Ö:: "کۆمه‌ڵه‌" به‌هێزترین کۆڵه‌که‌ى حیزبى کۆمۆنیستى ئێرانه

ئاماده‌کردنى: مادێح ئه‌حمه‌دى

ئیبراهیم عه‌لیزاده‌:
"کۆمه‌ڵه‌" به‌هێزترین کۆڵه‌که‌ى حیزبى کۆمۆنیستى ئێرانه

ئاماژه‌: کۆنگره‌ى دوازده‌هه‌مى "کۆمه‌ڵه‌ـ رێکخراوى کوردستانى حیزبى کۆمۆنیستى ئێران" ئه‌مساڵ له‌ هه‌ل‌ومه‌رجێکى سیاسى جیاواز دا، له‌ تاراوگه‌ به‌ڕێوه‌ چوو. سه‌باره‌ت به‌ کۆمه‌ڵێک بابه‌تێکى گرنگ، کۆنگره‌ى دوازده‌هه‌مى کۆمه‌ڵه‌ بوو به‌ ته‌وه‌رى باسه‌که‌مان و له‌م پێناوه‌دا چه‌ند پرسیارێکمان ئاراسته‌ى به‌ڕێز"ئیبراهیم عه‌لیزاده‌" (سکرتێرى گشتى کۆمه‌ڵه‌ـ رێکخراوى کوردستانى حیزبى کۆمۆنیستى ئێران) کرد، که‌ به‌م شێوه‌ وڵامى داینه‌وه‌.

پ: به‌ڕێز کاک ئیبراهیمى عه‌لیزاده‌، وه‌ک ده‌زانین هاوینى ئه‌مساڵ کۆنگره‌ى دوازده‌هه‌مى "کۆمه‌له‌ـ رێکخراوى کوردستانى حیزبى کۆمۆنیستى ئێران" کۆتایى پێهات. وه‌ک یه‌که‌م پرسیار پێمان خۆشه‌ سه‌باره‌ت به‌و ئاڵ‌وگۆڕانه‌ى که‌ له‌ به‌رنامه‌و مکانیزمى کارکردن و... له‌ کۆنگره‌دا هاتۆته‌ ئاراوه‌ بۆمان باس بکه‌ن؟

و: کونگره‌ی 12ی کۆمه‌ڵه‌ ئاڵ‌وگۆڕێکی له‌ ستراتیژی کۆمه‌ڵه‌دا پێک نه‌هێناوه‌. راپۆرتی سیاسی ئه‌و کونگره‌یه‌ له‌م چه‌ند رۆژه‌دا ده‌که‌وێته‌ به‌رده‌ست و ده‌توانن بیبینن. به‌ پێی دوایین گۆڕانکاریه‌کانی سیاسی ئێران و ناوچه‌که‌، کۆنگره‌ هه‌وڵی داوه‌ که‌ ئه‌رکه‌کانی ئێمه‌ له‌ هه‌موو بواره‌کاندا به‌ وردی دیاری بکات. چالاکی ته‌شکیلاتی نه‌هێنی، سیاسه‌ت به‌رانبه‌ر به‌ "NGO"کانی هه‌ڵسوڕاو له‌ کوردستان، تاکتیک و شێوه‌کاری ئێمه‌ له‌ خه‌باتی جه‌ماوه‌ری ئێستای کوردستاندا، خه‌باتی چه‌کداری و جێگا و شوێنی له‌ ستراتیژی ئێمه‌دا و گه‌لێک بابه‌تی وردی دیکه‌ که‌ سه‌باره‌ت به‌ هه‌مووی ئه‌وانه‌ سیاسه‌ت دیاریکراوه‌.

