Ö:: ڕێفۆڕم و کۆلتوری سیاسی، کام مێکانیزم و ڕێبه‌ری؟

سه‌رچاوه‌: ماڵپه‌ری کوردستان وکورد

ڕێفۆڕم و کۆلتوری سیاسی، کام مێکانیزم و ڕێبه‌ری؟
هه‌وڵێک بۆ دیالۆگێکی دۆستانه
سینگی پڕله ڕازی هه‌ر چالاکێکی سیاسی- کۆمه‌ڵایه‌تی و پێشمه‌رگه‌یه‌ک ده‌کرێته‌وه، چیرۆکی خه‌م و مێهنه‌ته‌کان-  که ده‌کرا نه‌بێ- ئاشکرا ده‌بێ. یارو یاوه‌ران، له به‌رئه‌نجامی نه‌بوونی سیستیمێکی ئازاد و دۆستانه‌ی دیالۆگ، له‌ به‌رامبه‌ر یه‌کترین دا سه‌نگه‌ر ده‌گرن، یه‌کتر سه‌ر به‌ نیست‌ ده‌که‌ن و دڵی دوژمنان شاد.

له کاتێکدا، ئێستا و هه‌میشه، کورد پێویستی به هاوکاری به‌رده‌وام، وێڕای ده‌ربڕینی بیروڕای جیاواز ‌بووه. که‌چی به‌ڕده‌وام ڕیسمان ده‌بێته‌‌وه خوری و داستانی ڕه‌نجی تاک و گه‌لمان به‌رده‌وامه. که‌ی نوخته‌ی کۆتایی بۆ ئه‌م چیرۆکه خه‌مناکه داده‌ندرێ؟

کۆلتورێکی سیاسی نه‌خۆش‌ دامێنی هه‌مووانی- به حیزب و ڕۆشنبیره‌وه- گرتووه. کۆلتوورێک که جیاواز له کۆلتووری کۆمه‌ڵگا نییه و به هۆی هه‌ل‌و مه‌رجی ژیانی نهێنی، شاخ و دووره‌وڵاتی، و له‌وانه گرینگتر، هێندێک ناته‌بای ناو خودی ڕێکخراو و حیزبه‌کان، زۆر جار خۆی له کۆلتوورێکی توتالیتێر نزیک‌ده‌کاته‌وه و ئاسه‌واری وه‌ها قوڵ داناوه که پاککردنه‌وه‌ی زۆر دژواره. ئه‌و کۆلتووره نه‌خۆشه‌، ده‌توانی هێنده زاڵم بێ که هه‌موو ئه‌رزشه‌کانی ئینسانی له‌ ژێڕ پێ نێ و بۆ ئیسپاتی خۆی، ئه‌ویتر له‌ناو به‌رێ و یان شکستی ئه‌ویتر به سه‌رفه‌رازی خۆی دانێ. له‌و کۆلتووره‌ دا به جێگای ئه‌وه که ئینسانه‌کان لێک‌نزیک بنه‌وه، ده‌بنه دۆژمنی یه‌ک، تا ئه‌و ڕاده‌یه‌ که سه‌ڕه‌تایترین مافه‌کانی تاک ناپارێزدرێت و تێرۆری شه‌خسییه‌ت ده‌بێته ئاسانترین و ئاسایترین مێتۆدی له‌ناوبردنی "ئه‌وێتر". هه‌مووی ئه‌وانه له کاتێکدایه که ده‌بێ ئه‌زموون و بیری جیاواز ببێته هێز و ئه‌‌هرۆمی فشار بۆ پربارکردنی جووڵانه‌وه‌ی کورد.

