Ö:: لابردنی سروودی ئه‌ی ڕه‌قیب و سیستمی دیموکراتی باشوور !

نووسینی: م . حه‌مید عه‌زیز

لابردنی سروودی ئه‌ی ڕه‌قیب و سیستمی دیموکراتی باشوور !
ده‌سکاری کردن و لابردنی سومبولی نه‌ته‌وه‌یه‌ک ڕای ئه‌و نه‌ته‌وه‌یه‌ی ده‌وێ .. ! .
ده‌ستکاری کردن و لابردنی سومبولی نه‌ته‌وه‌و نیشتمانێک به‌ئاره‌زووی ده‌سه‌ڵات خۆی کارێکی سانا نییه‌ لێپرسراوێتی یه‌کی گه‌وره‌و ترسناکه‌‌‌ به‌رامبه‌ر مێژووی ئه‌و میلله‌ته‌و پیرۆزی یه‌کانی. ئه‌و ئاره‌زوه‌ش‌ ده‌ست درێژی یه‌ له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاتێک به‌رامبه‌ر مێژوو شارستانییه‌تی میلله‌ته‌که‌ی و ده‌بێته‌ هۆی تێکشکانی ئاوێنه‌ی (وه‌ک و خۆی) ژیان و ماندوبوون و شارستانییه‌ت و مێژوو خه‌باتی ئه‌و میلله‌ته ئه‌گه‌ر ئه‌و ده‌ستکاری یه‌ یان ئه‌و لابردنه‌ به‌ویستی ده‌سه‌ڵات بێت زیاتر ئه‌بێته‌ هۆی کوشتنی هه‌موو یاده‌وه‌ری یه‌کانی دوێنێ و به‌تاڵ و حه‌تاڵ کردنی تێگه‌یشتنی ئه‌مڕۆی چونکه‌ هه‌ر میلله‌ت و هۆزو نیشتمان و گروپێک کاری ئه‌مڕۆی له‌سه‌ر ماڵی هه‌بووی خه‌بات و تێکۆشان و کتێبخانه‌ی پڕ هونه‌ری دوێنێی داده‌ڕێژێ . ئه‌گه‌ر به‌بێ پرسووڕای هه‌ر میلله‌تێک‌ ده‌ستکاری پیرۆزی یه‌کانی کرا له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاته‌وه‌ ئه‌وا ده‌سکاری مێژوو هونه‌رو شارستانی و چاره‌نووسیشی کراوه‌و ئاقیبه‌ت ئه‌و میلله‌ته‌ هیچ به‌هیچ ترسنۆکی ئه‌چێنێ و سه‌رگه‌ردانی ئه‌دوورێته‌وه‌ له‌و ده‌سه‌ڵاته‌. هه‌ر ده‌سه‌ڵاتێک ئه‌و هه‌قه‌ به‌خۆی بدات که‌ به‌‌ئاره‌زووی خۆی ده‌ستکاری هونه‌رو ماندوبوونی میلله‌ته‌که‌ی بکات ئه‌وا به‌ دڵنیاییه‌وه‌ ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ تاک ڕه‌وی و دیکتاتۆره‌. ئه‌مه‌ی ئێستاش که‌له‌ باشووری کوردستان خه‌ریکن بۆ لابردنی سروودی نیشتمانی هه‌ره‌ گه‌وره‌و پیرۆزی میلله‌تی کورد هۆنراوه‌ی هۆنه‌ری گه‌وره‌ی کورد دڵدار که‌ئه‌ویش سروودی ( ئه‌ی ڕه‌قیب ) ه‌ کارێکی نایاسایی و نادیموکراتی یه‌ به‌و جۆره‌ موڵکی میلله‌تێک بسڕدرێته‌وه‌ چونکه‌ ئه‌وه‌ی که‌له‌ماڵ و سه‌روه‌تی کوردان مابێته‌وه‌و پیت و ووشه‌کانی نه‌دزرابێ ئام دیوو ئاو دیوی فرۆشتن نه‌کرابێ ئه‌م سرووده‌یه‌ . سروودی نیشتمانی ( ئه‌ی ڕه‌قیب ) بێجگه‌ له‌وه‌ی که‌ سوومبولی گه‌وره‌ی نه‌ته‌وه‌ی کورده مێژووی نیو سه‌ده‌ پتره‌‌ له‌ ئه‌ده‌ب و جه‌نگ و به‌رگری که‌ هه‌موو چاومان کردۆته‌وه‌ وه‌ک و ئایه‌تێکی پیرۆز له‌منداڵی یه‌وه‌ له‌به‌رمان