌ به‌خۆیه‌وه‌ دیوه‌، به‌ڵام گرنگ ئه‌وه‌ بووه‌ كه‌ هه‌موو جارێ‌ مه‌نتیق‌و ئه‌قڵی‌ سه‌لیم سه‌ركه‌وتوه‌‌و هه‌ر گیر‌وگرفتێك هاتبێته‌ پێش، به‌ هه‌وڵی‌ به‌رپرسانی‌ دوو حكوومه‌ت به‌شێوه‌ی‌ ئاشتیخوازانه‌‌و به‌ قازانجی‌ هه‌ردوولا چاره‌سه‌ر كراوه‌.

1.       ته‌نیا خاڵی‌ جێگای‌ داخ كه‌ هه‌ر بۆ ده‌رس لێوه‌رگرتن ده‌مه‌وێ‌ باسی‌ بكه‌م، ئه‌وه‌یه‌ كه‌ رێبه‌رانی‌ حكوومه‌تی‌ نیشتمانیی‌ ئازه‌ربایجان له‌ هێندێ‌ بڕگه‌ی‌ ناسك‌و ته‌نانه‌ت چاره‌نووسسازیشدا به‌ په‌یمانی‌ دوو قۆڵی‌ له‌گه‌ڵ‌ كۆماری‌ كوردستان وه‌فادار نه‌بوون. ئه‌م كاره‌ نه‌ك هه‌ر متمانه‌ی‌ لایه‌نی‌ كوردی‌ به‌ رێبه‌رانی‌ ئازه‌ربایجان لاواز كرد، به‌ڵكوو خزمه‌تێكی‌ باشی‌ به‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ كۆنه‌په‌رستی‌ مه‌ركه‌زییش كرد كه‌ به‌ پێچه‌وانه‌ی‌ واده‌‌و به‌ڵێنه‌كانی‌ به‌ سه‌رانی‌ حكوومه‌تی‌ ئازه‌ربایجان، دوژمنی‌ مافه‌ ره‌واكانی‌ هه‌ردوو گه‌لی‌ ئازه‌ربایجانی‌‌و كورد بوو. ئه‌گه‌ر بمانه‌وێ‌ نموونه‌ بۆ ئه‌و په‌یمانشكێنی‌یه‌ی‌ رێبه‌انی‌ حكوومه‌تی‌ ئازه‌ربایجان بێنینه‌وه‌، ده‌توانین ئاماژه‌ به‌ دوو خاڵی‌ زۆر گرنگ بكه‌ین: له‌ په‌یمانی‌ دوو قۆڵی‌دا هاتبوو كه‌ هه‌روه‌خت مه‌سه‌له‌ی‌ وتووێژ له‌گه‌ڵ‌ ده‌وڵه‌تی‌ مه‌ركه‌زی‌ هاته‌ ئاراوه‌، هیچكام له‌و حكوومه‌تانه‌ به‌ ته‌نیا نه‌چنه‌ سه‌ر مێزی‌ وتووێژ‌و هه‌وڵ‌ بده‌ن به‌ یه‌ك هه‌ڵوێست له‌گه‌ڵ‌ كاربه‌ده‌ستانی‌ ناوه‌ند به‌ره‌وڕوو بن. كه‌چی‌ هه‌ر به‌ چه‌ند رۆژ دوای‌ ئیمزای‌ په‌یماننامه‌كه‌ هه‌یئه‌تێك بۆ وتووێژ چووه‌ تاران كه‌ شه‌هید حه‌مه‌ حوسێن خانی‌ سه‌یفی‌ قازی‌ وه‌ك نوێنه‌ری‌ كۆمار تێی‌دا به‌شدار بوو. به‌ڵام ئاغای‌ پیشه‌وه‌ری‌ بۆ هیچكام له‌ كۆبوونه‌وه‌كان له‌گه‌ڵ‌ "قوام السلگنه"دا حه‌مه‌ حوسێن خانی‌ به‌شدار نه‌كرد‌و له‌وه‌ش زیاتر، له‌ رێككه‌وتنێكی‌ بێ‌ئاكامدا كه‌ دواتر له‌ شاری‌ ته‌ورێز له‌ نێوان نوێنه‌رانی‌ ده‌وڵه‌تی‌ مه‌ركه‌زی‌‌و حكوومه‌تی‌ ئازه‌ربایجاندا ئیمزا كرا، حیسابێك بۆ كۆماری‌ كوردستان نه‌كرا‌و كوردستانیان هه‌روه‌ك به‌شێك له‌ ئازه‌ربایجان دانا، نه‌ك وه‌كوو قه‌واره‌یه‌كی‌ جیاواز.