به‌ڵام به‌ بڕوای من گرینگترین بابه‌تی ئه‌م کۆنگره‌یه‌، باس و گفتوگۆ بوو له‌سه‌ر داڕشتنی به‌رنامه‌یه‌ک بۆ ده‌سه‌ڵات دارێتی جه‌ماوه‌ر له‌ کوردستان. به‌ پێی بۆچوونی کۆنگره‌، "کۆمه‌ڵه‌" به‌رنامه‌یه‌کی بۆ ئه‌م مه‌به‌سته‌ داڕشتوه‌ که‌ ده‌کرێ له‌ هه‌ر به‌شێکی کوردستان یان هه‌مووی، بۆ ماوه‌یه‌ک یان به‌ به‌رده‌وامی، به‌ عه‌مه‌لی یان به‌ فه‌رمى کاری پێ بکرێ. ئێمه‌ له‌م به‌رنامه‌یه‌دا هه‌وڵمان داوه‌ رێگا و شوێنێک دیاری بکرێ که‌ هه‌ر له‌ سه‌ره‌تاوه‌ ده‌سه‌ڵات راسته‌وخۆ بدرێته‌ ده‌ست جه‌ماوه‌ر و ئه‌م حیزب و ئه‌و حیزب ته‌نیا به‌ پێی نفوز و خۆشه‌ویستی یان له‌ ناو جه‌ماوه‌ردا بتوانن به‌رنامه‌ی سیاسی خۆیان بکه‌ن به‌ به‌رنامه‌ی ئه‌م کۆمه‌ڵگایه‌ و هه‌ر به‌و پێیه‌ش  وه‌کوو حیزب له‌ ده‌سه‌لات دا به‌شدار بن یان نه‌بن. هیوادارم ئه‌م به‌رنامه‌یه‌ش به‌م زووانه‌ بڵاو ببێته‌وه‌.

پ: گه‌وره‌ترین ره‌خنه‌یه‌ک که‌ئه‌وڕۆ به‌ره‌وڕووى ئۆپۆزسیۆن بۆته‌وه‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ به‌ره‌ى نوێ و گه‌نجان له‌ ناو پارته‌کاندا که‌وتوونه‌ته‌ په‌راوێزى ده‌سه‌ڵاته‌وه‌، له‌م پێناوه‌دا ده‌بینین له‌ناو ئێوه‌شدا گه‌نجان له‌ رێبه‌رایه‌تیدا نیین. له‌م باره‌وه‌ وڵامتان چییه‌؟ بۆچى له‌ کۆنگره‌دا هه‌وڵى چاره‌سه‌رکردنى ئه‌م بابه‌ته‌تان نه‌داوه‌؟

و: ئه‌وه‌ی که‌ ئێوه‌ ئاماژه‌ی پێ ده‌که‌ن واقێعیه‌تێکی له‌ خۆیدا هه‌یه‌ و بێ گومان وه‌کوو که‌م و کۆڕٍیه‌کی جیدی حیسابی بۆ ده‌که‌ین. به‌ڵام ئێوه‌ ده‌زانن که‌ ئێمه‌ له‌ ئێران له‌ لایه‌ن رژیمی ئیسلامیه‌وه‌ حیزبێکی قه‌ده‌غه‌ کراوین و هه‌ڵسوڕاوانی ته‌شکیلاتی ئێمه‌ له‌ ناوه‌وه‌ی کوردستان به‌ نه‌هێنی چالاکی ده‌که‌ن. ده‌توانم به‌ راشکاوی بڵێم نزیکه‌ی له‌ سه‌دداـ هه‌شتای ئه‌م هه‌ڵسوڕاوانه‌ له‌ زومره‌ی نه‌وه‌ی گه‌نجى ئه‌و وڵاته‌دان. ئه‌م نه‌وه‌یه‌ به‌ هۆی ده‌سه‌ڵاتی دیکتاتۆری له‌ ئێران ناتوانێ له‌ ده‌رفه‌تى یه‌کسان به‌ نیسبه‌ت ئه‌و هاوڕێ یانه‌ی که‌ له‌ ده‌ره‌وه‌ی کوردستانن له‌ به‌ ده‌سته‌وه‌ گرتنی پۆسته‌ ته‌شکیلاتیه‌کانی سه‌ره‌وه‌، به‌هره‌مه‌ند بن. ته‌نانه‌ت ناتوانن ئه‌و جۆره‌ی که‌ پێویسته‌ له‌ ناوه‌وه‌ی وڵاتیش خۆیان به‌ یه‌کتر بناسێنن و په‌ی به‌ تواناییه‌کانی یه‌کتر ببه‌ن.