کردووه‌و خستوومانه‌ته‌ سنگمانه‌وه‌ ‌بۆ ته‌شه‌نه‌ کردنی کوردایه‌تی له‌گیانی ئێمه‌ی ژێرده‌ست و چه‌وساوه‌، که‌له‌ مێژه‌ جه‌سته‌و دڵی نیشتمانیان داگیرکردووین و تابلۆ جوانه‌کانی سه‌ربه‌ستییان بردووین له‌لایه‌ن ده‌سه‌ڵاته‌کانی ( *عاتوفا ) هۆی ئه‌م هۆنراوه‌ نه‌ته‌وه‌یی و دنیای ‌گوڕوتینه‌ بووه‌ که‌ خوێن و هه‌ستی نیشتمان په‌روه‌ری میلله‌تی کوردی جوڵاندووه‌ و هه‌ر ئه‌م هۆنراوه‌یه‌ بۆته‌ هۆی به‌شێک له‌یاده‌وه‌ری منداڵی و گه‌نجی و پله‌ به‌ پله‌ی ژیانی ڕامیاری میلله‌تی کورد و به‌ڕێ کردن و په‌روه‌رده‌ کردنی به‌ کوردایه‌تی بوون زیاتر له‌ په‌نجا نه‌وه‌ ئیتر چۆن یاده‌وه‌ری ئه‌سڕدرێته‌وه‌ چۆن مرۆڤ ئه‌توانێ نیشتمان له‌بیرکات، سروودی ئه‌ی ڕه‌قیب خۆی له‌خۆیدا لای ئێمه‌ نیشتمانێکه‌ پڕ به‌رگری و کوردایه‌تی و .. هتد. نهێنی گۆڕینی ئه‌م سرووده‌ ده‌بێ چی بێت.؟. له‌ڕاستیدا ئه‌و ده‌سه‌ڵاته‌ی که‌ده‌یه‌وێ ئه‌م سرووده‌ بگۆڕێ پێویستی به‌ڕاو بۆچوونی میلله‌تی کورد هه‌یه‌، مه‌به‌ستیش له‌هه‌ر چوار به‌شی ڕزگار نه‌کراوی کوردستانه‌ چونکه‌ ئه‌وه‌ی که‌ له‌باشووردا هه‌یه‌و ده‌کرێ ئه‌مڕۆ وه‌ک و زوڵم و چه‌وسانه‌وه‌ی چینایه‌تی که‌متر نی یه‌ له‌ ژێرده‌سته‌یی ‌به‌شه‌کانی تر و شتێکیشی که ‌له‌ به‌شه‌کانی تر زیاتره‌ ئه‌و تاریکستانه‌یه‌‌ که‌یه‌خه‌ی خه‌ڵکی خه‌باتگێڕی ئه‌م به‌شه‌ی گرتۆته‌وه‌ و دووای پتر له‌نیو سه‌ده‌ خه‌بات و تێکۆشان تازه‌ به‌دیار چرای دوکه‌ڵاوی یه‌وه‌ داده‌نیشین و هه‌موو کات هه‌ناسه‌و چاوو دڵمان دووکه‌ڵی ڕه‌شی لێ ده‌تکێ ئه‌ڵێی سه‌رده‌می ئه‌مه‌وی و بێزه‌نتی یه‌کانه‌. ئه‌م سرووده‌ نزیکه‌ی نیو سه‌ده‌یه‌ هه‌یه‌ به‌ڵام که‌س نه‌یتوانیووه ڕه‌خنه‌ی زمانه‌وانی یان زمانی به‌رگری یه‌که‌ی یان کێش و له‌یه‌کچوونه‌که‌ی بگرێ و .. هتد . ئه‌ی هۆکارو فاکته‌ری ئه‌م کاره‌ چی یه‌ بۆ لابردنی ئه‌ی ڕه‌قیب که‌وه‌ک و ناوی باوکو باپیرمانی لێهاتووه‌و هه‌موومان خستوومانه‌ته‌ سنگمانه‌وه‌و له‌خۆمان خۆشترمان ده‌وێ .؟. ئیشه‌کانی ئه‌م ده‌سه‌ڵاته‌ له‌باشوور سه‌ری خه‌ڵکی ئاوسانووه‌ هه‌ر له‌و سه‌ر ئاوسانانه‌ دووانی باس ده‌که‌م.. کوردستان ئێستا زۆر پێویستی به‌قوتابخانه‌ هه‌یه‌ چونکه‌ هه‌ندێ له‌قوتابیان له‌ کێڵگه‌ی مریشکدا ووانه‌ ده‌خوێنن و هه‌ندێ گوند هه‌یه‌ قوتابخانه‌ی تێدا نی یه‌ منداڵان له‌ گوندێکه‌وه‌ بۆ گوندێکی تر به‌ پێ ده‌ڕۆن بۆ قوتابخانه‌ به‌و سه‌رمای زستانه‌‌، که‌چی میری هه‌رێم و ده‌سه‌ڵاته‌که‌ی سلێمانی له‌ناوچه‌ی