Ö:: ڕۆژنامه‌ی گاردین چاپی به‌ریتانیا له ژماره‌ی ڕۆژی سێ شه‌ممه‌ی 16 ژانویه دا باسی ...

نووسینی: قادر ئه‌حمه‌دزاده

ڕۆژنامه‌ی گاردین چاپی به‌ریتانیا له ژماره‌ی ڕۆژی سێ شه‌ممه‌ی 16 ژانویه دا باسی ڕه‌خنه گرتنی پارله‌مانی ئێرانی له مه‌حمود ئه‌حمه‌دی نژادی سه‌رۆك كۆمار كرد و به لاواز بونی پێگه‌ی ئه‌وی دانا.
ئه‌و بابه‌ته‌ی ڕۆژنامه‌ی گاردین له ژێر ناوی"له گه‌ڵ شۆڕشی پارله‌مانتاران و خراپی قه‌یرانی ئابوری دا داهاتوی سه‌رۆك كۆمار نادیاره"به پێنوسی رابرت تیت له تاران، چاپ كراوه.

به پێی نوسینی گاردین سه‌د و په‌نجا نوێنه‌ری پارله‌مانی ئێران له هه‌ڵوێستێكی بێ وێنه دا نامه‌یه‌كیان ئیمزا كردوه و له‌وێدا  ئه‌حمه‌دی ‌نژادیان به هۆی خراپ بونی له ڕادده به ده‌ری ژیانی زۆربه‌ی هاولاتیان و به‌رز بونه‌وه‌ی ڕاده‌ی بێكاری سه‌ر كۆنه كردوه، ڕه‌خنه‌یان له بێ توانایی ده‌وڵه‌تی ئه‌و له پێشكه‌ش كردنی به‌رنامه‌ی بودجه له كاتی خۆیدا گرتووه و سه فه‌ری ئه ویشیان بۆ ئامریكای  لاتین له كاتێكی ئاوا قه یراناویدا مه حكوم كردوه.گاردین هه روه ها نوسیویه تی كه ناوی زۆربه ی لایه نگرانی پێشوی سه رۆك كۆماری له باڵی ڕادیكاڵ له ناو ئه و كه سانه دا یه كه نامه كه یان ئیمزا كردوه كه وا نیشان ده دا به هۆی كه م بونه وه ی متمانه ی سیاسی ئه حمه دی نژاد ده یان هه وێ له ئه و دوری بگرن .

ده قی ته واوی ئه و نامه یه  ی كهگاردین باسی لێ وه كردوه تا ئێستا به ڕه سمی بڵاونه كراوه ته وه هه رچه نده هه ندێك ڕۆژنامه و ماڵپه ری هه واڵنێری ئێرانی چه ند به شێكیان لێ بڵاوكردۆته وه.

به پێی نووسینی گاردین نیشانه یه كی دیكه ی گیروگرفته كانی ئه حمه دی نژاد ئه وه یه كه محمد ڕه‌زا باهنر، ڕیبه ری باڵی توندڕه وه كان له پارلهمان و یه‌كێك له ڕاوێژكارانی پێشوی ئه‌حمه‌دی نژادله هه‌ڵبژاردنی ئه‌ندامانی كابینه ی ئه ودا، سیاسه‌ته ئابوریه كانی سه رۆك كۆماری به هه ڵه و ناته واو باس كردوه و داوای لێ كردوه كه گیروگرفته تایبه تیه كانی خۆی ده ملی خه ڵكانیتر نه په ستێوێ.