له‌م کونگره‌یه‌دا سیاسه‌ت به‌رانبه‌ر به‌ "NGO"کان دیاری کراوه‌، جۆره‌ها له‌ هه‌ڵسوڕانی به‌ ئاشکرا له‌ هه‌موو بوارێکدا هاندراوه‌و رێنوێنی پێویست کراوه‌. ئه‌مانه‌ هه‌موویان ده‌توانن یارمه‌تی ده‌ر بن بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌م که‌لێنه‌ که‌م بکرێته‌وه‌. له‌ هه‌مووی ئه‌و رێگایانه‌وه‌ قورسایی لاوان له‌ خه‌باتی سیاسی و کۆمه‌ڵایه‌تی ئه‌و سه‌رده‌مه‌ی ئێمه‌دا ده‌چێته‌ سه‌رێ. که‌ قورسایی سیاسی ئه‌وان چوه‌ سه‌ر، ئه‌وجار که‌ندوکۆسپی رێکخراوه‌یی و ده‌سه‌ڵاتی سوننه‌ت ناتوانێ پێشیان پێ بگرێ و ئه‌گه‌ر پێشیان پێ بگرێ حیزب خۆی توشی ئاڵۆزی و قه‌یران ده‌بێ.

پ: له‌ مێژه‌ باس له‌ پێکهێنانى به‌ره‌یه‌کى یه‌کگرتوو له‌ نێوان پارته‌ کوردییه‌کاندا ده‌کرێت و گۆایه‌ ئێوه‌ به‌ فه‌رمى راتانگه‌یاندووه‌ که‌ له‌و به‌ره‌یه‌دا به‌شدارى ناکه‌ن. به‌ پێى دوایین کۆنگره‌تان هه‌ڵوێستى نوێتان له‌م باره‌وه‌ چییه‌؟

و: پێشتر ئه‌وه‌ بلێم ئێمه‌ نه‌مانگوتووه‌ له‌ به‌ره‌ی کوردستانیدا به‌شداری ناکه‌ین. ئێمه‌ مه‌رجی خۆمانمان هه‌یه‌ بۆ به‌شداری کردن. ئیمه‌ ئه‌و هه‌وڵانه‌ی که‌ له‌ دوای لێدانی عیراق بۆ پێک هێنانی به‌ره‌ کراون و پشتیان به‌ ته‌وهوماتی ئه‌م و حیزبی کوردستانی ئیران به‌ سیاسه‌تی ئامریکا به‌ستووه‌ به‌ جیدی نازانین. ئه‌وانه‌ به‌رژه‌وه‌ندی کورتبینانه‌ و بێ‌بایه‌خیان له‌ پشته‌وه‌یه‌. خه‌می ئه‌وانه‌ خه‌می یه‌کگرتوکردنی خه‌باتی جه‌ماوه‌ری له‌ کوردوستان نیه‌. ئه‌وه‌ی که‌ ئیمه‌ به‌ هێندمان نه‌گرتۆه‌ ئه‌وه‌یه‌ و له‌ جێگه‌ی خۆیه‌تی. 

پێکهێنانی یه‌کێتى‌یه‌کی به‌هێز له‌ کۆمه‌ڵگای کوردستاندا به‌رانبه‌ر به‌ ده‌وڵه‌تی ناوه‌ندى پێویستى‌یه‌کی حاشا هه‌ڵنه‌گره‌. ئێمه‌ زۆرترین هه‌وڵی خۆمان ده‌ده‌ین بۆ ئه‌وه‌ی که‌ له‌ خه‌باتی ناو جه‌ماوه‌ردا هه‌وێنی یه‌کگرتوویی بین و رێگا نه‌ده‌ین وزه‌ و توانای خه‌باتکارانه‌ی خه‌ڵکێک که‌ دژ به‌ ده‌سه‌ڵاتی ئه‌و رژیمه‌ن له‌ کوردستان به‌فیڕۆ بچێ و هه‌مووی به‌گژ دوژمندا بکرێته‌وه‌.

