Ö:: له‌ په‌راوێزی به‌پاشکۆبوونی پرسی کورد به‌ کێشه‌ی دێمۆکراسی له‌ ئێران

نووسینی: شه‌ماڵ کاوه

له‌ په‌راوێزی به‌پاشکۆبوونی پرسی کورد به‌ کێشه‌ی دێمۆکراسی له‌ ئێران
ئێمه‌، ئێمڕۆ  لێره‌ کۆبووینه‌ته‌وه‌ تا ساڵیادی یه‌کێک له‌ گرینگترین ڕووداوه‌کانی میژووی کورد به‌ پیرۆز بکه‌ین. بۆ ئێمه‌ ساڵیادی دوووی ڕیبه‌ندان، به‌ گشتی هه‌میشه‌ بیانوویه‌ک بووه‌ بۆ ئاوڕدانه‌وه‌ له‌ مێژوو. به‌ڵام به‌داخه‌وه‌، به‌تایبه‌ت له‌ بۆنه‌ حیزبییه‌کاندا که‌م وا هه‌ڵکه‌وتووه‌ که‌ ئێمه‌ له‌ جیاتی ئاوڕدانه‌وه‌، هه‌ولی پێداچوونه‌وه‌یه‌کمان به‌و مێژوویه‌دا هه‌بێ. ئه‌و ئاوڕدانه‌وانه‌ش، زیاتر به‌مه‌به‌ستی شه‌رعییه‌تدان و سه‌لماندنی ئه‌و هه‌قیقه‌تانه‌ بووه‌ که‌ خۆمان به‌ هه‌ڵگرییان زانیوه‌. به‌م هۆیه‌ش هه‌ڵسوکه‌وتی ئێمه‌ له‌گه‌ڵ دووێ ڕیبه‌ندان، ته‌نیا هه‌لسوکه‌وتێکی هێمایی و سیاسیی بووه‌ و که‌متر ره‌نگ و ڕووی لێکدانه‌وه‌ و پێداچوونه‌وه‌یه‌کی مێژوویی و ڕه‌خنه‌گرانه‌ی هه‌بووه‌. واته‌ ڕوانینی ئێمه‌ به‌ دووی ڕێبه‌ندان، ته‌نیا وه‌ک ڕۆژێکی مێژوویی و، وه‌ک هێمایه‌ک بووه‌ بۆ خه‌بات و تێکۆشان و، هه‌روه‌ها بۆ سه‌لماندنی به‌رهه‌قیی سیاسه‌تی خۆمان. بۆیه‌ش له‌و ئاسته‌دا که‌متر هه‌ول دراوه‌ که‌ دوو ڕێبه‌ندان نه‌ک هه‌ر وه‌ک ڕۆژێکی مێژوویی، به‌ڵکو به‌ر له‌ هه‌موو شت، وه‌ک دیارده‌یه‌کی مێژوویی بخرێته‌ به‌ر باس.

بێگومان ئه‌گه‌ر ئێمه‌ دووی ڕێبه‌ندان ته‌نیا وه‌ک ڕۆژێکی مێژوویی سه‌یر بکه‌ین، ئه‌وسا ئه‌و ڕووداوه‌ هه‌ر له‌ ئاستی هێمایه‌کی نه‌ته‌وه‌یی و له‌ ئاستی ئه‌فسانه‌یه‌کدا ده‌مێنێته‌وه‌ که‌ بواری ڕه‌خنه‌ و پێداچوونه‌وه‌ فره‌ به‌رته‌سک ده‌کات. به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئێمه‌ دووی ڕێبه‌ندان وه‌ک دیارده‌یه‌کی مێژوویی هه‌ڵسه‌نگێنین، ئه‌وسا مه‌به‌ستمان له‌ گه‌ڕانه‌وه‌ بۆ مێژوو و بۆ ئه‌و دیارده‌ مێژووییه‌، ته‌نیا نابێته‌ وه‌بیرهێنانه‌وه‌ی شکۆداری ئه‌و ڕووداوه‌ یان کردنی مێژوو به‌ داوه‌ر و شایه‌دی ڕاست و  درووستی بۆچوونه‌کانمان، به‌ڵکو ئه‌وسا ده‌توانین له‌ هه‌مان کاتدا مێژوو وه‌ک پێوه‌ندییه‌کی نێوان زانیاری و ده‌سه‌ڵات ببینین که‌ له‌ودا مێژوو ته‌نیا بریتی نابێ له‌ کۆمه‌ڵی ڕووداو و فاکتی بێتاوان؛ ئه‌وسا مێژوو نابێته‌ بکه‌ر یان سابجێکتێک له‌ ده‌ره‌وه‌ی ئیراده‌ و ده‌ره‌وه‌ی خوێندنه‌وه‌کانی ئێمه‌دا؛ ئه‌وسا مێژوو ته‌نیا یه‌ک ناوه‌رۆک و یه‌ک ناوئاخنی ڕاسته‌قینه‌ی نابێ و ده‌ستی ئێمه‌ له‌ ته‌فسیر و خوێنده‌وه‌یه‌کی جیاواز و  ڕه‌خنه‌گرانه‌ ئاوه‌ڵاتر ده‌کات.

پێداچوونه‌وه‌یه‌کی ره‌خنه‌گرانه‌ به‌ دووی ڕێبه‌ندان وه‌ک دیارده‌یه‌کی مێژوویی، ده‌توانێ یارمه‌تی ئه‌وه‌مان بدات که‌ ئێمه‌ شوێنگه‌ و پێناسه‌ی ئێمڕۆی خۆمان باشتر بناسین. چونکو هه‌ر وه‌ک ئاماژه‌م پێدا، شیکاری مێژوویی نابێ به‌و مه‌به‌سته‌ بێت که‌ ئێمه‌ بگه‌ڕێنێته‌وه‌ بۆ شکۆمه‌ندی ڕابردوو، به‌ڵکو ده‌بێ به‌ر له‌ هه‌موو شت، که‌ره‌سه‌یه‌ک بێت بۆ پێناسه‌کردنی ئێمڕۆ و کێشه‌ و گرفته‌کانی ئێمڕۆ. پێداچوونه‌وه‌یه‌ک به‌ مێژوو ده‌بێ به‌ر له‌ هه‌موو شت وه‌ڵامی ئه‌و پرسیاره‌ بداته‌ که‌ ئێمه‌ بۆ ئێمڕۆکێ ڕاست له‌و شوێنه‌ تایبه‌ته‌ راوه‌ستاوین؛ ده‌بێ وه‌ڵامی ئه‌وه‌مان بداته‌وه‌ که‌ چ دیارده‌ یان کام ره‌هه‌ندی ڕابردوو پێناسه‌ی ئێمڕؤکێی ئێمه‌ی شکڵ داوه‌؟ چونکو ئێمه‌ نابێ ئه‌وه‌ له‌ بیر بکه‌ین که‌ ئێستاکێی ئێمه،‌ ئه‌نجامی ئه‌و چاره‌سه‌ر و پرۆژانه‌ن که‌ ئێمه‌ پێشتر وه‌ک وه‌ڵامێک به‌ کێشه‌ کۆنه‌کانمان گه‌ڵاڵه‌ کردبوون.