مێژووی ئێمه شاهیدی بۆ ڕاستیێک ده‌دا: ئێمه به تێکڕای تاک، کۆمه‌ڵ و ڕێکخراوه‌کانمان، سه‌دان جار هه‌ڵه‌‌ی جیدیمان کردووه و هێشتا به جیدی به‌خۆماندا نه‌چوینه‌وه. کۆمه‌ڵگای نه‌ریتی و ئۆرگانه‌کانی، به ڕوانینی "هه‌ر که‌س له گه‌ڵ من نییه دوژمنی منه" مێکانیزمێکی ئه‌خلاقی سیاسی وه‌های دروست کردووه که زۆر ڕاحه‌ت هاوڕێ و ئینسانی پاک، به جاش و خائین ناوزه‌ده‌کرێن، ڕاوده‌نرێن و به ناحه‌ق له سه‌ر ڕێگا ڕایان‌ده‌د‌ه‌ن. به‌ڵام کاتی ئه‌وه نه‌هاتووه که کێشه‌کان سادقانه بێته ژیر ڕووناکی و ئانالیزێکی مێژووی- سیاسی و فکری بنه‌ڕه‌تی بکرێ و چاره‌سه‌ری بۆ گرفته‌کان بدۆزینه‌وه؟ ئایا ناکری به جێگای ئه‌و مێتۆده‌ ناشارستانییه که تا ئیستا به‌کارهاتووه، ڕیشه‌ی گرفته‌‌کان بێنینه‌ به‌ر باسێکی دۆستانه و هه‌مه لایه‌نه؟ ئایا کاتی ئه‌وه نه‌هاتووه که خۆ له‌و نۆڕمانه که له‌سه‌ر بناخه‌ی یاسای عه‌شیر‌ت و خێڵ، ناوچه‌گه‌ری و نابه‌رامبه‌ری دامه‌زراون، ڕ‌‌هابکه‌ین. هه‌ڵسووکه‌وتی ئێستای حیزبه‌کانی ئێمه - له ده‌رئه‌نجامی کێشه‌کانی ناوه‌کی و ده‌ڕه‌کی- نیشانده‌ری ئه‌و ڕاستییه‌ن که حیزب و ڕێکخراوه‌کانمان ده‌سته‌ملانی قه‌یرانێکی سیاسی - ئه‌خلاقیین و پێداچوونه‌وه به سه‌ر کۆلتوری سیاسی کورد و داڕشتنی ئوسوول‌گه‌لێکی جێگای مه‌تمانه‌ و ڕێز، ئه‌رکی هه‌موو لایه‌نه‌کانه.

له که‌س شاراوه‌ نییه که جوڵانه‌وه‌ی کورد له گه‌ڵ چه‌ندان گرفتی جیدی ڕووبه‌ڕویه و هێزه‌کانی ئێمه پێویستیان به ئالووگۆرێكی بنه‌ڕ‌‌ه‌تییه تا بتوانن وڵامده‌ری کێشه‌کان بن. واوه‌ده‌چێ که سه‌رئه‌نجام که‌سانێک له ناو ڕێکخراو و حیزبه‌کانی ئێمه‌دا- له هه‌موو باڵه‌کان و له باشوور و ڕۆژهه‌ڵات- داوکاری ئه‌وه‌ن که به‌خۆداچوونه‌وه‌یه‌ک بکرێ و ئه‌وه سه‌ره‌تای هاتنه‌ گۆڕی فازێکی تازه‌یه، به‌ڵام پرسیار ئه‌وه‌یه چ پلان و مێکانیزمێک ده‌توانێ ئه‌و گرینگه پێش‌ببا؟

ڕێفۆرم به کام مێکانیزم و به‌کام ڕێبه‌ڕی و پڕۆگرام؟

باس و کێشه‌کانی ناو حیزبی دێموکراتی کوردستان، یه‌کێتی نیشتمانی و کۆمه‌ڵه، بوونه شیرازه‌ی چه‌ند پرسیارێک: ئایا به ته‌رکیبی ڕێبه‌رایه‌تی و مێکانیزمی ئێستای ناو حیزب و ڕێکخراوه‌کانی ئیمه،‌ ئیمکانی ڕێفۆڕم هه‌یه؟ چ مێکانیزم و ته‌رکیبێکی ڕێبه‌ری ده‌توانێ له سازکردنی بناخه‌کانی ئاڵۆگۆڕێکی بنه‌ڕ‌‌تی له‌ناو کۆمه‌ڵگا و حیزبه‌کانی ئیمه‌دا، سوودمه‌ند بێ؟ ئایا که‌سانێک که باس له ڕێفۆڕم ده‌که‌ن ئاماده‌ن جێگای خۆیان بده‌نه‌ که‌سانی به‌توانای ناو حیزبه‌کانیان؟ چۆن ده‌کرێ بۆ چاره‌سه‌رکردنی شێوه‌ی نه‌گونجاوی کاری ته‌شکیلاتی و درووشمی حیزبه‌کان له گه‌ڵ ڕۆحی سه‌رده‌م، له مێتۆد و هزری شێاو که‌ڵکوه‌رگرین؟ چۆن پێشی ده‌سه‌ڵاتی ناوچه‌گه‌ڕی و خزمایه‌تی بگیردرێ؟ ئایا ڕیفۆڕم ئه‌ساسه‌ن پێویستی به کۆلتورێکی "دێموکرات مۆڕاڵ" نییه؟ سه‌ره‌ڕۆیی ده‌سه‌ڵاتێکی نادێمۆکڕات چۆن مه‌هار ده‌کرێ!

