Ö:: ئه‌گه‌ری هێرشی ئه‌مریکا بۆ سه‌ر ئیران له‌ غیابی ئۆپۆزیسیۆن دا

نووسینی: برایم جەهانگیری

ئه‌گه‌ری هێرشی ئه‌مریکا بۆ سه‌ر ئیران له‌ غیابی ئۆپۆزیسیۆن دا
ناکرێ مرۆڤ گوێ بۆ دەنگو باس و هەوالەکان را
 بگرێ و هەست نەکا کە ناوچەکەمان خەریکە ئاڵو گوڕی گەورەی بەسەر دادێ، هێزێکی زل و زەبەلاحی وەک ولاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لانی کەم لە 4 ولاتی ناوچەکە دا بە خەستی دەبیندرێن، کویت و عەرەبستان وئەفغانستان و عیراق لانی کەمی ئەو 4 ولاتەن کە هێزێکی زۆری ولاتانی هاوپەیمان واتە ولاتانی غەربی هاوپەیمان دەگەل ئەمریکا لەشەری دژه تیرۆری لێ نێشتە جێن. شەرێک کە تا ئێستا بووەتە هۆی رووخاندنی 2 دەولەتی ملهوڕ لە ناوچەکەدا. هێشتا چەند رۆژ زیاتر لە قسەکانی سەرۆک بۆش سەبارەت بە سیاسەتی تازەی ولاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا واتە کورت کردنەوەی دەستی ئێران لە کارو باری ناوخۆیی عیراق و ناردنی زیاتر لە 20000 سەربازی دیکە بۆ عیراق و هەر وەهاناردنی چەند کەشتی جەنگی(2ناوگان) دیکە بۆ ناوچەکە تێ پەر نەبووە کە دەبینین ئامادەکاری رووبەرووبوونەوەیەکی دیکەی نیزامی لە لایەن ولاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ناوچەکەدا دەگۆرێ دایە،دوابەدوای ئەوەی کە بەرپەرسانی ئەمریکایی بریاریان دا کە دەست تێوەردانەکانی ئیران لەکاروباری عیراق دا بنە بڕ بکەن و ئیزن نەدەن چی دیکە رێژیمی ئیسلامیی ئیران بە ناردنی چەکو چۆل بۆ لایەنگرانی موقتەدا سەدر، مەلای توندرۆی شیعە ئالۆزییەکانی ناوخۆی عیراق زیاتر بکات و شەری مەزهەبی و تایفەگەری پەرە پێ بدا، وەزعەکە بە تایبەتی لەباری بزاوە دیپلۆماسییەکان گۆراو لە یەکەم هەلوێست دا و لە ئاماژەیەکی گرینگ دا سەرۆکی رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان ئیرانی بەوە تاوانبار کرد کە گوی ناداتە بریاراتی نێو دەولەتی و خەریکە دەبێتە خەتەریک بۆ رۆژ هەلاتی ناوەراست،ئەو لە حالێکدایە کە چەند رۆژی دیکە ئەو مۆلەتەی کە شورای ئەمنیەتی رێکخراوی نەتەوە یەکگرتووەکان سەبارەت بە راگرتنی پیتاندنی ئۆرانیۆم دابووی بە ریژیمی ئیسلامیی ئیران تەواو دەبێ.

هاوکات دەگەل قوولتر بوونەوەی ئالۆزییەکانی نیوان ئێران و ئەمریکا خانمی رایس لە یەکەم سەفەری خۆی داو دوای قسەکانی سەرۆک بووش لە گەرانێکی سەرکەوتوانەی دیپلۆماسی دا توانی سەرکردەکانی عەرەب قایل بکات کە بەیاننامەیەک لە دژی ئێران بلاو بکەنەوە و تێی داشتێکی لەو بابەتە بگۆتری کە بوونی ئێران هەرەشەیەکی جیددییە بۆ ئاسایش و هیمنایەتی ناوچەکەوهاوکات دەست تێوەردانە بێ ئەژمارەکانی ئەو رێژیمەشیان لە کارو باری ناوخۆی عیراق دامەحکووم کرد، هەر لەو کاتە دا رایس لە وتارێکی تەواو ئاشکرا دا و لەو پێوەندییە دا ئاماژەی بەوە کرد کە ئەمرییکاییەکان چی دیکە ئیزن نادەن پیاوانی ئیران واتە جاسووسەکانی ئیران لە ناوخۆی عێراق دا هەلسو کەوت بکەن و لە هەرشوینیک بیان بینن یان دەیان گرن یان دەیان کوژن کە ئەو وتەیە لە لایەن بەرپرسیکی نیزامی ئەمریکاش هەر لەو سەرو بەندە دا پشت راست کرایەوە.لە تازە ترین رووداو دا ئەمریکاییەکان کۆمەلێ چەکو چۆلیان بە کامیرا و بە وێنە بلاو کردۆتەوە کە دەلێن ئەو کەرەسانە لە لایەن سپای قۆدسی ئیرانییەوە بۆ میلیشیا چەکدارە شیعەکان رەوانە کراوە. پێویستە ئەمەش بکوترێ کە سۆپای قۆدس هەر ئەو سۆپایەیە کە چەند فەرماندەیەکی ماوەیەک لەمەو بەر لە لایەن ئەمریکاییەکانەوە لە شاری هەولێر دەسگیر کران. ئەو سۆپایە تاوانباری سەرەکییە لە پێوەندی دەگەل کوژرانی زیاتر لە 170 سەربازی ئەمریکایی و کۆمەلێ خەلکی سوننی لە عیراق دا.