که‌ وایه،‌ پێداچوونه‌وه‌یه‌ک به‌ دووی ڕێبه‌ندان، ده‌بێ تێگه‌یشتنی ئێمه‌ له‌ ئێستاکێ و سه‌رده‌می هه‌نوکه‌ییمان باشتر بکات، چونکو ئه‌و کاته‌ی ئێمه‌ تێیادا ده‌ژین که‌متازۆر به‌رهه‌می ئه‌و وه‌ڵامانه‌ن،‌ که‌ ئێمه‌ پێشتر به‌ گرفته‌کانی ئه‌و سه‌رده‌ممان دابۆوه‌. ئه‌وه‌ش له‌ خۆیدا ده‌توانێ یارمه‌تیده‌ری ئه‌وه‌ بێ که‌ ئێمه‌ له‌ پێداچوونه‌وه‌یه‌کی ئاوادا باشتر سه‌رده‌می خۆمان بناسین و گرفته‌کان له‌ گۆشه‌نیگایه‌کی جیاوازتره‌ ببینین. به‌ کورتی. خوێندنه‌وه‌ی ئێمه‌ له‌ مێژوو ده‌بێ بتوانێ یارمه‌تیمان بدات ته‌وه‌ره‌کانی به‌رژه‌وه‌ندی نه‌ته‌وه‌یی کورد و، هۆکار و سه‌رچاوه‌کانی گرفت و قه‌یرانه‌کانی باشتر ده‌ستنیشان بکه‌ین.

●                    ●                    ●

هه‌ر به‌و پێیه‌ش من حه‌ز ده‌که‌م له‌ که‌مکاتییه‌دا قسه‌کانم له‌ یه‌ک ته‌وه‌ری دیاریکراودا چڕ که‌مه‌وه‌ و ئه‌ویش مه‌سه‌له‌ی به‌پاشکۆبوونی کێشه‌ی نه‌ته‌وه‌یی کورد‌ له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستانه‌ به‌ کێشه‌ی ئێران و دێمۆکراسی له‌ ئێراندا.

بۆ ئه‌وه‌ی بتوانم به‌ کورتی هه‌ندێ بیروڕای خۆم له‌وباره‌یه‌وه‌ ده‌رببڕم، سه‌رشاری باسه‌که‌م ده‌خه‌مه‌ ده‌ورانپشتی جمهوریه‌تی کوردستان. له‌وه‌شدا گریمانه‌ی سه‌ره‌کی من ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئێمه‌ له‌ سه‌رده‌می شه‌ڕی دووه‌می جیهانیدا تووشی گوازتنه‌وه‌یه‌ک هاتین که‌ له‌ بنه‌ڕه‌تدا، به ‌مه‌به‌ستێکی کاتیی و وه‌ک تاکتیکێکی سیاسیی ڕۆژ هاتبووه‌ ئاڕا، به‌ڵام دواتر بوو به‌ ستراتێژی نه‌گۆڕی جووڵانه‌وه‌ی کورد له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان. ئه‌و گوازتنه‌وه‌ مێژووییه‌، که‌ له‌ سه‌روبه‌ندی ده‌ستپێکی شه‌ڕی سارددا ڕوویدا، وه‌ک تاکتیکێک به‌ سه‌ر کورددا سه‌پێندرا و سه‌رکردایه‌تی ئه‌و کاتی جووڵانه‌وه‌ی ناچار کرد ملکه‌چی بێت، به‌ڵام دواتر هه‌ر ئه‌و سیاسه‌ته‌ به‌بێ هه‌ڵسه‌نگاندنێکی بابه‌تی بووه‌ به‌ ستراتێژی سه‌ره‌کی جووڵانه‌وه‌که‌ و تا ئێستاش گۆڕانێکی جه‌وهه‌ری به‌سه‌ردا نه‌هاتووه‌. (واته‌ من لێره‌دا درووشمی فیدراڵیزم وه‌ک دابڕانێک له‌و ستراتێژییه‌ نابینم، به‌ڵکو وه‌ک گۆڕانێکی تاکتیکی هه‌ڵیده‌سه‌نگێنم).

که‌ باسی گوازتنه‌وه‌ ده‌که‌م، مه‌به‌ستم ئه‌و گۆڕانکارییه‌ مێژووییه‌ که‌ له‌‌ ماوه‌یه‌کی کورتدا له‌ سیاسه‌ت و ستراتێژی جووڵانه‌وه‌ی کوردیدا ڕووی دا و کێشه‌ی کوردی، که‌ تا ئه‌وکات وه‌ک کێشه‌یه‌کی سه‌ربه‌خۆ، وه‌ک پرسێکی نێونه‌ته‌وه‌یی و له‌ قالبی دروشمی سه‌ربه‌خۆییدا هاتبووه‌ ئاڕا، کرده‌ به‌ کێشه‌یه‌کی مه‌حه‌للی و به‌ستییه‌وه‌ به‌ چاره‌نووسی ئێران و به‌ دێمۆکراسی له‌ ئێراندا و به‌م چه‌شنه‌ش درووشمی خودموختاری جیگا‌ی به‌ درووشمی سه‌ربه‌خۆیی لێژ کرد.

با ئێمه‌ له‌ "کۆمه‌ڵه‌ی ژیانه‌وه‌ی کورد"وه‌ ده‌ست پێبکه‌ین. کۆمه‌ڵه‌ی ژێکاف له‌سه‌ر ویستی سه‌ربه‌خۆیی و بڕوا به‌ کوردستانی گه‌وره‌ دامه‌زرابوو. به‌ڵام به‌ پێچه‌وانه‌ی هه‌ندێ بۆچوون، ژێکاڤ بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ خاوه‌نی به‌رنامه‌یه‌کی ڕۆشن و گه‌ڵاڵه‌کراو نه‌بوو. به‌رنامه‌ و هه‌ولی کۆمه‌ڵه‌ی ژێکاف له‌ ژێرتاوی خوێندنه‌وه‌یه‌ک له‌ بارودۆخی جیهانیدا بوو که‌ تایبه‌تی نێوان دوو شه‌ڕی جیهانی بوو؛ ته‌فسیرێک له‌ مافی دیاریکردنی چاره‌نووس که‌ بۆ ئه‌و کات، ته‌فسیرێکی خۆشبینانه‌ و تا ڕاده‌یه‌کی زۆر نابابه‌تیانه‌ بوو.