لایه‌نێکی‌تری باسه‌که ئه‌وه‌یه که چه‌نده‌ ده‌توانین به ڕیفۆرمی ئه‌و پیاوانه بۆ گۆرانی هێماکان، ستروکتوور و دابه‌شکردنی ده‌سه‌ڵات به پێی تواناو دوور له تیڕوانینێکی جنسی د‌ڵخۆشبین له کاتێکدا پیاوانی ئیمه ته‌نیا به‌ خاتری بیری جیاواز، هه‌ر ساتێک ئاماده‌ی شه‌ڕێ برا/ خوشک کوژین؟ و یان چه‌نده باوه‌ڕ به‌و شێوه کاره ده‌‌توانین بکه‌ین کاتێک هاوسه‌ران و کچانی پیاوانی سه‌رقاڵی سیمینار، له ماڵ خه‌ریکی ماڵ‌خاوێنکردنه‌وه‌‌ و منداڵن؟ ئایا بزاڤێکی ڕۆشنبیری که بتوانێ وڵامده‌ری پرسه‌کانی ڕێفۆرم  بێ و ئه‌و ڕێفۆرمه تێئۆریزه بکا، هه‌‌یه؟ ئه‌گه‌ر بزاڤێکی ڕۆشنبیری له‌و بوارانه‌دا هه‌یه له گه‌ڵ کۆلتووری ئارۆگانت و دووفاقیه‌یی که‌سانێک که خۆیان به‌ناو "ڕۆشنبیر" پێناسه‌ ده‌که‌ن، چ کردن؟

سه‌ره‌ڕای ڕێزم بۆ هه‌موو ڕێفۆڕمخوازێک و به ئاواتی ڕێفۆڕم له ناو هه‌موو ڕێکخراوه‌کانی کوردیم، به‌ڵام ئه‌‌و درۆشمه له‌ خۆیدا ئاماژه به ڕێگایه‌کی سه‌خت و دژواره و به‌و مانایه‌ که ده‌بێ ڕێبه‌ری، کۆلتور، مێکانیزم، تێۆری، و نێگایه‌کی ڕادیکاڵمان بۆ ڕیفۆڕم هه‌بێ.

له‌ پڕۆسه‌یه‌دا، کۆلتوورێکی دێمۆکڕات‌مه‌نیش و ئه‌خلاقێکی ئازادیخواز- که به‌رامبه‌ر بتوانێ بیروڕای خۆی به بێ‌ترس ده‌ربڕێ، به بێ ئه‌و ناو و ناتۆره‌ی بخرێته سه‌ر- هه‌وڵدان بۆ هاتنه کایه‌ی شێوه‌ێکی تازه‌ی پێوه‌ندی نێوان تاک و ڕێکخراه‌کان، کێشه‌ی ژنان و لاوان وه‌ک فاکته‌ره‌کانی سه‌ره‌کی ده‌بێ بایه‌خی تایبه‌تیان پێبدرێ. که‌چی تا ئێستا ئه‌و پرینسیپانه به‌تایبه‌‌ت کێشه‌ی ژنان، له کرده‌و‌دا ته‌نیا وه‌ک ئامراز له ناو ڕێکخراو و حیزبه‌کانی ئێمه‌دا که‌ڵکیان لێ‌وه‌رگیراوه.