چۆمان به‌بڕی چه‌ند ملیۆن تێچوون و چه‌ندی تری دزی ته‌کیه‌مان بۆ ده‌کاته‌‌وه‌ به‌ڵام له‌ناوچه‌ی شۆڕش له‌ باشوور قوتابخانه‌یه‌کی به‌گڵ دروست کراو خه‌ریکه‌ ده‌ڕوخێ به‌سه‌ر منداڵه‌کاندا . یه‌کێکی تر له‌سه‌ر ئاوسانه‌کانی ئیداره‌ی سلێمانی ئه‌وه‌یه‌ که‌خه‌ڵکی به‌تاریکی و زوقم و سه‌رما شه‌وو شه‌وگار ده‌باته‌ سه‌ر که‌چی به‌بڕی چه‌ند ملیۆن دۆلاری له شاخی ‌ئه‌زمڕ تونێل لێ ده‌درێ، سه‌رئاوسانه‌کان زۆرن باهه‌ندێکی بۆ نووسینه‌کانی تر بمێنن. ئه‌مه‌ ڕامیاری نوێ نی یه‌ بۆ سه‌ر گه‌رم کردنی ( مشغول ) خه‌ڵکی باشوور .. له‌کاتی ماڵوێرانی یه‌کانی ئه‌م نه‌ته‌وه‌ سته‌م دیده‌یه‌ به ‌تایبه‌ت له‌کاتی برا کوژی یه‌کاندا زۆر ئامێرو پڕوپاگه‌نده‌و بابه‌تییان به‌و مه‌رامه‌ بڵاو ده‌کرده‌وه‌ به‌ڵام فڕوفێڵ له‌گه‌ڵ خه‌ڵکیدا سه‌رئه‌نجام مایه‌ پووته‌. ئه‌گه‌ر بیانووی ئه‌وه‌ به‌و سرووده‌ ده‌گرن که‌ نزیکه‌ی په‌نجا ساڵه‌ بوونی هه‌یه‌و ته‌مه‌نێتی ئه‌وا ئه‌و بیانووه‌ بنه‌ڕه‌تی و ئه‌کادیمی نی یه‌ چونکه‌ سروودی نیشتمانی ووڵاتانی تر هه‌یه‌ که‌ ته‌مه‌نی پتره‌ له‌م سرووده‌و له‌ئێمه‌ش پێشکه‌وتوترن له‌هه‌موو بارێکی ژیانه‌وه‌ بۆ نموونه‌: ووڵاتی ئه‌ڵمانیا که‌ وڵاتێکی فیدڕاڵیه‌ و له‌سه‌ر بنه‌ڕه‌تی دیموکراتی په‌رله‌مانی میری یه‌که‌ی دامه‌زراوه که‌چی ته‌مه‌نی سروودی نیشتمانی یه‌که‌ی ئه‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ده‌ورو به‌ری 165 ساڵ له‌مه‌وبه‌رو هه‌تا ئێستاش هه‌ر ئه‌و سرووده‌یه‌و له‌کاتی ووتنیدا له‌ بۆنه‌کاندا له‌هه‌ر شوێنێکی ئه‌ڵمانیا بووترێ یه‌کسه‌ر زۆربه‌ی خه‌ڵکه‌که‌ی ده‌ست ئه‌که‌ن به‌ فرمێسک بارین له‌ خۆشه‌ویستی ووڵات و ئه‌و سرووده‌ نیشتمانی یه‌. به‌ڕاستی ئه‌گه‌ر ده‌سه‌ڵاتێک کاری ئاوا بکات دووای ئه‌وه‌ی ده‌بێ ڕای خه‌ڵکی مسۆگه‌ر کردبێ ئینجا پێویستی به‌ بانگه‌واز هه‌یه‌ که‌ داوا له‌هه‌موو نووسه‌رو هۆنه‌ری ئه‌و ووڵاته‌ بکات که‌ هۆنراوه‌یه‌ک بنووسن بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ و دووایی کۆمه‌ڵێ خه‌ڵکی ئه‌کادیمی و نووسه‌ر و ڕۆشنبیر ده‌نگ له‌سه‌ر باشترین و جوانترین و به‌هێزترین و به‌پێزترین هۆنراوه‌ بده‌ن و به‌هه‌مان شێوه‌ ئاوازه‌که‌شی ده‌بێ هه‌ڵبسه‌نگێندرێ له‌لایه‌ن موزیک ژه‌نانی به‌توواناوه‌، دووای ڕه‌زامه‌ندی گه‌ل به‌شێوه‌یه‌کی دیموکراتی و مۆدێرن هه‌ڵبژاردنی سروده‌که‌ش له‌لایه‌ن لیجنه‌ی تایبه‌ته‌وه‌، ده‌بێ هۆنراوه‌که‌ ئه‌م خاڵانه‌ی تێدا به‌دی بکرێ :