له‌و ته‌فسیره‌ له‌ بارودۆخی جیهان، ژێکاڤ، به‌ گوێره‌ی ئه‌زموونه‌کانی هه‌ندێ نه‌ته‌وه‌ و وڵاتی دیکه‌، پێی وابوو کێشه‌ نه‌ته‌وه‌ییی کورد ده‌توانێ له‌ چوارچێوه‌ی هه‌ندێ په‌یمان و یاسای نێونه‌ته‌وه‌یی له‌ مه‌ڕ مافی دیاریکردنی چاره‌نووسدا چاره‌سه‌ر بێت. به‌ مانایه‌ک کۆمه‌ڵه‌ که‌متر سه‌رنجی ئابستراکتبوونی ئه‌و مافه‌ی دابوو و، له‌ کرده‌وه‌دا تا ڕاده‌یه‌کی زۆر هیوای به‌ سیاسه‌تی دۆخێک بوو که‌ هه‌ندێ جار به‌ قۆناغی ویلسۆن ناوزه‌د کراوه‌، دۆخێک که‌ له‌ ڕاستیدا له‌سه‌ربه‌ندی چالاکییه‌کانی ژێکاف به‌ کۆتایی خۆی گه‌یشتبوو و به‌ر له‌مه‌ش هیچ به‌رهه‌مێکی بۆ نه‌ته‌وه‌ بێده‌وڵه‌ته‌کان لێ نه‌که‌وتبوه‌وه‌. بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ کافییه‌ سه‌یرێکی ناوه‌رۆک و ئه‌نجامه‌کانی پرینسیپه‌ چوارده‌ خاڵییه‌که‌ی ویلسن بکه‌ین که‌ ڕه‌نگبێ باشترین هێمای ئه‌ قۆناغه‌ بێت. ویلسن له‌و خاڵانه‌دا باسی چه‌مکی مافی دیاریکردنی چاره‌نووسی ناکات، به‌ڵکو باسی دوو چه‌شنه‌ ته‌فسیری ناوه‌کی و ده‌ره‌کی له‌و مافه‌ ده‌کا. لایه‌نی ناوه‌کی باسه‌که‌ی بریتییه‌ له‌وه‌ که‌ هه‌موو خه‌ڵکێک ده‌بێ سه‌ربه‌ست بن له‌ دیاریکردنی شێوه‌ی حکومه‌ت و ده‌وڵه‌تی خۆیاندا، به‌بێ ئه‌وه‌ی گوشاری ولاتانی ده‌ره‌کیان له‌سه‌ر بێت. ئه‌و لایه‌نه‌ ناسی ده‌ستێوه‌رنه‌دانی ولاتانی بیانییه‌. لایه‌نی ده‌ره‌کی که‌ هه‌ڵبه‌ت ویلسن خۆی زۆر به‌ ده‌گمه‌ن باسی لێوه‌ ده‌کا، پێوه‌ندی به‌ مافی پێکهێنانی ده‌وڵه‌تی تازه‌وه‌‌ هه‌بوو. هه‌ر بۆیه‌ش وه‌ک زۆر که‌س ئاماژه‌ی پێده‌که‌ن، ئه‌و مافه‌ بۆ ویلسن مافێکی ره‌ها نه‌بوو و زیاتر مه‌به‌ست دابینکردنی مافێکی ناوه‌کی بوو بۆ پاراستنی ئاشتی. هه‌ر وه‌ک ده‌شزانین، تا ساڵی 1960 و گونجاندنی خاڵیک سه‌باره‌ت به‌ مافی وڵاتانی کۆلۆنیکراو، هیچ ماده‌یه‌ک که‌ به‌ ڕاشکاوی باسی مافی پێکهێنانی ده‌وڵه‌تی نوێ بکات، نه‌که‌وته‌ ناو په‌یمان یان گرێبه‌سته‌ نێونه‌ته‌وه‌ییه‌کان.

که‌ وایه‌ ئێمه‌ ده‌توانین بڵێین که‌ لێکدانه‌وه‌ی کۆمه‌ڵه‌ی ژێکاف له‌ بارودۆخی ئه‌و سه‌رده‌م، لێکدانه‌وه‌یه‌کی بابه‌تیانه‌ نه‌بوو. ئه‌وه‌ به‌و مانایه‌ نییه‌ که‌ هه‌ڵگرتنی درووشمی سه‌ربه‌خۆیی درووست نه‌بوو، به‌ڵکو لێره‌دا ته‌ئکیدی من له‌سه‌ر ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئه‌و درووشمه‌ به‌ر له‌وه‌ی ئه‌نجامی له‌باربوون یان ئه‌نجامی شیکارییه‌کی فکری و سیاسی بێت، ئه‌نجامی خوێنده‌وه‌یه‌کی هه‌ڵه‌ بوو له‌ بارودۆخه‌که‌. ئه‌وه‌ ئه‌نجامی بۆره‌ خۆشبینییه‌یه‌کی کۆمه‌ڵه‌ بوو به‌ ئینگلستان و دواتریش به‌ سۆڤیه‌ت؛ ئه‌وه‌ ئه‌نجامی تێگه‌یشتنی کۆمه‌ڵه‌ له‌ چه‌مکی شارستانیه‌ت و هه‌روه‌ها ته‌گه‌ره‌کانی سه‌ر ڕێگای ده‌وڵه‌تێکی سه‌ربه‌خۆ بوو. واته‌ له‌ ڕووی ئاستی مومکینبوونی سیاسه‌ته‌که‌، سه‌ربه‌خۆیی نه‌ بنه‌مایه‌کی چاوێنی هه‌‌بوو و نه‌ زه‌مینه‌ی به‌دیهاتنیشی له‌ بارتر بوو له‌ خودموختاری. هه‌ر بۆیه‌ش ئێمه‌ ده‌توانین بڵێین که‌ داواکاری سه‌ربه‌خۆیی ژێکاڤ به‌ر له‌وه‌ی ئه‌نجامی هه‌ڵسه‌نگاندنێکی بابه‌تی بارودۆخی سیاسی بێت، ئه‌نجامی ویست و خه‌ون و ئاره‌زووه‌کانی ئێلیتێکی سیاسی بوو.