2.       هه‌ر له‌و په‌یمانه‌دا گوترابوو كه‌ له‌ كاتی‌ پێویستدا هه‌ردوو حكوومه‌ت پێكه‌وه‌ هاوكاریی‌ نیزامی‌ ده‌كه‌ن‌و هه‌رچی‌ پێویست بێ‌ یارمه‌تیی‌ یه‌كتر ده‌ده‌ن. كه‌چی‌ له‌ كاتی‌ زۆر ناسك‌و راست له‌و كاته‌دا كه‌ سوپای‌ ئێران په‌لاماری‌ هێنایه‌ سه‌ر ئازه‌ربایجان‌و كوردستان بۆ رووخاندنی‌ ئه‌و دوو حكوومه‌ته‌ گه‌لی‌یه‌، رێبه‌رانی‌ ئازه‌ربایجان هیچ ئاگاداری‌یه‌كیان نه‌دایه‌ كۆماری‌ كوردستان‌و به‌ مه‌یدان چۆڵكردنی‌ خێرا‌و بێ‌ به‌ربه‌ره‌كانی‌ به‌ كرده‌وه‌ پشتی‌ كۆماری‌ كوردستانیان چۆڵ‌ كرد‌و ده‌ره‌تانیان بۆ كۆنه‌په‌رستی‌ پێك هێنا كه‌ به‌و ئاسانی‌یه‌ كۆماری‌ كوردستانیش بڕووخێنێ‌. شاراوه‌ نیه‌ كه‌ ته‌سلیم بوونی‌ حكوومه‌تی‌ ئازه‌ربایجان له‌ حاڵێكدا هێزێكی‌ چه‌كداری‌ گه‌وره‌تر‌و پۆشته‌‌و په‌رداختری‌ هه‌بوو، شوێنه‌واری‌ خه‌راپی‌ له‌سه‌ر وره‌ی‌ هێزی‌ پێشمه‌رگه‌‌و فه‌رمانده‌ره‌كانی‌‌و ته‌نانه‌ت رێبه‌رانی‌ كۆماری‌ كوردستانیش دانا. هه‌ر بۆیه‌ش بوو كه‌ رێبه‌رانی‌ جومهووری‌ بڕیاری‌ به‌ره‌نگارییان نه‌دا‌و به‌و شێوه‌ تراژیكه‌ ته‌سلیم بوون.

به‌ هه‌مووی‌ ئه‌و تێ‌بینی‌یانه‌شه‌وه‌ له‌و باوه‌ڕه‌ دام كه‌ له‌ دواڕۆژیشدا كورده‌كان‌و ئازه‌ربایجانی‌یه‌كان هه‌ر ده‌بێ‌ لێك نزیك‌و هاوكار‌و هاوپه‌یمانی‌ یه‌كتر بن. به‌ڵام پێویسته‌ نوخته‌ لاوازه‌كانی‌ هاوكاریی‌ ده‌ورانی‌ دوو حكوومه‌تی‌ نیشتمانیی‌ ئازه‌ربایجان‌و كوردستان له‌به‌رچاو بن‌و هه‌وڵ‌ بدرێ‌ بناخه‌یه‌كی‌ پته‌و بۆ هاوكاری‌ دابڕێژرێ‌‌و وردتر‌و به‌رپرسانه‌تر جێبه‌جێ‌ بكرێ‌.