له درێژه ی بابه ته كه ی گاردین دا هاتوه كه به رز بونه وه ی ڕادده ی گله وگازنده و ڕه خنه گرتن له ئه حمه دی نژاد گومانی خستۆته چاره نوسی ئه وه وه و هێندێك له چاودێران ته‌نانه‌ت قسه له سه ر له كارلادانی ئه و له پۆستی سه رۆك كۆماریدا ده كه ن. گاردین له سه‌ر زمانی عیسا سحر خیز ،ده نوسێ كه ماوه ی زێڕینی ئه‌حمه‌دی نژاد گه یشتۆته ئاخیرو مانگی ه‌ نگوینی ئه و له گه ڵ ڕێبه ری كۆماری ئیسلامیدا  كۆتایی پێ هاتووه، ئه و ته نانه ت بۆ گرتنی كاتی چاوپێكه وتن له گه ڵ خامنه ییشدا گرفتی هه یه.سحر خیز به گاردین ی گوتوه كه"ساته كانی  ده‌سه ڵاتی  سه رۆك كۆماری به ره و كۆتایی ده ڕۆن و ئه گه ری ئه وه هه یه كه ئه حمه دی نژاد نه توانێ ته‌نانه‌ت ماوه  4 ساڵیه كه ی ئێستای خۆشی ته واو بكات.

به پێی نوسینی گاردین،نیشانه كانی كه م بونه وه ی متمانه به ئه حمه دی نژاد له كه مترله یه ك مانگ دوای شكستی گه وره ی ئه و له له هه ڵبژاردنه كانی ئه نجومه نه كاندا وه ده ر ده كه وێت كه له و هه ڵبژاردنانه دا لایه نگرانی سه رۆك كۆمار ته نها توانیان یه ك له پێنجی ده نگه كان به ده ست بێنن له كا تێكدا كه هاشمی ڕه فسنجانی به هێزترین ڕه قیبی ئه‌و به‌رزترین ڕێژه ی ده نگه كانی له هه لبژاردنه كانی مه جلیسی  خوبڕه گاندا به ده ست هێناوه.

به پێی ووته كانی گاردین،ڕۆژنامه ی همشهری،كه به ڕێوه به ره كه ی حسێن ئینتزامی یه كێك له ئه ندامانی گروپی دانوستاندنه ناوه‌كی‌یه‌كانی ئێرانه زۆر به ڕونی و به بێ په رده نوسیویه تی كه"دروست له كاتێكدا كه بابه تی ناوه كی له گه یشتن به ئه‌نجومه‌نی ئاسایش دور ده بۆوه،قسه ئاگرینیه كانی سه رۆك كۆمار بونه هۆی په سند كردنی دو بڕیارنامه به دژی ئێران.گاردین له سه ر زاری محمد عه‌تریان فه‌ر، به‌رێوه‌به‌ری ڕۆژنامه‌ی شه‌رق كه بڵاو بونه وه ی به م دواییانه قه ده‌غه كراوه، ده نوسێ"ڕۆژنامه‌ی جمهوری ئیسلامی كه ده نگی ڕاسته‌قینه‌ی نیزام و بڵاوكه‌ره‌وه‌ی ویسته‌كانی ڕێبه‌ری كۆماری ئیسلامی و بڵندپایه‌كانی نیزامه، له ڕه‌خنه گرتنه‌كانی ئه‌و دواییانه‌ی ئه‌و ڕۆژنامه دا بۆنی هوشیاری دان به ئه حمه دی نژاد هه ست پێ ده كرێ.نوسه ری بابه ته كه ی گاردین پێی وایه كه كاردانه‌وه‌ی هێمنانه‌ی سه‌رۆك كۆماری له به رامبه‌ر هه‌ڵوێستی هێزه كانی ئامریكا له عێراق له مه ڕ ده‌ستگیر كردنی چه‌ند هاوڵاتی ئێرانی كه ئێران پێیان ده‌ڵێ دیپڵۆمات، ئه‌وه ده گه‌یه‌نێ كه هۆشیاری پێ دانه كان كاریان له سه‌ر كردبێ.ئه و ڕۆژنامه له هه‌مان كاتدا ده‌ڵێ خراپتر بونی ڕۆژانه ی ئابوری ئێران كه بۆته هۆی ده ركردنی نامه ی پارله مانتاران له ڕۆژی یه كشه ممه دا ئه وه ده‌گه‌یه‌نێ بۆ كه سێك كه به به ڵێنی باشتر كردنی ژیانی خه ڵك و دابه ش كردنی عادڵانه تری داهاتی نه وت به ده سه ڵات گه یشت هێشتا گیروگرفته سه ره كیه كان له سه ر ڕێگان.