ئه‌وه‌ به‌ دامه‌زرانی حیزبی دێمۆکراتی کوردستانه‌ که‌ ئێمه‌ کێشه‌ی کورد بۆ یه‌که‌م جار به‌ شیوه‌یه‌کی ره‌سمی به‌ ئێران ده‌به‌ستینه‌وه‌. به‌ڵام ئه‌وه‌ لێکدانه‌ویه‌کی ساکارانه‌ ده‌بێت ئه‌گه‌ر ئێمه‌، ئه‌و به‌ستنه‌وه‌ وه‌ک هه‌نگاوێکی ستراتێژیک چاو لێبکه‌ین. له‌ سه‌ره‌تای دامه‌زرانی حیزبی دێمۆکرات تا ڕووخانی کۆمار، ئه‌و حیزبه‌ و پێشه‌وا خۆی، له‌ نێوان سه‌ربه‌خۆیی و خودموختاریدا په‌ندۆلیان ده‌خوارده‌وه‌. له‌ لایه‌ک به‌ تایبه‌ت له‌ ئاستی ئه‌ده‌بیات و گووتاری ڕۆژانه‌دا، وا پێده‌چێ مه‌سه‌له‌ی سه‌ره‌کی کورد له‌و سه‌رده‌مدا هه‌ر سه‌ربه‌خۆیی بووبێت و له‌و ڕوویه‌وه‌ حیزبی دێمۆکراتی کوردستان خۆی زۆر له‌ ئامانجه‌کانی ژێکاف دوور نه‌خستبۆوه‌. له‌ بواره‌ فه‌رمی و له‌ ئاستی سیاسه‌تی ڕه‌سمیدا ئه‌و سنوورانه‌ نادیارن و له‌ سه‌ره‌تادا زیاتر به‌ره‌و خودموختاری ده‌شکێنه‌وه‌. دواتر له‌ سه‌ره‌تای سازبوونی کۆمار سه‌ربه‌خۆیی زه‌قتر ده‌کرێته‌وه‌ و دووباره‌ له‌ مانگه‌کانی کۆتایی ژیانی کۆماردا، کێشی خودموختاری زیاتر ده‌بێت. هه‌ر له‌و پێوه‌ندییه‌شدا ئێمه‌ نابێ ئه‌وه‌ به‌ شتێکی ڕێکه‌وت بزانین که‌ قه‌واره‌ی جمهوریه‌تی کوردستان هه‌رگیز به‌ ڕه‌سمی و به‌ فه‌رمی مه‌علوم نه‌کرا و زۆر جاران، بۆ وێنه‌ له‌ گووتاره‌کانی پێشه‌وادا، ناڕوونییه‌کی به‌ئه‌نقه‌ست و، چه‌شنه‌ لێڵییه‌ک له‌ ناوه‌رۆک و قه‌واره‌ی ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌دا به‌دی ده‌کرا.

ئه‌م ڕه‌وت و گۆڕانکارییه‌ به‌ر له‌ هه‌موو شت ئه‌نجامی بێباوه‌ڕی حیزب به‌ مومکینبوونی ویستی سه‌ربه‌خۆیی بوو و له‌ هه‌مان کاتیشدا ئه‌وکات هێستا بۆره‌ هیوایه‌ک به‌ راگرتنی قه‌واره‌ی ناڕوونی دێ فاکتۆی کۆمار مابوو. به‌و مانایه‌ بژارده‌ی پێشه‌وا قازی موحه‌مه‌د له‌ خودموختاریدا، تاکتیکێکی سیاسی بوو که‌ به‌ شێوه‌یه‌کی کاتی به‌رجه‌سته‌ کراوه‌ و هه‌ر له‌و ماویه‌شدا، ته‌ئکید له‌سه‌ر مافه‌کانی کورد و ئاستی داخوازییه‌کان به‌ گوێره‌ی هاوسه‌نگی هێزه‌کان، دایم له‌ حاڵی گۆڕان و سه‌روخوارکردندا بوو.

له‌و ڕوویه‌وه‌ قازی محه‌مه‌د کارامه‌ییه‌کی بێوێنه‌ی له‌ خۆی نیشان دا و له‌ مه‌یدانی سیاسه‌تی کرده‌وه‌ییدا، نیشانی دا که‌ له‌ خوێندنه‌وه‌ی ئاڵوگۆره‌کان و له‌ هه‌ڵسه‌نگاندنی بارودۆخه‌که‌، تیژبینییه‌کی تایبه‌تی هه‌یه‌. هه‌ڵبه‌ت لێره‌دا من ته‌نیا باسی هۆکاره‌ ده‌ره‌کییه‌کانم کرد، ئه‌وه‌شمان نابێ له‌ بیر بچێته‌وه‌ که‌ پێشه‌وا له‌ ئاستی ناوخۆییدا توانی له‌ ماوه‌یه‌کی کورتدا ئیراده‌یه‌کی نه‌ته‌وه‌یی له‌ ناوچه‌یه‌کدا ساز بکات که‌ نوقمی کێشه‌ و دوژمنایه‌تی و رکه‌به‌رایه‌تی عه‌شیره‌ و ده‌ره‌به‌گه‌ جیاوازه‌کان بوو، توانی ئیراده‌یه‌کی نه‌ته‌وه‌یی له‌ وڵاتێکدا درووست بکا، که‌ پتر له‌ سه‌دی نه‌وه‌دی بێسه‌واد بوون.

ئه‌و بارودۆخه‌ی دوای شه‌ڕی دووه‌می جیهانی، تا کۆتایی هه‌شتاکان گۆڕانێکی ئه‌وتوێ به‌سه‌ر نه‌هات. ئێمه‌ ده‌توانین بڵێین که‌ له‌و قۆناغه‌دا تا کۆتایی شه‌ری سارد، ئه‌و ته‌فسیره‌ی له‌ مافی دیاریکردنی چاره‌نووس هه‌بوو له‌ سه‌ر چوار کۆڵه‌که‌ی سه‌ره‌‌کی ڕاوه‌ستابوو که‌ هیچکامیان سوودێکی ئه‌وتوێیان بۆ داواکاری نه‌ته‌وه‌یی ئێمه‌ نه‌بوو. ئه‌و چوار پرینسیپه‌ بریتی بوون له‌:

  1. مافی دیاریکردنی چاره‌نووس ته‌نیا شمولی کۆلۆنییه‌کانی ده‌کرد.
  2. ئه‌وه‌مافه‌ شموولی خاکی ده‌کرد نه‌ک خه‌ڵک.
  3. ئه‌و مافه‌ به‌ پێچه‌وانه‌ی قۆناغی ویلسن، وه‌ک مافێکی ره‌ها ده‌بیندرا، به‌ڵام ته‌نیا بۆ کۆلۆنییه‌کان
  4. ئه‌و مافه‌ به‌ مانای جیابوونه‌وه‌ نه‌بوو، به‌ڵکو به‌ مانای مافی پێکهێنانی ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆ بوو بۆ ئه‌و کۆلۆنیانه‌ی که‌ له‌ لایه‌ن ده‌وڵه‌تێکی دیکه‌وه‌ داگیر کرابوون‌ و له‌ خاکێکی دیکه‌وه‌ به‌ڕیوه‌ ده‌بردران.