به‌ڵام ئه‌وه‌نده‌ی که‌ بۆ حیزبه‌ سیاسیه‌کانی هه‌ڵسوڕاو له‌ کوردستان هه‌ڵده‌گه‌ڕێته‌وه‌ چه‌ند نوکته‌یه‌ک هه‌یه‌ که‌ بنه‌مای سیاسه‌تی ئێمه‌ به‌رانبه‌ر به‌م مه‌سه‌له‌یه‌ پێک دێنن. یه‌که‌م ئه‌م حیزب و گروپانه‌ی که‌ خوازیاری هاوکاری له‌ ئاستی به‌ره‌دا یان خواره‌وه‌ترن ده‌بێ: یه‌که‌م، به‌ راشکاوی هه‌رچه‌شنه‌ ده‌ست بردنیک بۆ چه‌ک له‌ کێشه‌ سیاسیه‌کانی ناوخۆی کوردستاندا مه‌حکوم بکه‌ن و سه‌ره‌تای دیالۆگ و خه‌باتی سیاسی شارستانیانه‌ له‌ په‌یوه‌ند له‌ گه‌ڵ ناکۆکییه‌ سیاسیه‌کاندا بسه‌لمێنن. دووهه‌م، ئازادی سیاسی به‌ بێ مه‌رج له‌ کوردستان به‌ ره‌سمی بناسن و ئه‌و سه‌ره‌تایه‌ وه‌کوو بنه‌مایه‌کی خه‌باتی سیاسی له‌ کوردستان به‌ کرده‌وه‌ش ره‌عایه‌ت بکه‌ن. سێهه‌م، گفتوگۆ له‌گه‌ڵ دوژمن له‌سه‌ر داخوازیه‌کانی خه‌ڵکی کوردستان کاری یه‌ک حیزب یان یه‌ک گروپ به‌ ته‌نیایی نیه‌، به‌ڵکوو مه‌سه‌له‌ی هه‌موو خه‌ڵکی کوردستانه‌. هه‌ر چه‌شنه‌ په‌یوه‌ندی گرتنێکی جیاجیا و حیزبی له‌ گه‌ڵ دوژمن ده‌بێ ته‌حریم بکرێ. ئه‌گه‌ر  هاتوو له‌ هه‌ل‌ومه‌رجێکی دیاریکراودا وه‌ها گفتوگۆیه‌ک پێویست بوو ده‌بێ سه‌ره‌تای ته‌وافوق و رێکه‌وتنی گشتی سه‌باره‌ت به‌ کردن و چۆنێتی کردنه‌که‌ی هه‌ر له‌ ئێستاوه‌ به‌ ره‌سمی بناسرێ.

بۆ ئێمه‌ هاوکاری کردن و هه‌ماهه‌نگی کردن له‌ گه‌ڵ ئه‌م یان ئه‌و حیزبی سیاسی ئامرازێکی دیپلۆماسی نیه‌ بۆ هێنانه‌ پێشه‌وه‌ی لایه‌نێک و په‌راوێز خستنی لایه‌نێکىتر. هه‌ر بۆیه‌ ئێمه‌ لامان وایه‌ له‌ کاتێکدا که‌ هه‌وڵ ده‌درێ بۆ پێکهێنانی یه‌کێتى‌یه‌ک له‌ ریزی رێکخراوه‌ و حیزبه‌ سیاسیه‌کاندا به‌رانبه‌ر به‌ ده‌وڵه‌تی ناوه‌ندى، نابێ ئه‌م هه‌وڵانه‌ خۆیان ببنه‌هۆى پێکهێنانی ته‌فره‌قه‌ی تازه‌تر که‌ ده‌توانێ له‌ کوردستانێکدا که‌ حیزبه‌ سیاسیه‌کانی چه‌کدارن کاره‌ساتی گه‌وره‌ی لێ بکه‌وێته‌وه‌.

پ: به‌ ئاماژه‌ به‌ بوونى ئه‌مریکا له‌ ناوچه‌و کاریگه‌رى له‌سه‌ر هاوکێشه‌سیاسییه‌کانى رۆژهه‌ڵاتى ناوه‌ڕاست، ئێوه‌ وه‌ک"کۆمه‌ڵه‌ـ رێکخراوى کوردستانى حیزبى کۆمۆنیستى ئێران" ، هه‌ر له‌سه‌ره‌تاوه‌ هه‌ڵوێستان دژبه‌بوونى ئه‌مریکا له‌ناوچه‌دا بوو. ئایا له‌ دوایین کۆنگره‌تاندا سه‌باره‌ت به‌م هه‌ڵوێسته‌ ئاڵوگۆڕێکتان نه‌خولقاندووه‌؟