گاردێن ده نوسێ كه به ڵێنیه كانی سه رۆك كۆمار كه له كاتی هه ڵبژاردندا دابونی له گه ڵ ڕاستیه تاریك و نادیاره كانی ئێستا یه ك ناگرنه وه چونكه ڕێژه ی خراپتر بونی ژیانی زۆرینه ی خه ڵك له كاتی هاتنه سه ر كاری ئه حمه دی نژاد به رزتربۆته وه و قه یرانی بێكاری،كه نرخه كه ی به شێوه‌یه‌كی ڕه سمی له سه تا دوازده%12ڕاگه یه ندراوه به ڵام له وانه یه له ڕاستیدا زۆر زیاتر بێت،شتێك له باشتر بون نیشان نادات.

به پێی نوسینی گاردین لاوازبونی له ڕادده به ده ری ئابوری بۆته هۆی به رز بونه وه ی خێرایی خواردنه مه نیه كان و كاریگه ری له سه ر نرخی شوێنی نیشته‌جێ بونیش داناوه و ده گوترێ كه نرخی كڕین و به كرێ گرتنی شوێنی حه وانه وه له تارانێ له ماوه ی 6 مانگاندا له سه تا په نجا%50 به رز بۆته وه.

گاردین له درێژه ی بابه ته كه یدا ده نوسێ:كه له گۆڕانكاریه كی دیكه دا  ده وڵه ت ده یهه وێ بۆ كه م كردنه وه ی خه رجیه كانی هێنانه ناوه وه ی به نزین كه هۆ یه كه ی ده گه ڕێته وه بۆ نه بونی پاڵاوگه ی پێویست ،ده ست بداته جیره به ندی كه به سه رنجدان به به ڵێنیه كانی ئه  حمه دی نژاد له كاتی هه ڵبژاردندا كه ده ی گوت سه روه ت و داهاتی نه وت ده بێ بخرێته سه ر سفره ی خه ڵك  دژایه تی هه یه.

ئه‌و ڕۆژنامه یه هه‌روه‌ها ده‌ڵێ كه لشكری ڕو له زیاد بونی دژایه‌تی كردنی سه‌رۆك كۆمار به رپرسایه‌تی ئه‌و بارودۆخه ده گه ڕێننه وه بۆ ئه و هه‌ڕه‌ج مه‌ڕه‌جه‌ی كه له سیاسه تی ده وڵه ت دایه و بێ توانا بونی ده وڵه تیشیان له مه ڕ پێشكه ش نه كردنی به رنامه‌ی بودجه له كاتی خۆیدا گه ڕانده وه بۆ بڕیاری ئه حمه دی نژاد بۆ نه هێشتنی تواناییه كانی سازمانی به ڕێوه بردن و پلان دانان.

گاردێن به وه بیر هێنانه‌وه‌ی سه‌فه‌ری تازه‌ی ئه‌حمه‌دی نژاد بۆ ئامریكای لاتین پێی وایه كه"بارودۆخی ئابوری ئێران پێویستی به ئاوڕلێدانه‌وه‌یه‌كی خێرا هه‌یه و له له ئاوه‌ها  بارودۆخێكدا، جێگای ئه‌حمه‌دی نژاد ئیران بو، نه‌ك ئامریكای لاتین.

سه‌رچاوه :BBC

قادر ئه‌حمه‌دزاده

rebin22000@yahoo.com

 سه‌ره‌وه‌. ده‌سپێک.

ئه‌م بابه‌ته‌ چاپ بکه‌!

   ئه‌م بابه‌ته‌ بۆ هاوڕێکه‌ت بنێره:

© www.giareng.com
All rights reserved 2005.