به‌ گوێره‌ی ئه‌و چاوپێخشاندنه‌، حیزبی دێمۆکراتی کوردستان له‌وه‌دا به‌رهه‌قه‌ کاتێک ده‌ڵێ سه‌ربه‌خۆیی له‌ قۆناغی شه‌ری سارددا ئاسۆی به‌دیهاتنی نه‌بوو. به‌ڵام ئایا نه‌بوونی ئاسۆیه‌ک بۆ وه‌دیهاتنی درووشمێک، ئه‌و درووشمه‌ ده‌کاته‌ به‌ شتێکی ناواقعبینانه‌؟ ئایا ئه‌وه‌ به‌ چه‌شنێک تێکه‌ڵکردنی تاکتیک و ستراتێژی سیاسیی نییه‌؟ چونکو ئه‌وکات ئێمه‌ ده‌توانین بپرسین که‌ ئایا درووشمی خودموختاری له‌ زه‌مانی حکومه‌تی شادا واقعبینانه‌ بوو و ئه‌گه‌ر نا، بۆ ئه‌و درووشمه‌ هه‌ر له‌ شوێن خۆی مایه‌وه‌؟

هه‌ڵبه‌ت ئێستا باسی سه‌ره‌کی من ئه‌وه‌ نییه‌ که‌ ئایا سه‌ربه‌خۆیی واقعبیانه‌ بوو یان خودموختاری، چونکو من پێموایه‌ هیچکام له‌و درووشمانه‌ له‌ بنه‌ڕه‌تدا، له‌ ڕووی سیاسییه‌وه‌ و له‌ که‌شی ئه‌وکاتی ئیران و پێوه‌ندییه‌ نێونه‌ته‌وه‌ییه‌کاندا و له‌ بارودۆخێکی ئاساییدا، واقعبیانه‌ و شیاوی ودیهاتن نه‌بوون. باسی من زیاتر ئه‌وه‌یه‌ که‌ بۆ خودموختاری له‌ تاکتیکێکی سیاسی و له‌ درووشمێکی کاتییه‌وه‌ گۆڕا و بووه‌ ستراتێژییه‌کی سیاسی؟ بۆ حیزبی دێمۆکرات دوای ڕووخانی کۆمار و دوای زاڵبوونی حکومه‌تی پاشایه‌تی په‌هله‌وی له‌ کوردستاندا، که‌ ئیتر هیچکه‌س هیوایه‌کی به‌ خودموختاری نه‌مابوو، نه‌هات ئاوڕێک له‌و درووشمه‌ بداته‌وه‌؟ بۆ حیزب له‌ کرده‌وه‌دا، پاشکۆبوونی کوردی به‌ کێشه‌ی دێمۆکراسی له‌ ئێراندا چه‌سپاند و له‌ ستراتێژی سیاسیی خۆیدا کردی به‌ ناوه‌رۆکێکی ناوه‌ندی؟

من لێره‌دا نایه‌مه‌ سه‌ر کۆمه‌ڵێ هۆکاری جیاواز، له‌وان ده‌وری زلهێزه‌کان و به‌تایبه‌ت سۆڤییه‌ت، ده‌وری نێگاتیڤی چه‌پی کورد و چه‌پی ئێرانی، لۆژیکی شه‌ڕی سارد و هه‌لومه‌رجی تایبه‌تی سیاسیی کوردستان، که‌ له‌و ڕه‌وته‌ و له‌ به‌پاشکۆکردنی کێشه‌ی کورددا ده‌وری فره‌ سه‌ره‌کیان هه‌بوو. به‌ڵام ڕه‌نگبێ ئاماژه‌یه‌ک به‌وه‌ زیانی نه‌بێ که‌ یه‌کێک له‌و هۆکارانه‌ی که‌ که‌متر باسی لێده‌کرێت، نه‌بوونی لێکۆڵینه‌وه‌ و پێدانه‌چوونه‌وه‌یه‌کی ڕه‌خنه‌گرانه‌ بوو له‌ هۆکاره‌کانی جێگیربوونی خودموختاری و سروشتی تاکتیکی و سیاسیی ئه‌و درووشمه‌ له‌ قۆناغێکی تایبه‌تدا. چونکو ئه‌گه‌ر پێواری سه‌ره‌کی بۆ هه‌ڵبژاردنی ئه‌و درووشمه‌، ڕاده‌ی واقعبینی و مومکینبوونی بێت، وا له‌ کرده‌وه‌دا که‌س باوه‌ڕی به‌وه‌ نه‌مابوو که‌ ئه‌و درووشمه‌ له‌ زه‌مانی محه‌مه‌د رزاشادا به‌دی بێت.