و: باشتر وایه‌ که‌ بڵێین ئێمه‌ هه‌ڵوێستی دژ به‌ شه‌ڕی ئامریکا له‌ عێراقمان بوو و ئێستاش دژی دووپات بوونه‌وه‌ی سیناریۆی عێراق له‌ ئێرانین. ئێمه‌ ئه‌و کاره‌ساته‌ جه‌رگ بڕه‌ی که‌ ئه‌مڕۆ له‌ عێراق له‌ ئارا دایه‌ پێش بینیمان ده‌کرد. هه‌ڵبه‌ت نه‌ک هه‌ر ئێمه‌ به‌ڵکوو به‌ ده‌یان ملیۆن ئینسان له‌ دونیادا که‌ هه‌موویان نه‌فره‌تیان له‌ رژیمی سه‌دام بوو، هه‌ر ئه‌و پێش بینی یه‌یان ده‌کرد. بۆچی له‌ حاڵێکدا ئه‌مڕۆ هه‌موو روداوه‌کان حه‌قانیه‌ت و دروستی ئه‌و هه‌ڵوێسته‌ نیشان ده‌ده‌ن، گۆڕانکاری به‌سه‌ردا بێت؟ بۆ نموونه‌ ئه‌ڵێم ئه‌مڕۆ حیزبه‌ ناسیۆنالیسته‌کانی کوردستانی ئێرانیش خه‌ریکن هه‌ڵوێسته‌که‌ی خۆیان که‌ ئیتر رووی مه‌جلسی نه‌ماوه‌ به‌ ئه‌سپایی پینه‌ و په‌ڕۆ ده‌که‌ن. ئیتر ئاسان نیه‌ ئه‌مڕۆ که‌س به‌ راشکاوی ئاواتی ئه‌وه‌ بخوازێ که‌ رۆژێک له‌ رۆژان له‌ ژێر سێبه‌ری تانک و ته‌یاره‌ی ئه‌مریکاییدا بچێته‌وه‌ ئێران و ده‌سه‌ڵاتی پێ ببه‌خشرێ. کۆنگره‌ی ئێمه‌ هه‌وڵی دا که‌ هه‌ڵوێستی ئوسولی خۆی به‌رانبه‌ر به‌ بوونی ئامریکا له‌م ناوچه‌یه‌ له‌ هه‌ل‌ومه‌رجی تازه‌دا مانا بکاته‌وه‌ و نه‌تیجه‌ی کونکرێتی لێ وه‌ربگرێت. به‌ بڕوای من هه‌ڵوێستی کۆنگره‌ له‌م بابه‌ته‌وه‌ به‌ نیسبه‌ت داهاتووی کۆمه‌ڵانی خه‌ڵک له‌ عێراق هه‌ڵوێستێکی واقێعی و به‌ر‌پرسیارانه‌ بوو که‌ له‌ راپۆرتی کۆنگره‌دا باسی لێکراوه‌ و بڵاو ده‌بێته‌وه‌.

پ: له‌ مێژه‌ ئه‌و ره‌خنه‌ به‌ره‌وڕووى ئێوه‌ بۆته‌وه‌و زۆرکه‌س له‌سه‌ر ئه‌و بڕوایه‌ن که‌ باشتروایه‌ ئێوه‌ ببن به‌ "حیزبى کۆمۆنیستى کوردستان" و له‌ پاشکۆى حیزبى کۆمۆنیستى ئێران بێنه‌ده‌رێ. ئه‌مه‌ش ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ئه‌و هێزو پۆتانسیله‌ى که‌ ئێوه‌ له‌ چوارچێوه‌ى خۆتانداهه‌تانه‌. ئایا ئه‌م بابه‌ته‌له‌ کۆنگره‌دا که‌وته‌ به‌ر باس و لێکدانه‌وه‌؟ به‌گشتى له‌م باره‌وه‌ وڵامتان چییه‌؟