 پ: به‌ڕێز كاك جه‌لیل! ده‌سكه‌وتێكی‌ دیكه‌ی‌ كۆماری‌ كوردستان، گه‌شه‌ كردنی‌ بواری‌ فه‌رهه‌نگی‌ و خوێندن به‌ زمانی‌ كوردی‌ بوو، ده‌كرێ‌ ئاماژه‌یه‌ك به‌و لایه‌نه‌ی‌ سه‌رده‌می‌ كۆماری‌ كوردستان بكه‌ی‌؟
و: تائه‌و جێگه‌یه‌ی‌ من له‌ بیرمه‌ له‌ زه‌مینه‌ی‌ فه‌رهه‌نگی‌ دا له‌و ماوه‌ كورته‌ی‌ ته‌مه‌نی‌ كۆمار دا كاری‌ زۆر به‌ سوود كران كه‌ پێشتر له‌ كوردستان زۆر به‌ كه‌می‌ كرابوون‌و له‌ زۆر وڵات دا هه‌ر باسیشیان لێ‌ نه‌كرابوو كه‌ بریتین له‌وانه‌ی‌ خواره‌وه‌:

  1. راكێشانی‌ ژنان‌و لاوان بۆ به‌شداری‌ كردن له‌ كار‌و باری‌ كۆمه‌ڵگا كه‌ دواتر گه‌یشته‌ ئه‌و جێگه‌یه‌ی‌ یه‌كیه‌تیی‌ ژنانی‌ دێموكرات‌و دواتریش رێكخراوی‌ لاوانی‌ دیموكرات پێك بێ‌ كه‌ هه‌ر دووكیان نه‌خشی‌ به‌رچاویان هه‌بوو.
  2. حورمه‌ت بۆ مافی‌ كه‌مایه‌تییه‌كان‌و ئیعتراف به‌ مافی‌ فه‌رهه‌نگی‌ییان‌و پیاده‌كرانی‌ به‌ كرده‌وه‌ی‌ ئه‌و مافه‌ ره‌وایه‌.
  3. ره‌سمیه‌تدان به‌ خوێندنی‌ زمانی‌ كوردی‌ له‌ قوتابخانه‌كان‌و كار‌و باری‌ ئیداری‌دا.
  4. ئیجباری‌ كردنی‌ خوێندن بۆ كوران‌وكچان و هاندانی‌ لاوانی‌ نه‌خوێنده‌وار بۆ خوێندنی‌ شه‌وانه‌.
  5. دامه‌زراندنی‌ رایدیویه‌كی‌ FM بۆ یه‌كه‌م جار كه‌ له‌ به‌ر كه‌میی‌ رادیو له‌ رێگه‌ی‌ چه‌ند بلێندگۆوه‌ كه‌ له‌ چه‌ند شوێنی‌ شاری‌ مه‌هاباد هه‌ڵواسرابوون، خه‌ڵك بۆ بیستنی‌ هه‌واڵ‌و باسه‌كان كه‌ڵكی‌ لێ‌ وه‌رده‌گرتن.
  6. بۆ یه‌كه‌م جار، هه‌ر له‌م ده‌وره‌یه‌دا خه‌ڵكی‌ شاره‌ رزگار كراوه‌كان به‌ هۆی‌ سینه‌مای‌ گه‌رۆك كه‌ له‌ ماشینێك دا جێگه‌ی‌ گرتبوو، ده‌گه‌ڵ سینه‌ما ئاشنا بوون. جێگه‌و شوێنی‌ سازكرانی‌ ساختومانێك بۆ سینه‌ما دیاری‌ كرابوو، هێندێك كه‌سایه‌تیشی‌ بۆ ئاماده‌ كرابوون كه‌ به‌ داخه‌وه‌ پێ‌رانه‌گیشتن سازی‌ كه‌ن.
  7. تیئاتر‌و شانۆگه‌ری‌‌و موسیقا به‌ره‌و په‌ره‌گرتن ده‌چوون.