هاوکات دەگەل گرژ تربوونی وەزعەکە سەرۆک بووش خەریکە یەکەم وەجبەی سەربازانی ئەمریکایی بۆ عیراق بەرێ بکات، ئەو سەربازانەی کە لەوانەیە رێژەیان بگاتە 21000 تا 23000 سەرباز هاوکات 2 گروپ کەشتی جەنگی رەوانەی هەرێمەکە دەکرین و ئەگەر بە چاوێکی واقع بینانە تەماشای مەسەلەکە بکەین دەبینین کە کێشەکە لە هەرەشەو گورەشە گوزەراوە و خەریکە پێش زەمینەکانی شەرێکی دیکە لە پەنا ئێمە دا ئامادە دەکری. مەسەلەیەکی زۆر گرینگ کە ناکری مرۆڤ هەر وا بە سانایی بە سەری دا تێ پەرێ ئەوەیە کە رێژیمی ئیسلامیی ئێران بە پێچەوانەی ریژیمی پێشووی عیراق کە لەژیر گۆرزی سەربازی ولاتانی هاوپەیمان دا تێک تەپی، هیچ دەنگێکی هاوسۆز دەگەل خۆی نابیسێ جگە لە نووزەیەکی بە ئاستەمی دەسەلاتدارانی سورییە، کە ئەوانیش کاتێ دەبینن مەسەلەکە جیددیەو ئەمجارەیان بۆ گالتە نابیت بە دلنییاییەوە سبەی پشت دە ئێران دەکەن. ئەوە وای کردووە کە سەرکردایەتی ولاتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە جاران راشکاوانە تر خۆی بۆ کوتانی رێژیمێک ئامادە کات کە دلنیایە تەنانەت خەلکەکەی خۆشی بە هانایەوە نایەن.

به‌ڵام لایەنی ئێران و یان بە واتەیەکی دیکە بلێین ئەو بەر جەبهەکە هەلو مەرجیکی تەواو جیاوازی هەیە، لەلایەک وەک باس کرا بە هۆی ئەو لاسارییەو ئەو یاخی بوونەی لە یاسا نیونەتەوییەکان، بە تەواوی بیزراوی کۆمەلگای نێو نەتەوەییە وتەنیا گرەو لەسەر ئەسپی تۆپیو دەکات،هەموو هەولو تەقەلاکانی بۆ ئالۆز کردنی ناوچەکە و سازکردنی قەیرانی ناوچەیی بە دەست پیاوان و گوێ لەمستانی خۆیەتی،لەلایەک بە نانەوەی تۆوی دووبەرەکی دەنیوان سوننی و شیعە لە ئەفغانستان و پاکستان را بگرە تا دەگاتەوە عیراق و لوبنان و فەلەستین هەمیشە هەولی ئەوە بووە کە بە قەولی خۆی دژایەتی بەرژەوەندییەکانی ئەمریکا بکات،ئەوە لە حالێکدایە کە هەرگیز گوێی نەداوەتە ئەو مەسەلەیە کە ئەو کارانەی ئەو دەیان کات چەندە لە بەرژەوەندی خەلکی بێ ئەنوای ئەم ولاتانە دایە و چەندیش دە بەرژەوەندی خەلکی بەڵا لێدراوی ئێران دایە،ئەوان بۆ بە ئەنجام گەیاندنی ئەو باوەرە ئیدئۆلۆژیکیە کە دەبێ شۆرسی ئیسلامی هەموو جیهان بگریتەوە هەروا هەول دەدەن، ئەگەرچی بە کردەوە و دوای چەندین سال دەسالاتدارییەتی مەلاکان و حکومەتی ئیسلامی بۆیان ئیسبات بووە کە بەئەنجام گەیشتنی ئەو بۆچوونە شتیکی مەحالەو بە قەولێک گوللە بە تاریکیەوە دەنێن به‌ڵام چوونکە ئیدئۆلۆژییەکە حوکمیان پێ دەکات و ئەو هەلسو کەوتە بە ئەرکێک و وەزیفەیەکی شەرعی دەزانن ناتوانن واز لەو گێرە شیوێنییە بێنن.