و:  ئه‌مه‌ ره‌خنه‌ نیه‌، ئه‌مه‌ بۆچوونێکی سیاسی دیاریکراوه‌. ئه‌و که‌سانه‌ی که‌ پرسیاره‌که‌ به‌م شێوه‌یه‌ ده‌هێننه‌ گۆڕێ، پێش داوه‌ری و لێکدانه‌وه‌ی تایبه‌تی خۆیان هه‌یه‌. کۆمه‌ڵه‌ پاشکۆی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران نیه‌، به‌ڵکو به‌هێزترین کۆڵه‌که‌ی پاراستنی ئه‌و حیزبه‌یه‌. واقعبینانه‌ترین ستراتیژ بۆ کۆمه‌ڵه‌ وه‌کوو رێکخراوێکی کۆمۆنیستی ئه‌وه‌یه‌ که‌ خۆی به‌ خه‌باتی سیاسی و چینایه‌تی کۆمه‌ڵگایه‌کی گه‌وره‌تره‌وه‌ گرێ بدات. کۆمه‌ڵه‌یه‌ک که‌ ستراتیژی دامه‌زراندنی کۆمه‌ڵگای سوسیالیستی هه‌بێ، ناتوانێ خۆی له‌ چوارچێوه‌ی به‌رته‌سکی کوردستانی ئێران دا قه‌تیس بکات، ناتوانێ بیر له‌ هاوسه‌نگی هێزی چینایه‌تی بۆ بونیات نانی وه‌ها کۆمه‌ڵگایه‌ک نه‌کاته‌وه‌. ئه‌گه‌ر ئاسۆی سوسیالیسمی له‌ به‌رانبه‌ر خۆی دانا ئه‌و جار ناتوانی ئه‌و ده‌رگایه‌ی که‌ به‌رو رووى ئه‌و ئاسۆیه‌ کردوویه‌تیه‌وه‌ له‌ سه‌ر خۆی دا بخات.

گۆڕانکاری کۆمه‌ڵایه‌تی بنه‌ڕه‌تی له‌ کوردستان به‌ گۆڕانکاری له‌ ده‌سه‌ڵاتی سیاسی ئێرانه‌وه‌ گرێ دراوه‌ و ده‌سه‌ڵاتی سیاسی له‌ ئێران ته‌نیا به‌ خه‌باتی خه‌ڵکی کوردستان ناگۆڕدرێ. هاتنه‌ ده‌ره‌وه‌ی کۆمه‌ڵه‌ له‌ چوراچێوه‌ی تێکۆشانی سه‌راسه‌ری ته‌نانه‌ت له‌ به‌رژه‌وه‌ندی بزووتنه‌وه‌ی رزگاری خوازانه‌ی کوردستانیش بۆ کۆتایی هێنان به‌ سته‌می نه‌ته‌وایه‌تى‌دا نیه‌. هیچ ده‌ستکه‌وتێک له‌کوردستان له‌م روه‌شه‌وه‌ به‌ بێ گۆڕانی ناوه‌رۆکی ده‌سه‌ڵاتی ناوه‌ندى باده‌وام و سه‌قامگیر نابێ. تێکۆشانی کۆمه‌ڵه‌ له‌و چوارچێوه‌یه‌دا رێگه‌یه‌کی سه‌رڕاستتر و واقێع بینانه‌تریشه‌ بۆ ئه‌وه‌ی خه‌ڵکی کوردستان بتوانن مافی پێکهێنانی ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆی خۆشیان به‌ده‌ست بێنن.

له‌ وه‌ڵامی پرسیاره‌که‌تاندا سه‌باره‌ت به‌ باسه‌کانی کۆنگره‌ پێویسته‌ بڵێم که‌ ئه‌گه‌رچی بۆچونی جیاوازیش له‌ ناو ئێمه‌دا له‌سه‌ر ئه‌م بابه‌ته‌ هه‌یه‌، به‌ڵام له‌ کونگره‌ی 12ی کۆمه‌ڵه‌دا ئه‌م بابه‌ته‌ نه‌که‌وته‌ به‌ر باس و لێکدانه‌وه‌.

پ: کاک ئیبراهیم باسێک له‌ ئارادایه‌ که‌ ده‌ڵێن ئه‌و تیۆرییه‌ى مارکس"کرێکارانى جیهان یه‌کگرن" چه‌ند ده‌یه‌یه‌که‌ هه‌ڵوه‌شاوه‌ته‌وه‌، ئێمه‌ ئێسته‌ش ده‌بینین که‌ ئه‌و دروشمه‌ له‌سه‌ر بڵاوکراوه‌و راگه‌یاندنه‌کانى ئێوه‌دا بڵاوده‌بێته‌وه‌، بۆچى تائێستا ئه‌و دروشمه‌تان نه‌گۆڕیوه‌و ءئایا له‌ کۆنگره‌دا باس له‌سه‌ر گۆڕینى ئه‌م دروشمه‌ کراوه‌؟