1/ ده‌نگی هه‌موو چین و توێژی نه‌ته‌وه‌که‌ی تێدا بێت .

2/ هه‌موو به‌شه‌کانی سه‌روه‌ری که‌ سومبولی ئه‌و گه‌له‌ن تێدابێت وه‌ک و خاک، ئاڵا، نه‌ته‌وه‌ .

3/ ده‌بێ هه‌م هۆنه‌ر و هه‌م ئاواز دانه‌ر بێلایه‌ن بن و ئه‌ندامی پارته‌کان نه‌بن .

4/ ده‌بێ هه‌ردووک ڕابردوو پاک و ‌نووسین یان ئاوازیان نه‌بێت بۆ هاندانی براکوژی ئه‌و میلله‌ته‌ چونکه‌ ئه‌و نووسین و ئاوازه‌ ده‌بێته‌وه‌ به‌ سیمبوول بۆ ئه‌و نه‌ته‌وه‌یه‌. ناشبێت پێنووسی که‌سێکی حیزبی یان ڕابردوو خراپ ببێته‌ سیمبوولی گه‌لێک ئه‌وه‌ش کاره‌ساته‌ ده‌بێ ته‌نها له‌و نه‌ته‌وه‌یه‌ بێت و بێلایه‌ن بێت چونکه‌ ئه‌و نووسین و ئاوازه‌ که‌ ده‌بێ به‌ سروودو سیمبوول بۆ هه‌موو چین و توێژی ئه‌و گه‌له‌یه‌ و ده‌بێ به‌شێوه‌یه‌ک بێت نه‌وه‌ی دووای ئێمه‌ شانازی پێوه‌ بکات .