ئێمڕۆ، کۆتاییهاتنی شه‌ری سارد و له‌ناوچوونی جه‌مسه‌ربه‌ندییه‌کانی ئه‌و قۆناغه‌، له‌ چه‌ند ڕووه‌وه‌ گۆڕانێکی گرینگی له‌ پێوه‌ندییه‌ نێونه‌ته‌وه‌ییه‌کاندا ساز کردووه‌. ئێمه‌ له‌ لایه‌که‌وه‌ شایه‌دی سه‌رهه‌ڵدانی دووباره‌ی بزووتنه‌وه‌یه‌کی ناسیۆنالیستی هه‌ین که‌ زۆربه‌ی بیرکارانی قۆناغی شه‌ڕی سارد، مه‌رگ و نه‌مانیان راگه‌یاندبوو.  له‌ لایه‌کی دیکه‌وه‌ یه‌کێ له‌ ته‌گه‌ره‌ هه‌ره‌ سه‌ره‌کییه‌کانی ئه‌و چه‌ند سه‌د ساڵه‌ی ناو پێوه‌ندییه‌کانی نێونه‌ته‌وه‌یی که‌ بریتی بوو له‌ پێرۆزی سه‌روه‌ری سیاسیی و نامومکینبوونی دابه‌شین و له‌تکردنی ئه‌و سه‌روه‌رییه‌، ئێستا درزی تێکه‌وتووه‌ و ئێمه‌ هه‌ر له‌و بیست ساڵه‌ی دواییدا، شایه‌دی پێکهاتنی ده‌یان ده‌وڵه‌تی نوێ بووین. له‌ پاڵ ئه‌وانه‌شدا، بارودۆخی خودی ناوچه‌که‌، ئه‌زموونی باشووری کوردستان، قه‌یرانی سیاسی ئێران و له‌وانیش گرینگتر په‌ره‌سه‌ندنی ڕوح و ئیراده‌یه‌کی نه‌ته‌وه‌یی له‌ کوردستاندا، زه‌مینه‌کانی داواکاریی نه‌ته‌وه‌یی کوردی له‌بارتر کردووه‌ و پێویستی سه‌ربه‌خۆیی کێشه‌ی کوردی له‌ هه‌موو کاتێک زیاتر کردووه‌. با ئه‌وه‌شمان له‌بیر نه‌چێته‌وه‌ که‌ ئه‌گه‌رچی پێوه‌ندییه‌کی دیالێکتیکی له‌ نێوان سه‌ربه‌خۆیی کێشه‌یه‌کی نه‌ته‌وه‌یی و، داواکاری سه‌ربه‌خۆیی وه‌ک تاکتیکی سیاسی هه‌یه‌، به‌ڵام ئه‌و دوانه‌ یه‌ک شت نین. ئێمه‌ ده‌توانین بۆ وێنه‌ ته‌نانه‌ت له‌ ڕووی سیاسییه‌وه‌ داوای فێدرالیزم بکه‌ین، به‌ڵام کێشه‌ی کورد نه‌که‌ن به‌ کێشه‌یه‌کی ناوه‌کی ئێران. که‌ وایه‌ قسه‌ی من ئه‌وه‌ نییه‌ که‌ ئێستا زه‌مینه‌ی سازکردنی ده‌وڵه‌تێکی کوردی فه‌راهه‌مه‌، به‌ڵکو مه‌به‌ستم ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئه‌و زه‌مینه‌یه‌ له‌ جاران له‌ بارتره‌ و له‌وان، به‌شێ له‌ ته‌گه‌ره‌ سه‌ره‌کییه‌کانی پێکهێنانی ده‌وڵه‌تێکی کوردی، که‌ بنه‌مای له‌ ته‌فسیرێکی تایبه‌ت له‌ سه‌روه‌ری سیاسی بووه‌، تووشی قه‌یران هاتووه‌ و ڕێگه‌ی بۆ ته‌فسیری دیکه‌ کردۆته‌وه‌.

دیسانیش له‌و قسانه‌ نابێ ئه‌و ته‌فسیره‌ بکردرێ که‌ من پێموایه‌ ئیتر کورد هه‌روا به‌ سانایی ده‌توانێ خاوه‌نی قه‌واره‌ی سیاسی و کیانی سه‌ربه‌خۆی خۆی بێت، به‌ڵکو مه‌به‌ستم، سه‌رنجدان و تێگه‌یشتنه‌ له‌و هه‌لومه‌رجه‌ نوێیه‌، که‌ بۆ یه‌که‌م جار دوای کۆمار، به‌سته‌ر و زه‌مینه‌یه‌کی له‌باری بۆ سه‌ربه‌خۆیی کێشه‌ی کورد فه‌راهه‌م کردووه‌ که‌ ئێمه‌ ده‌بێ به‌ هه‌موو شێوه‌یه‌ک که‌ڵکی لێوه‌ربگرین. دیاره‌ ئێمڕۆ هه‌موو لایه‌ک سه‌باره‌ت به‌وه‌ هاوده‌نگن که‌ بارودۆخه‌که‌ به‌ نیسبه‌ت قۆناغی شه‌ڕی سارد گۆڕاوه‌، که‌وایه‌، نابێ ئێمه‌ له‌ خۆمان بپرسین که‌ ئه‌و گۆڕانه‌ی که‌ هه‌موو بڕوامان پێیه‌تی، له‌ چ ڕوویه‌که‌وه‌ کاری کردۆته‌ سه‌ر ستراتێژی سیاسیی ئێمه؟ چونکو له‌ ئاستێکی سیاسیی و به‌تایبه‌ت له‌ ئاستی ستراتێژی نه‌ته‌وه‌یی کورددا، ئێمه‌ گۆڕانێکی به‌رچاو نابینین. هێزه‌ سیاسییه‌کانی کورد تا ئێستا به‌ربڵاون؛ تا ئێستا ئێمه‌ ستراتێژییه‌کی ڕوون و دیارمان سه‌باره‌ت به‌ کێشه‌ی کورد نییه‌؛ تا ئێستا ئێمه‌ هه‌ولی جددیمان نه‌ له‌ ده‌ورانپشتی سازکردنی ئیراده‌یه‌کی نه‌ته‌وه‌ییدا چڕ بۆته‌وه‌ و نه‌ هه‌ولمان داوه‌ کێشه‌که‌مان له‌ کێشه‌ی دێمۆکراسی بۆ ئێران دابڕین و بیکه‌ینه‌ کێشه‌یه‌کی سه‌ربه‌خۆ؛ ئێمه‌ تا ئێستا له‌و هه‌لومه‌رجه‌ ناسکه‌دا نه‌مانتوانیوه‌ پلاتفۆرمێکی هاوبه‌شی نه‌ته‌وه‌یی گه‌ڵاڵه‌ بکه‌ین.

جوداکردنه‌وه‌ و دابڕینی کێشه‌ی کورد له‌ کێشه‌ی ئێران و پرسی دێمۆکراسی له‌ زۆر ڕووه‌وه‌ گرینگی هه‌یه‌. من لێره‌دا ته‌نیا ئاماژه‌ به‌ لایه‌نێک ده‌که‌م.