واز هینانی کار بەدەستانی ئیران لەو بەرنامانەی کە بە درێژایی تەمەنی حکومەتەکەیان سەرمایە گوزاریان لەسەر کردووەو بەشیکی زۆر لە دارایی گەلانی ئێرانیان دەرخواردی ئەو ولاتانە داوە تا سیاسه‌ته‌کانی خۆیانی تێدا به‌رنه‌ پێش، بە بروای من هاوتایە دەگەل نەمانی ئەو ریژیمە، ئەگەر ئەو ریژیمە واز لە کارو باری فەلەستینیەکان بینێ ودەست دە کاروباری خەلکی لوبنان وەر نەداو چەکو چۆل بۆ تاقمی سەدر نەنێرێ و پشتیوانی نەکا لە دەستە چەکدارەکانی ئەفغانستان و ئەلقاعیدە، ئەگەر بێتوو ئەو رێژیمە دەست هەلگرێ له‌ گرتن و کوشتنی جودا بیران ومافه‌کانی مرۆڤ له‌ به‌ر چاو بگرێ وئازادییه‌ دێمۆکراتیکه‌کان بپاریزێ ئایا شتیک به‌ نێوی حکوومه‌تی ئیسلامیی ئێران ده‌مێنێ؟ ئەوانە هەموو ئەو داواکارییانەن کە کۆمەلگای نێو نەتەویی لەسەر ئێرانیان تۆمار کردووە و ئێران بۆ ئەوەی بگەرێتەوە ناو ئەو کۆمەلگایە چاری نییە دەبی ئەو مەرجانە رەچاو بکات. تۆ بلێی ئه‌مجاره‌ش ریژیم بتوانێ کلاو له‌سه‌ر کۆمه‌لگای نێو نه‌ته‌وه‌یی بنێ و به‌ دوو وه‌عده‌ی به‌ درۆ خۆی له‌و قه‌یرانه‌ ده‌رباز بکات که‌ هەم له‌ ناوخۆوه‌ به‌رۆکی گرتووه‌ وهه‌م له‌ ده‌ره‌وه‌را ده‌ستی ده‌ئه‌وکی نراوه!‌؟ قیرانە نێو خۆییەکانی ئێران لە ئاستێک دایە کە حکومەت بە تەواوی پێگەی خەلکی لەدەست داوە و هەلبژاردنەکان نموونەی هەرە بەرچاون بۆ لە محەک دانی ئەو رێژێمە. ئەگەرچی ئیستاش زۆر و هەرەشەو گورەشە دەور دەبینن بۆ کۆ کردنەوەی خەلک لە دەوری سندووقەکانی دەنگدان به‌ڵام بە گوێرەی دوا هەلبژاردنەکان، بەشیکی بەرچاو لە خەلکی ئیران سەرەرای هەرەشەو گۆرەشەکانی حکومەت بەشداری هەلبژاردنەکان ناکەن. کە وایە ده‌ست هه‌لگرتن له‌ و کارو کرده‌وانه‌ بۆ ریژیمیکی مه‌زهه‌بی سه‌رتا به‌ پا دۆگم و ویشکه‌رۆ به‌ باوه‌ری من شتێکی مه‌حاله‌ و مێژووش نیشانی داوه‌ دیکتاتۆران له‌هیچ کات و ساتیک دا له‌و خه‌یاله‌ نایەنە دەرێ که‌ سالەهایە تێیدا نوقم بوون،نموونه‌ی هه‌ره‌ به‌رچاو به‌رپرسانی رێژیمی دیکتاتۆری به‌عس بوون که‌ له‌ کاتی شه‌ر ده‌گه‌ل هاو په‌یمانان دا" سه‌عید ئه‌لسه‌حاف" وتووێژی ده‌گه‌ل تیڤی یه‌کان ده‌کردو ده‌ی کوت"'هه‌موو تانک و زرێ پۆشه‌کانی داگێرکه‌ران(هیزه‌ هاوپه‌یمانه‌کان) له‌ رێگای فرۆکه‌ خانهی بەغدا‌ دا تێک و پێک دراون و هه‌موو سه‌ربازانی هێزه‌ داگیر که‌ره‌کانیش ئه‌سیر کراون". هه‌ر ماوەیەکی کورت دوای ئەم وتو ویژە تی ڤی یه‌کە ‌ده‌گه‌ل فه‌رمانده‌یه‌کی هیزه‌ ئه‌مریکاییه‌کان قسه‌ی ده‌کرد و له‌ ولامی پرسیاریكی هه‌والنیره‌که‌ دا که‌ سه‌باره‌ت به‌ قسه‌کانی" سه‌عید ئه‌لسه‌حاف"  پرسیاری لێ ده‌کرد فەرماندەکە وتی: با ئاغای ئه‌لسه‌حاف ئاورێک بداته‌وه‌ پاشه‌ خۆی من هێنده‌ له‌وی دوور نیم ده‌توانی بم بینێ!من وام له‌ ناوه‌راستی به‌غدا!و چەند کاتژمیر دوای ئەم وتو ویژە کۆتایی بە 35 سال دەسەلاتی دیکتاتۆری بەغدا هات.