و: به‌ ڕای من تا ئێستا تاقه‌ یه‌ک بیرمه‌ندی دونیای سه‌رمایه‌داری په‌یدا نه‌بووه‌ که‌ توانیبێتی له‌ رووی دیقه‌تی تیۆرییه‌وه‌، له‌ رووی حه‌قانیه‌تی سیاسی و له‌ رووی بایه‌خی ئه‌خلاقیه‌وه‌ جیهان بینی‌یه‌کی ئاوا هه‌مه‌ لایه‌نه‌ که‌ مارکس کردویه‌تی پیشکه‌ش به‌ مرۆڤایه‌تی بکات. جیهان بینی یه‌ک که‌ کۆمه‌ڵگای به‌شه‌ری پێ بناسرێت و ململانیه‌کانی دونیای ئه‌مڕۆی پێ شرۆڤه‌ بکات و ئاسۆی دواڕۆژی دیاری بکات.

تیۆریه‌کانی مارکس نه‌ک هه‌ر ره‌ت نه‌کراونه‌ته‌وه‌ به‌ڵکوو زۆربه‌ی هه‌ره‌زۆری ئاکادیمیسیه‌نه‌کانی بورژوازی له‌ بواره‌کانی ئابووری، کۆمه‌ڵناسی، مێژوو و هیتر به‌ بێ ئه‌وه‌ی ناوی بێنن، له‌ سیستمی فیکری خۆیاندا هه‌زمی ده‌که‌ن و بۆ مه‌به‌ستی تایبه‌تی خۆیان به‌کاری دێنن. هه‌ڵبه‌ت لایه‌نگرانی راسته‌قینه‌ی مارکس له‌ دوای خۆی به‌رده‌وام ئه‌و نه‌زه‌ریه‌یان گه‌شه‌ پێ داوه‌ و به‌ره‌و پێشتریان بردوه‌. تیۆری سوسیالیزمی زانستی هه‌تا هاتووه‌ ده‌وڵه‌مه‌ندتر بووه‌. دروشمی کرێکارانی جیهان یه‌کگرن! که‌ ئێوه‌ ئاماژه‌تان پێ کرد، له‌ سه‌رده‌می جیهانگیری سه‌رمایه‌داریدا زیاتر له‌ هه‌میشه‌ نیشان ده‌دات که‌ چه‌نده‌ به‌رژه‌وه‌ندی کرێکاران له‌ سه‌رتاسه‌ری جیهان به‌ یه‌که‌وه‌ گرێ دراوه‌. ئه‌گه‌ر ئه‌م دروشمه‌ 170 ساڵ له‌وه‌ پێش حه‌قانیه‌تی بووبێ ئه‌وا ئێستا له‌ هه‌لومه‌رجی نوێ جیهاندا به‌ ده‌یان قات زیاتر حه‌قانیه‌تی هه‌یه‌. تیۆریه‌کانی به‌رانبه‌ری مارکسیسیم، لیبرالیسم و نێۆلیبرالیسم ئه‌و هه‌موو فه‌لاکه‌ت و مه‌رگه‌ساته‌یان لێ که‌وتوته‌وه‌ که‌ ئه‌مڕۆکه‌ له‌ دونیا دا ده‌ی بینین. ئایا به‌راستی ته‌سه‌ور ده‌کرێ که‌ به‌شه‌ریه‌تی ئه‌مڕۆ له‌ ژێر سێبه‌ری کۆنه‌په‌ره‌ستی ئیسلامی دا یان ناسیۆنالیسم دا یان ئه‌مپریالیسم دا هیوایه‌کی به‌ رزگار بوون هه‌بآ؟. به‌شه‌ری ئه‌مڕۆ هیچ رێگایه‌کی دیکه‌ی له‌ به‌ر نیه‌ یان ئه‌گه‌رێته‌وه‌ بۆ ده‌ورانی به‌ربه‌ریه‌تی خۆی و یان به‌ره‌و سوسیالیسم هه‌نگاو ده‌نێ. و تیۆریه‌کانی سوسیالیسمی زانستی که‌ مارکس گه‌وره‌ترین داهێنه‌ریان بوو به‌ رێگه‌ی دووهه‌م دا ئه‌مان بات. 

madehahmadi@gmail.com

 سه‌ره‌وه‌. ده‌سپێک.

ئه‌م بابه‌ته‌ چاپ بکه‌!

   ئه‌م بابه‌ته‌ بۆ هاوڕێکه‌ت بنێره:

© www.giareng.com
All rights reserved 2005.