ئه‌گه‌ر ئێمه‌ کێشه‌ی خۆمان وه‌ک کێشه‌یه‌کی ناوه‌کی ببینین؛ ئه‌گه‌ر ئێمه‌ پرسی کورد به‌ به‌شێک له‌ کێشه‌ی ئێران و له‌ پرسی دێمۆکراسی له‌ ئێراندا بزانین، بمانه‌وێ یان نا، خۆمان ده‌خه‌ینه‌ قالب و قه‌واره‌ی چه‌مکی خه‌ڵکی ئێرانه‌وه‌ (یا فارس گووته‌نی اقوام ایرانی). واته‌ له‌و ڕه‌وته‌دا ئێمه‌ خۆمان ده‌خه‌ینه‌ناو دوو کێشه‌وه‌. جه‌مسه‌رێکی ئه‌و کێشه‌یه‌ ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئێمه‌ له‌ سه‌ر ئه‌ساسی دێمۆکراسی ده‌بێ به‌ناچار ملکه‌چی بڕیار و سه‌روه‌ری خه‌ڵکی ئێران بین که‌ له‌ودا ده‌نگی ئێمه‌ فره‌ لاواز ده‌بێت. کاتێ گووتمان "خه‌ڵکی ئێران"، ئه‌وسا ئێمه‌ له‌ کرده‌وه‌دا باسی یه‌که‌یه‌کی لێکدانه‌بڕاو و هۆمۆژێن ده‌که‌ین. ئه‌وسا سه‌روه‌ری خه‌ڵکی ئێران ناکرێ دابه‌ش کرێت به‌سه‌ر ناوچه‌ جیاوازه‌کاندا. چونکو بنه‌مای حاکمییه‌تی سیاسی و دێمۆکراسی له‌ ئێران، له‌سه‌ر ئه‌ساسی ئیراده‌ی ئه‌و خه‌ڵکه‌ داده‌مه‌زرێ و ئه‌و "خه‌لکه‌ش" بۆ ئه‌وه‌ی بتوانێ ئه‌و بنه‌مایه‌ بێت بۆ شه‌رعییه‌تدان به‌ حاکمییه‌تێکی سیاسی، ناتوانێ له‌تله‌ت و دابه‌ش بکرێت. ئه‌وسا داواکارییه‌کانی ئێمه‌ ده‌که‌ونه‌ خانه‌ی داواکاری که‌مایه‌تییه‌ک، گروپێک یان کۆمه‌ڵه‌ تاکێک. ئه‌وسا ئێمه‌ بمانه‌وێ یان نا، پرسی کورد تا ڕاده‌یه‌ک ده‌که‌وێته‌ ناو ئاڵقه‌ی مه‌سه‌له‌ی شاروه‌ندییه‌وه‌. به‌ڵام ئێمه‌ له‌ حاڵێکدا هاوار ده‌که‌ین که‌ کێشه‌ی نه‌ته‌وایه‌تی کورد کێشه‌ی شاروه‌ندی نییه‌، له‌ هه‌مان حاڵیشدا به‌ به‌ستنه‌وه‌ی کێشه‌که‌مان به‌ دێمۆکراسی له‌ ئێران، ئه‌وه‌ ده‌سه‌لمێنین که‌ ئه‌و کێشه‌یه‌ ده‌توانێ له‌ چوارچێوه‌ی سیاسه‌تی پێناسه‌ و مه‌سه‌له‌ی مافی شاروه‌ندیدا چاره‌سه‌ر بێت. چونکو باشترین چاره‌سه‌ری کێشه‌ی دێمۆکراتی له‌ وڵاتێکدا په‌یوه‌سته‌ به‌ به‌شداری شاروه‌ندان له‌ کێشه‌ و پرسه‌کانی ئه‌و وڵاته‌دا، به‌ڵام ئه‌و چاره‌سه‌ره‌ دێمۆکراتییه،‌ مه‌رج نییه‌ به‌ هیچ کلۆجێ چاره‌سه‌ری کێشه‌ی ئێمه‌ بکات.

له‌ لایه‌کی دیکه‌وه‌ش دێمۆکراسی خۆی له‌ خۆیدا به‌ مانای چاره‌سه‌ری کێشه‌ی نه‌ته‌وایه‌تی نییه‌ و ته‌جرووبه‌ی زۆر وڵات نیشانیان داوه‌ که‌ دێمۆکراسی پێوه‌ندییه‌کی جه‌وهه‌ری و ڕاسته‌وخۆی به‌و کێشه‌یه‌وه‌ نییه‌ و به‌ هیچ چه‌شنێ نابێ دێمۆکراسی و ده‌سته‌به‌ری چاره‌سه‌ری کێشه‌ی کورد به‌یه‌ک مانا بگرین. که‌ وایه‌ ئه‌گه‌ر ئێمه‌ کێشه‌ی کورد بکه‌ینه‌ کێشه‌یه‌کی ناوه‌کی یان باشتره‌ بڵێم لاوه‌کی ئێران، ئه‌وسا ئێمه‌ کێشه‌ی کوردمان کردۆته‌ پاشکۆی سیاسه‌تێکی ئێرانی. له‌و حاڵه‌دا ئێمه‌ خۆمان ده‌بینه‌ داکۆکیکه‌ری پاراستنی چوارچێوه‌ی خاکیی ئێران و ناتوانین داواکاری سه‌روه‌ری سیاسی بین بۆ کورد. چونکو سه‌روه‌ری سیاسیی ئێمه‌ ده‌که‌وێته‌ دژایه‌تی له‌گه‌ڵ پرینسیپه‌کانی سه‌روه‌ری خودی ئێران. ئه‌و فیدرالیزمه‌ی تا ئێستاش به‌ ناڕوونی و به‌ شێوه‌یه‌کی گشتی باسی لێده‌کرێ، جیاوازێکی جه‌وهه‌ری له‌و وه‌زعه‌دا ساز ناکات و بۆیه‌ش له‌ خۆڕا نییه‌ که‌ ئێمڕۆ زۆربه‌ی هێزه‌کانی ئێرانی دانیان به‌ فێدرالیزم داناوه‌، چونکو فێدرالیزم بۆ ئه‌وان به‌ر له‌وه‌ی شێوه‌یه‌ک له‌ ماف و ره‌هه‌ندێکی مافی دیاریکردنی چاره‌نووس بێت، چاره‌سه‌رێکه‌ بۆ پێشگرتن له‌ دابه‌شبوون و دابڕانی ئێران.

 مافی دیاریکردنی چاره‌نووس ناوه‌رۆکێکی جه‌وهه‌ری و نه‌گۆڕی نییه‌، به‌ڵکو وه‌ک هه‌موو چه‌مکێکی سیاسی دیکه‌، به‌ گوێره‌ی شوێن و کاتی تایبه‌ت، ته‌فسیری جیاوازی لێکراوه و ده‌کرێ‌. له‌و هه‌لومه‌رجه‌ی ئێستادا، ئێمه‌ ده‌بێ ناوه‌رۆکی چاره‌سه‌ری کێشه‌که‌مان ڕوونتر که‌ینه‌وه‌ و به‌ بڕوای من لێره‌دا چه‌مکی سه‌روه‌ری سیاسی ده‌توانێ ڕێگه‌یه‌ک بۆ ئه‌و دووباره‌ داڕشتنه‌وه‌ی ستراتێژی ئێمه‌ و له‌ هه‌مان کاتیشدا، دابڕین کێشه‌ی کورد له‌ کێشه‌ی دێمۆکراسی بۆ ئێران بکاته‌وه‌. ئێمه‌ ده‌بێ تا ئه‌و جێگایه‌ی ده‌کرێ ئه‌و مافه‌ گرێ بده‌ینه‌وه‌ به‌ دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تێکی نه‌ته‌وه‌یی. چونکو ئه‌گه‌ر ئه‌م مافه‌ خاوه‌نی مانایه‌کی ره‌ها و نه‌گۆڕ نه‌بێ، ئه‌وسا درووستی یان مومکینبوونی ته‌فسیره‌کان ده‌به‌سترێنه‌وه‌ به‌ هاوسه‌نگی ده‌سه‌ڵات، بارودۆخی سیاسی ناوچه‌، رێکه‌وت و زۆر فاکتۆری دیکه‌.