بۆ وێنه ئه‌وه ماوه‌ێکه که ده‌نگۆی ڕێفۆڕمخوازی له ناو زۆر حیزب و ڕێکخراودا، له باشوور و ڕۆژهه‌ڵات‌، ده‌بیسین، به‌ڵام تا ئیستا ته‌نانه‌ت یه‌ک ژن وه‌ک وته‌بێژی ڕێفۆرمخوازی، نه‌چۆته‌ سه‌ر سه‌کۆی ماس‌مێدیاکان تا بزانین کاره‌کته‌ری ئه‌و ڕێفۆرمه له زمانی ژنان چۆن فۆرموله‌ده‌کرێ. پرسیار ئه‌وه‌یه که ئه‌و ڕیفۆڕمخوازیه‌ ئایا هه‌ر پیاوان ده‌گرێته‌وه‌ و ته‌نیا پیاوانی ئیمه ئاڵاهه‌لگری ڕیفۆڕمن؟ ئایا کێشه‌ی "سه‌روه‌ری کورد" و کێشه‌‌‌کانی ناو حیزبه‌کان ته‌نیا پرسی پیاوانن؟ ئایا ئه‌و ڕێکخراو و حیزبانه، ژنی خاوه‌ن بیرو چالاکیان نییه، یان باوه‌ڕ به توانایی ژنه‌کان ناکه‌ن و پێیانوایه که ته‌نیا پیاوان"شه‌می سیاسی"یان هه‌یه و پیاوان باشتر گرفته‌کان ده‌ناسن و ڕێگا حه‌لیان بۆی هه‌یه؟ سه‌یر ئه‌ویه که ڕاستیێک سه‌ڕپۆشی له‌سه‌ر داده‌ندرێت ئه‌ویش ئه‌وه که ساڵه‌های ساڵه ژنان به هۆی ئه‌و سته‌مه که لێیان ده‌چێ، ئاره‌زوومه‌ندانی جیدی ڕیفۆڕمخوازی بوون و زیاتر له پێاوان له چاندی نابه‌سامانی سیاسی جوڵانه‌وه‌ی کورد ڕه‌نج ده‌به‌ن، به‌ڵام تا ئێستا له سیستێمی پیاوسالاردا له هیچ شوێنێک هه‌ڵ و فرسه‌تیان بۆ نه‌ڕه‌خساوه تا بتوانن بڵێن که چۆن بیرده‌که‌نه‌وه و چێیان ده‌وه‌ی. به‌داخه‌وه ده‌نگی ژنان، لێره‌و له‌وی، وه‌ک ده‌نگێکی تاک ماوه‌ته‌وه و ئاواتی ژنان له دوزه‌خی سیاسی پیاوسالاردا سوتاوه. گه‌رچی ئه‌و که‌مایه‌سییه به‌شێک له هۆکاره‌کانی ده‌گه‌ڕێته‌وه سه‌ر خودی ژنان و جوڵانه‌وه‌که‌ی، و زۆر جار ژنان خۆیان سه‌می کوشه‌نده‌ی خۆیان و هاوڕێ‌کانن، به‌ڵام ده‌توانین بپرسین، چۆنه که پیاوان ده‌بنه ئاڵاهه‌گری هه‌ر جۆره‌ درووشمێک‌‌، ئیمکانه‌کان ده‌ڕه‌خسێن؟ مه‌‌گه‌ر غه‌یری ئه‌وه‌یه که حیزبه‌کان و ئه‌ندامانیان پێیانوایه که ژنان ته‌نیا ده‌بێ و ده‌توانن له باسی سه‌باره‌ت به ژنان به‌شدار بن و له باسه‌کانی ‌تری سیاسی ‌دا حه‌زف‌ده‌کرێن. به‌ڵام ئه‌وه ئازیزانه له‌بیریان ده‌چێ که کێشه‌ی ژنان تا سه‌ر ئیسقان کێشه‌ێکی سیاسی و کێشه‌ی ده‌سه‌ڵاته. ئایا ئه‌و ڕاستییانه ته‌نیا نیشانده‌ری ئه‌وه نییه که ته‌واوی ئیمکان و سه‌نته‌ری بڕیاره‌کان له لای پیاوان له سیستێمی پیاوسالاردا کۆبۆته‌وه؟