به‌ هه‌موو پێوه‌رو پێوانه‌کان و ده‌گه‌ل ئه‌وه‌ دا که‌ دەنگی نارەزایەتی لەبەرامبەر سەرۆک بووش دا لە زیاد بوون دایە به‌ڵام وادیارە کەبە زوویی شەرێکی دیکە لەناوچەکەی ئێمە دا روو دەدا،لە وەها کات و ساتیک دا بەداخەوە ئەوەی ناوی ئۆپۆزیسیۆنی ئێرانییە بە کورد و غەیرە کوردەوە نەتەنها هیچ هاو کاری و پێوەندییەکی ئەو تۆیان دەگەل یەکتر نیە بەلکوو وادیارە هەر کەس دەفکری خۆی دایە و کەس بە ربەی کەس ناپێوێ. یەکگرتوویی و هاوپەیمانی جێگەی خۆی داوە بە  پەرتو بلاوی،بە تایبەتی هێزە کوردستانییەکان کە دەبوو لە هەموو کات زیاتر هەست بە مەسئولییەت بکەن و واقع بینانە برواننە مەسەلەکان هەر وا خەریکی پیلان دانانن تا لە نرخی یەکتر کەم کەنەوە، بێ ئەوەی بیریان لەوە کردبێتەوە کە ئایا ئەگەر لە نرخی بەرامبەر کەم بۆوە ئەو نرخە وەسەرخۆیان دەگەرێ یان پاسیف دەمێنێتەوەو دوورە پەرێز؟و ئەو پاسیف بوون و دوورە پەرێزییە بە قازانجی کێیە و بە قازانجێ کێ نیە؟ بە داخەوە زیادە خوازان بیریان لێ نەکردۆتەوە و ئامادەش نین بیری لە بکەنەوە.

لە ئێران دا بە گشتی سەلتەنەت تەلەب یان ئەوانەی لایەنگری سیستەمێکی پادشاهین کەسیان قەبوول نیە لە خۆیان زیاتر، چەپە سونەتییەکان هەر وەترو جەمهووری خواز و میللی گەرا و بە گشتی هەر هەموو ریکخراوە سیاسییەکانی ئێرانی تا ئێستاش هیچ کامیان لەدەوری پلاتفۆرمێکی یەکگرتوو کۆ نەبوونەوە و هیچ بەرنامەیەکی کاری هاو بەشیان نییە،لە وەها حالەتێک دا بە دلنییاییەوە ئەگەر هەر چەشنە پیلانێکی شەرو پێکدادان لە ولاتەکەمان دا و لەلایەن هاوپەیمانەکان دەگۆری دا بێ ئەوا هیچ حیسابێک بۆ ئۆپۆزێسیۆنی ئیرانی نەکراوە و ناکرێ.جا کارەسات لەوە دایە کە سبەی لە ئیران و لە کوردستان کەلێن و بۆشاییەک بێتە گۆرێ، ئەو دەم کوردان خۆیان لە ناو کارەساتێک دا دەبیننەوە و دەبێ ئێمەش هەر ئەو شتە تەجرەبە بکەین کە لە باشووری کوردستان بینیمان و هەموو تاکێکی کوردی لە مێژوو دا پێ شەرمەزار بوو.لە وەها کات و ساتیک دا و هاوکات دەگەل ئەوە کە هێندی ناوەندی هێز لە ئەمریکا دژایەتی دەکەن دەگەل سەرۆک بووش بۆ پلانێکی دیکەی شەرو پێکدادان لە ناوچەکە دا، به‌ڵام رەوتی رووداوەکان و بروای زۆر کەس لە شارەزایان ئەو شەرە بەشیکە لە ستراتیژی ئەمریکاو لە هەمان کات دا بەشیکە لە سیتراتیژی ئێرانیش، کە وایە لە سالی 2007 دا دەبێ چاوەرێی ئالو گۆرێکی گەورەی دیکە بین ئەمجارەیان لە ولاتی ئێران، به‌ڵام لە غیابی ئۆپۆزیسیۆن دا.

 سه‌ره‌وه‌. ده‌سپێک.

ئه‌م بابه‌ته‌ چاپ بکه‌!

   ئه‌م بابه‌ته‌ بۆ هاوڕێکه‌ت بنێره:

© www.giareng.com
All rights reserved 2005.