  8. له‌ هه‌مووان گرینگتر ئه‌وه‌ بوو كه‌ یه‌ك دوو مانگ به‌ر له‌ ئیعلامی‌ كۆمار چاپخانه‌یه‌كی‌ گه‌وره‌ له‌ لایه‌ن حیزبه‌وه‌ به‌ ناوی‌ كوردستان دامه‌زرا كه‌ رۆژنامه‌ی‌ كوردستان‌و گوڤاری‌ كوردستان‌و باقیی‌ بڵاوۆكه‌كانی‌ لێ‌ چاپ ده‌كرا. له‌و ماوه‌یه‌دا 113 ژماره‌ی‌ رۆژنامه‌ی‌ "كوردستان" و نێزیك به‌ 20 ژماره‌ له‌ گوڤاری‌ "كوردستان" بڵاو بوونه‌وه‌ كه‌ زمان حاڵی‌ كومیته‌ی‌ ناوه‌ندیی‌ حیزبی‌ دێموكراتی‌ كوردستان بوون. سه‌رنووسه‌ری‌ رۆژنامه‌كه‌ سه‌ید محه‌ممه‌د حه‌میدی‌ بوو، به‌رپرسی‌ چاپخانه‌ ماوه‌یه‌ك میرزا عه‌لی‌ خوسره‌وی‌‌و دوایه‌ش مه‌لاقادری‌ مودرێس بوو. كارگێرانی‌ چاپخانه‌ بریتین له‌: میرزا موته‌لیب، شیخ محه‌ممه‌دی‌، كاك سه‌دیق عه‌لایی‌، محه‌ممه‌د شاپه‌سه‌ندی‌‌و پۆلێك له‌ لاوان وه‌ك عه‌بدوڵا ده‌باغی‌، عه‌زیز ژیان‌و... كاری‌ حروفچینییان ده‌كرد. دیاره‌ وه‌ك نووسه‌ری‌ ته‌واو وه‌خت ته‌نیا سه‌ید محه‌ممه‌د حه‌میدی‌ كه‌ سه‌رنووسه‌ر بوو سه‌روتار‌و وتارێكی‌ له‌ هه‌موو ژماره‌كان دا هه‌بوو. خاڵه‌مین، هێمن، هه‌ژار، دڵشاد ره‌سووڵی‌، محه‌ممه‌د شاپسه‌ندی‌، ماموستا سه‌عید ناكام له‌ برگه‌یه‌ك دا، هاشم خه‌لیلزاده‌‌و كه‌سانێكی‌تر له‌ بواری‌ نووسیندا هاوكارییان ده‌كرد‌و جێ‌ ده‌ستیان له‌و ژمارانه‌ی‌ كه‌ وه‌ده‌ست كه‌وتون دیاره‌.
  9. ئه‌نجومه‌نی‌ فه‌رهه‌نگی‌ ده‌گه‌ڵ ئازه‌ربایجانی‌ هاوپه‌یمان‌و یه‌كیه‌تیی‌ سۆڤیه‌ت پێك هاتبوو.
  10. ناردنی‌ قوتابیان بۆ باكۆ‌و ته‌ورێز به‌ مه‌به‌ستی‌ درێژه‌دانی‌ خوێندن له‌ بواره‌ جیاجیاكانی‌ پێویست بۆ ئه‌و كاتی‌ كۆمار.

سه‌رچاوه‌ ڕۆژنامه‌ی کوردستان ژماره‌ 429

 سه‌ره‌وه‌. ده‌سپێک.

ئه‌م بابه‌ته‌ چاپ بکه‌!

   ئه‌م بابه‌ته‌ بۆ هاوڕێکه‌ت بنێره:

© www.giareng.com
All rights reserved 2005.