کاتێک له ناو ستروکتوری پیاوساڵاردا بانگه‌‌شه‌ی ڕیفورم ده‌کرێ، به پێ هه‌مان یاسا و نوڕمه‌کانی پێشوو هه‌ڵسوکه‌وت ده‌کرێ، واته ڕێفۆرمخوازی به شێوه‌‌ی نه‌ریتی و پیاوسالار. ئه‌وه‌ له کاتێکدایه که جێگۆرکێکی بنه‌ڕه‌تی له بیرو بۆچوونه‌کان سه‌باره‌ت به کێشه‌‌کانی ژێندێر و ده‌سه‌ڵات نه‌کراوه و زه‌‌مینه ‌و ماوه‌ێکی زۆری ده‌وێ تا له ناو ژنان، پیاوان، نیهاده‌کانی کۆمه‌ڵگا و ته‌‌نانه‌ت ئه‌وانه‌ی که خۆیان به چه‌مکی فێمینیزم خه‌ریک کردووه و چه‌ند وتارێکیان له سه‌ر کێشه‌ی ژن نووسیوه، ئاڵوگۆڕێکی بنه‌ڕه‌تی له دید و بۆچوونه‌کانیان پێک‌بێ.

بۆ وێنه ئه‌‌گه‌ر چاوێک به ئۆرگانه‌کان و نیهاده‌کانی حکومه‌تی کوردی له باشوور و له ناو حیزبه‌کانی ڕۆژهه‌ڵات‌دا بخشێنین، ده‌بێنن که ڕۆڵی ژنان له "ناوه‌نده‌‌کانی بڕیاردان"دا چه‌نده‌یه و چ ڕێگایه‌کی سه‌خت له پێش جوڵانه‌وه‌ی ژنانی کورددا هه‌یه. تا ئێستاش جوڵانه‌وه‌ی ژنانی کورد، ده‌نگێکی به‌ڕز و به توانا له‌ دیاریکردنی سیاسه‌تی کوردیدا نه‌بووه. زۆرجار، بیره‌کانی ڕێفۆرم و ئاواتی ئاڵووگۆر ته‌نانه‌ت له جوڵانه‌وه‌ی ژناندا، له‌باتی به‌منزڵ‌‌گه‌ێشتن، له‌بارچوون.

بۆ وێنه "کێشه‌ی چه‌ندژنه" تا ئێستاش له ناو ئه‌ندامانی حیزبه‌کان، وه‌زیره‌کان و پیاوانی کۆمه‌ڵگا دا هه‌یه و هه‌ر ئێستا له باشور به‌ناوی ئه‌وه که ڕێژه‌ی ژنان له پیاوان زۆرتره، به‌و کرده‌وه ناشارستانییه مشروعییه‌ت ‌ده‌درێ که پیاوان چه‌ند ژن- که زۆریش له خۆیان جه‌وانترن- بێنن. وێنه‌یه‌کی زۆر تازه‌تر: کاتێک حیزبه‌کان درووشمی ڕێفۆرم هه‌ڵده‌گرن، پیاوان به‌ڕێوه‌به‌ری تازه‌گه‌رین و ته‌نانه‌ت یه‌ک ژن نابێته وته‌بێژی ئه‌و جوڵانه‌وه‌یه و پێوه‌ندیه‌کان و بڕیاره‌کان "پیاوانه" دێن و تێپه‌ڕده‌بن. ئه‌وه له حاڵێکدایه‌ که ژنانی خاوه‌ن بیر له ناو خودی حیزبه‌کاندا و ڕێکخراوی چالاکی ژنان چ له ناو وڵات و چ له‌ ده‌ری وڵات که‌م نین و زۆر دڵسۆزتر له پیاوان خه‌مخۆری کێشه‌کانی کورد و حیزبه‌کانن. ئه‌و ژنانه خاوه‌ن ئه‌زمونی پربایه‌خ‌، بیری پێشکه‌وتو و مێتۆدی کاری نوێن، بۆ چاره‌سه‌رکردنی کێشه‌کان.
* * * *