له‌م روانگه‌شه‌وه‌ ده‌بێ ئێمه‌ خوێندنه‌وه‌ی خۆمان، له‌ مافی دیاریکردنی چاره‌نووس هه‌بێ و ئه‌و خوێنده‌وه‌یه‌ش به‌سه‌ر لایه‌نه‌کانی دیکه‌دا بسه‌پێنین. ڕه‌نگبێ هه‌ندێ که‌س پێیان وابێ که‌ داواکاری مافی دیاریکردنی چاره‌نووس و سه‌روه‌ری سیاسی له‌ گه‌ڵ واقعی ئێمڕۆی کوردستان که‌ هێشتا به‌شێکه‌ له‌ ئێران، یه‌ک نه‌گرێته‌وه‌. به‌ڵام داواکاری سه‌روه‌ری سیاسی به‌و مانایه‌ نییه‌ که‌ ئێمه‌ ته‌نیا له‌سه‌ر ئاستی سه‌ربه‌خۆیی ده‌بێ له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌کانی دیکه‌ بدوێین، به‌ڵکو گرینگ ئه‌وه‌یه‌ که‌ ئێمه‌ ئه‌و داواکارییه‌ بکه‌ینه‌ به‌ سه‌رشاری مامله‌ و دانوستاندمان له‌گه‌ڵ لایه‌نه‌کانی دیکه‌.

هه‌ڵبه‌ت ئێمه‌ هه‌موومان خه‌ڵکانێکی سیاسین و ده‌زانین که‌ هه‌ڵگرتنی درووشمێک له‌ خۆیدا به‌ مانای وه‌دیهاتنی ئه‌و درووشمه‌ نییه‌ و ئه‌نجامی ئه‌و، به‌ستراوه‌ته‌وه‌ به‌ زۆر فاکته‌ری دیکه‌. به‌ڵام له‌ هه‌مان کاتدا ده‌بێ بزانین که‌ سیاسه‌ت بریتییه‌ له‌ داسه‌پاندنی خوێندنه‌وه‌کان؛ سیاسه‌ت ته‌نیا هونه‌ری بینینی واقعیه‌ت نییه‌، به‌ڵکو هونه‌ری گۆڕینی ئه‌و واقعییه‌ته‌شه‌.

به‌ کورتی: مافی دیاریکردنی چاره‌نووس بۆ کورد وه‌ک نه‌ته‌وه‌، بریتییه‌ له‌ پێکهێنانی کیانێکی سه‌ربه‌خۆ، واته‌ سه‌ره‌وه‌رییه‌کی سیاسی. ئه‌م سه‌روه‌رییه‌ وه‌ک ئامانجێک نابێ به‌ هیچ چه‌شنێک به‌ "ئه‌ما و ئه‌گه‌ر" ببه‌سترێته‌وه‌، به‌ڵام دیاره‌ له‌ ئاستی سیاسه‌تی ڕۆژانه‌دا، له‌ تاکتیکدا، ئه‌وه‌ هاوسه‌نگی هێزه‌کان و زۆر فاکتۆری دیکه‌ن که‌ دیاری ده‌که‌ن تا چ ڕاده‌یه‌ک ئێمه‌ له‌ کرده‌وه‌دا ده‌توانین به‌و ئامانجه‌ بگه‌ین. به‌ڵام ئه‌گه‌ر ئێمه‌ بمانه‌وێ ئیراده‌یه‌کی نه‌ته‌وه‌یی ساز بکه‌ین، ئه‌وسا ناچارین کێشه‌ی نه‌ته‌وه‌یی کورد وه‌ک کێشه‌یه‌کی سه‌ربه‌خۆ سه‌یر بکه‌ین و وه‌ک ئه‌نجامێکیش، ناچارین له‌ ئاستی ستراتێژی سیاسییدا، پێداچوونه‌وه‌یه‌کمان به‌ درووشم و به‌رنامه‌کانماندا هه‌بێت. ئیراده‌ی نه‌ته‌وه‌یی ناتوانێ له‌ ڕێگه‌ی پاشکۆکردنی کێشه‌ی کورد ساز بێت، به‌ڵکو پێشمه‌رجی سه‌ره‌کی سازبوونی ئه‌و ئیراده‌یه‌، ڕزگارکردنی پرسی کورده‌ له‌ پرسی ئێران و دێمۆکراسی بۆ ئێران.

قسه‌ی ئاخریشم ئه‌وه‌یه‌: کاتێ باسی ستراتێژییه‌کی نه‌ته‌وه‌یی سه‌رکه‌وتوو ده‌که‌م، مه‌به‌ستم ته‌نیا ئاماژه‌ به‌ سیاسه‌ت  یان ستراتێژیی سیاسیی حیزبێک نییه‌. ستراتێژییه‌کی نه‌ته‌وه‌یی ده‌بێ گشتگر بێت  و له‌ سه‌ر ئاستی پلاتفۆرمێکی یه‌کگرتوو له‌ نیوان هه‌موو لایه‌نه‌کانی سیاسی کۆمه‌ڵگایه‌ک پێکبێت. ستراتێژی حیزبێک به‌ته‌نیا ناتوانێ ستراتێژی جووڵانه‌وه‌یه‌ک بێ، به‌ڵکو ئه‌و ستراتێژییه‌ ده‌بێ له‌ سه‌ر بنه‌مای پلاتفۆرمێکی هاوبه‌ش له‌ نیوان هه‌موو لایه‌نه‌ سیاسییه‌کاندا شکڵ بگرێ.

تێبینی: ئه‌م ده‌قه‌ له‌ سیمینارێک که‌ حیزبی دێمۆکراتی کوردستان له‌ 20ی جێنڤه‌ری به‌ بۆنه‌ی ساڵیادی دووی ڕێبه‌ندان له‌ ستۆکهۆلم گرتبووی، له‌ لایه‌ن نووسه‌ره‌وه‌ خوێندرایه‌وه‌.

بۆ وێنه‌ی زیاتری ئه‌م سمیناره‌ چرکه‌ له‌م نووسینه‌ بکه

 سه‌ره‌وه‌. ده‌سپێک.

ئه‌م بابه‌ته‌ چاپ بکه‌!

   ئه‌م بابه‌ته‌ بۆ هاوڕێکه‌ت بنێره:

© www.giareng.com
All rights reserved 2005.