5/ خوێندنی سروده‌که له‌ خوله‌ک و نیوێ تێنه‌په‌ڕێ .

6‌ / سرودێک بێت بشێت و بگونجێت بۆ هه‌ر چوار پارچه‌ی کوردستان .

به‌ڵام دیسان ده‌سه‌ڵات کاری زۆر گرنگی له‌پێش بوو بیکردایه‌ و هیچ سرودێکیش ئیکسپایه‌ر نابێت ته‌نها له‌گۆڕینی باری ڕامیاری ووڵات و میلله‌تێک نه‌بێت.. بۆ نموونه‌ ئه‌گه‌ر کاتێک هه‌رچوار پارچه‌ی کوردستان ڕزگاری بوو ئه‌وکات سه‌رده‌می شه‌ڕو به‌رگری نه‌ما ئه‌تووانین بڵێین پێویسته‌ ئه‌م سرووده‌ بگۆڕین چونکه‌ بۆ کاتێک نووسراوه‌ که‌له‌ شه‌رو به‌رگریدا بووین و ژێر ده‌ست بووین به‌ڵام ئێستا ئازادین. به‌ڵام ئێستا له‌هه‌مووکاتێکی تر ژێرده‌ست ترو زوڵم لێکراوترین ئه‌وه‌ی کوردستانیش ته‌نها به‌باشوور ده‌بینێ ئه‌وه‌ زۆر هه‌ڵه‌یه‌ چونکه‌ کوردستان وواتای کوردستانی گه‌وره‌یه‌ ( سنه‌و دیاربه‌کرو قامیشلۆو هه‌ولێره )‌ به‌ڕای من کاری ڕامیاری و کۆمه‌ڵایه‌تی و ئابووری زۆر مابوو بۆ ئه‌و گه‌له‌ سته‌م دیده‌یه‌ چونکه‌ به‌ره‌و له‌ت بوون و ناته‌بایی و شه‌ڕی کورسی و به‌رژه‌وه‌ندی خۆیی ده‌چین. به‌هیوای ئه‌وه‌ی سه‌رکرده‌کان له‌که‌لی شه‌یتان بێنه‌ خواره‌وه‌ و به‌زه‌ییه‌کیان به‌حاڵی نه‌ته‌وه‌که‌یاندا بێته‌وه‌ چونکه‌ ئه‌مڕۆ ئێمه‌ ژێر ده‌ست و هه‌ژارین سه‌رکرده‌کانمان دیکتاتۆرن و شه‌ڕی پله‌و پایه‌ ده‌که‌ن .. ! ئه‌ی سبه‌ینێ که‌ بووین به‌ ده‌ووڵه‌ت .. خوا ڕه‌حم کا . !؟ .

  • عاتوفا : ده‌سته‌واژه‌یه‌کی وێژه‌یی خۆمه‌ له‌هه‌ندێ هۆنراوه‌دا به‌کارم هێناوه‌ ، مه‌به‌ست له‌ ده‌سه‌ڵاتی داگیرکه‌ری فاشستی ( عاره‌ب و تورک و فارسه‌ ) .

نووسینی: م . حه‌مید عه‌زیز

 سه‌ره‌وه‌. ده‌سپێک.

ئه‌م بابه‌ته‌ چاپ بکه‌!

   ئه‌م بابه‌ته‌ بۆ هاوڕێکه‌ت بنێره:

© www.giareng.com
All rights reserved 2005.