پێدانه‌چوونه‌وه‌ به سه‌ر ڕابردوو، که‌ڵکوه‌رنه‌گرتن له ئه‌زموونه‌کان و سه‌دپاته‌کردنه‌وه‌ی هه‌ڵه‌کان، نه‌بوونی کۆلتورێکی دێمۆکرات و سه‌ره‌ڕۆیی یه‌و کۆلتووره که هه‌میشه به‌ڕامبه‌ری خۆی ڕاده‌دا، شێوه‌ی به‌ڕێوه‌بردنی حیزبه‌کان که تا ئێستا "سانترالیسمی دیموکراتیک" بووه و پراکتیزه‌کراوه، نه‌دیتنی ژنان وه‌ک فاکته‌رێکی سه‌ره‌کی سیاسی- واته دیتنی ژن وه‌ک ئامراز و بووکه‌چینی له ناو هێزه‌کان و ڕێکخراوه‌کان- نه‌بوونی پلاتفۆرمێکی سیاسی و کاری بۆ ڕیفۆرم و په‌روه‌رده‌نه‌کردنی کادر و چۆنێتی ده‌سه‌ڵات، باس‌گه‌لێکن که له پڕۆسه‌ی ئاڵووگۆڕی ناو حیزبه‌کاندا جێگای تایبه‌تیان ده‌بێ هه‌بێ.

ئه‌زموونی سه‌راسه‌ری جیهان نیشانیداوه که کاتێک ده‌سه‌ڵات له سه‌نته‌ر/ ناوه‌ند‌ێک کۆده‌بێته‌وه- له بیریشمان نه‌چی که ئه‌و ناوه‌نده‌ سروشتێکی پیاوسالاری سه‌ره‌ڕۆی هه‌یه و بووه- ئاکام‌گه‌لێکی له پڕاکتیکدا بووه که به‌شێکی زۆر له خه‌ڵکانی ته‌نانه‌‌ت "خۆیی" ده‌رهاویشتووه. کاتێک ده‌سه‌ڵات- له‌وانه‌ش ده‌سه‌‌ڵاتی ماڵێ- له لای چه‌ند که‌سێک کۆده‌بێته‌وه، کێشه‌کان زۆر جار له ڕێگای له‌به‌ینبردنی فیزیکی، ڕۆحی و سیاسی یاران و یان جیابوونه‌وه چاره‌سه‌ر‌ کراوه.  پرسێکی  ڕه‌وا ئه‌وه‌یه که ئایا ناکرێ له شێوه‌یه‌کی‌تر بۆ دابه‌شکرنی ده‌سه‌ڵات و ئه‌رکه‌کان، بۆ وێنه شێوه‌یه‌ی پارالێل و تۆر که‌ڵکوه‌رگێردرێ؟

هاوکاری و به‌شداری به شێوه‌ی تۆر، به ڕای من، ئاڵتێرناتیوێکی له‌بار له پڕۆسه‌ی ئاڵووگۆردایه چونکه مێکانیزمێک دێته ئاراوه که پره‌نسیپ و پرسیاره‌کانن که ده‌بنه هۆی کۆبوونه‌وه‌ی ئینسانه‌کان له ده‌وری یه‌کتر، نه ئیدئۆلۆژێکی تایبه‌ت. شه‌رتیش نییه‌ هه‌موو که‌سێک ئه‌ندامی حیزبه‌کان بێ تا چالاکانه بۆ پرسه‌کانی دڵخوازی خۆی تێبکۆشێ. بۆ وێنه‌ به‌شێکی زۆر له ژنانی چالاک ناخوازن ببنه ئه‌ندامی حیزبه‌کان به‌ڵام له سه‌ر کێشه‌ی سیاسی کورد و کێشه‌ی ژنان بۆچوونی خۆیان هه‌یه و مافی خۆیانه له دیاریکردنی چاره‌نووسی سیاسی کورددا به‌شدار بن. ئه‌و به‌شداریه‌ش له ڕێگای هاوکاری پاڕالێل و تۆر مومکینه. له‌و شێوه‌کاره‌دا، ڕوون و ئاشکرا بوونی هه‌موو بۆچوون و بڕیاره‌کان، کاری به‌کۆمه‌ڵ سه‌ره‌ڕای جیاوازی بیروڕا، پایه‌ و بناخه‌‌ی کار ده‌بن.

پڕۆسه‌ی دروستکردنی ئێلیت و کادر(ژن و پیاو) له بواره‌کانی جیاواز و ڕه‌خساندنی ئیمکان بۆ تاکه‌کان به‌پێ تواناو هه‌ست و مه‌یلی خۆیان، بۆ دابه‌شکردنی ده‌سه‌ڵات، خاڵێکی زۆر گرینگی پڕۆسه‌ی ڕێفۆرمه‌ که حیزبه‌کان ده‌توانن یاریده‌دری بن نه‌ک به‌رپرچ. له‌و پڕۆسه‌یه‌دا ده‌بێ بۆ وێنه‌ له ماوه‌یه‌کی 10-20 ساڵه‌دا، به‌ چه‌ندان زانا و لێ‌هاتوو له بواره‌ جیاوازه‌کانی سیاسی- ئێکۆنۆمی و کۆلتوری و کۆمه‌ڵایه‌تی په‌روه‌رده بکرێ تا بتوانن هه‌م یارمه‌تیده‌ر و ڕاوێژکاری حیزبه‌کان بن و هه‌م وه‌ک تاک خزمه‌‌تی کۆمه‌ڵگای خۆیان بکه‌ن. دیاره هاتنه مه‌یدانی کادری نۆێ به‌مانای وه‌‌لانانی ئینسانه‌کانی خاوه‌ن ئه‌زموون نییه، به‌ڵكو ئه‌وه به مانای هێنانه‌کایه‌ێ بیر و خوێنی تازه‌‌یه له په‌یکه‌ری جوڵانه‌وه‌‌ی کوردیدا.

به کورتی، سه‌رکه‌وتنی ڕیفۆرمێکی سیاسی- کۆلتووری، له ئێستای ژیانی سیاسی کورددا، به ڕاده‌ی به‌شداری ژنان، چۆنێتی هه‌ڵسووکه‌وتکردن له گه‌ڵ چه‌مکی دێمۆکراسی‌، ، بیر، مێتۆد و ڕێبه‌ری شایسته به‌ستراوه‌ته‌. ڕێفۆڕم ده‌کرێ و ده‌بێ بڕیار و پشتیوانێکی سیاسی له پشت بێ، به‌ڵام سه‌رکه‌وتنی ڕێفۆڕم به کۆلتووری شارستانی، دیالۆگ و پرینسیپه‌کانی دێمۆکڕاسی مۆمکینه که تا ئێستا له ناو کۆلتووری ئێمه‌دا زۆر جێگای خۆی نه‌کردۆته‌وه. مه‌به‌ستم له دێمۆکراسی ئه‌و بۆچوونه باوه نییه که له سه‌ر چه‌مکی دێمۆکراسی هه‌یه. دیار که ده‌بێ مێکانیزمێک بۆ پێشبردنی کاره‌کان به پێ بڕێاره‌کانی زۆرینه هه‌بێ به‌ڵام گرینگ ئه‌وه‌یه که هاوکات، ‌ڕ ئیمکان بۆ گرووپه‌‌کانی که‌مایه‌تی و ده‌ره‌وه‌ی ده‌سه‌ڵات بڕ‌ه‌خسێ که بتوانن به ڕاشکاوی ده‌نگی خۆیان به خه‌ڵک به‌گه‌ێنن.

که‌ڵک وه‌رگرتن له ئه‌زموونه‌کانی ڕابردوو و دابه‌شکردنی ده‌سه‌ڵات بی پێ توانا، نه‌ک جنس، تایفه‌، سه‌روه‌ت و ماوه‌ی تێکۆشان له ناو ڕێکخراوه‌کاندا، دیالۆگێکی سازه‌نده و ئیمکان‌ڕه‌خساندن بۆ ده‌ربڕینی ئازادی تاک و گرووپه‌کان، ئه‌و پڕه‌نسیپه ئه‌ساسیانه‌ن که نه ته‌نیا ڕیفۆرمخوازێکی حیزبی به‌لکو تاک تاکی کورد ده‌بێ بۆی تێکۆشێ.

شه‌هلا ده‌باغی، ستۆکۆڵم، 23-01

تێبینی:
ئه‌و وتاره بۆ سایتی حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران، سایتی حیزبی دێموکراتی کوردستان- ئێران و ڕۆژهه‌لات تی‌ڤی ناردراوه.

 سه‌ره‌وه‌. ده‌سپێک.

ئه‌م بابه‌ته‌ چاپ بکه‌!

   ئه‌م بابه‌ته‌ بۆ هاوڕێکه‌ت بنێره:

© www.giareng.com
All rights reserved 2005.