Ö:: جنایه‌تێک که بۆ له بیر کردن نابێت

نووسینی: فاتح ئاره‌ش

جنایه‌تێک که بۆ له بیر کردن نابێت
كورد راو.
پێشه‌کی: من له مێژه به دوای هه‌رچی زیاتر به ده‌ست هێنانی زانیاری و به‌ڵگه‌م له سه‌ر ئه‌م جنایته و هێندێک کرده‌وه‌ی دیکه‌، ئه‌وه‌ش که ڵێردا باس ده‌کڕێت به گۆێره‌ی به‌ڵگه و وته‌ی شاهیدان یان وته‌ی ئه‌وانه‌ی که بۆخۆیان به شێوه‌یه‌ک له شێوه‌کان ده‌ستیان له کرده‌وه‌که دا هه‌بووه ده‌نووسم.
هه‌روه‌ها هیوادارم  ئه‌وانه‌ی که‌وا له نووسینی ئه‌م بابه‌ته به هۆکاری جۆرباجۆره‌وه نیگه‌ران ده‌بن هێرش نه‌که‌نه  سه‌رم به ناوی ئه‌وه‌وه که ئه‌م جۆره نووسراوانه ده‌تووانێت زانیاری به رێژیم بدات، چوونکه دوو که‌س له‌وانه‌ی که ئه‌گه‌ر ئه‌م بابه‌ته به شێوه‌ی ئێستای خۆی بڵاوبێته‌وه ئێمکانی ئه‌وه‌ی که گیانیان له خه‌ته‌ر دابا نه ماون و لایه‌نی سێهه‌م  که به راستی ده‌بێت له دادگایکی گه‌لی دا بۆ ده‌یان بابه‌تی له‌م جۆره حوکم بدڕێت له ده‌ستره‌سی رێژیم دا نییه و منیش به له به‌ر چاوگرتنی هۆکاره‌کانی باسێکی له‌م جۆره، هه‌م ئه‌منیه‌تی (م- م ) له عێراق دا له به‌رچاو گرت بوو، هه‌روه‌هاش ئه‌منیه‌تی هه‌ر دوو لایه‌ن که ده‌که‌وتنه‌وه ناوخۆ له به‌رچاو بووه.

بۆ ئاگاداری زیاتری خۆێنه‌رانی به‌رێزی ئه‌م بابه‌ته پێشتر هه‌ر له لایه‌ن خۆمه‌وه بڵاو بووه‌ته‌وه به‌ڵام به جیاوازیه‌وه.
بابه‌ت: یادێك له رابوردو ده‌تووانێت هێندثك شتی كۆن و له به‌رچاو نه‌گیراومان وه بیرخاته‌وه.
دوای روخانی ده‌سه‌لاتی ره‌شی په‌هله‌وی و به ده‌سه‌لات گه‌یشتنی کۆماری ئیسلامی كۆمه‌لانی خه‌ڵكی ئێران به گشتی و كورد وه‌ك نه‌ته‌وه‌یه‌كی به‌شخورا و ماف زه‌وت كراو به تایبه‌تی چاوه‌روانی قه‌ره‌بوو كردنه‌وه‌ی زۆر له ناره‌سایه‌كانی پثشوویان ده كرد به‌لام چاوه‌روانیه‌كان به پێچه‌وانه خۆیان نوواند و زۆر له هیواو هوومێده‌كان جێگه‌ی خۆیان دا به یاس نائۆمێدی.
من ڵێره دا نامه‌ۆێت برۆمه نێو فه‌لسه‌فه‌ی ده‌سه‌لاتی خۆێناوی كۆماری ئیسلامی ئێران و ئه‌و شتانه‌ی كه بۆ هه‌موومان رونن، به‌ڵام وا به باش ده‌زانم که نه‌سڵی گه‌نجی نه‌ته‌وه‌که‌مان باشتر له ده‌رد و ره‌نجی نه‌سڵی پێش خۆیان ئاگاداربن هه‌رچه‌نده ئه‌و ده‌رد و ره‌نجه‌ش بچووک بێت به‌ڵام ئاگادار بوون له وشه‌یه‌ک به ناو کورد راو هه‌ر باشه.
باس له سه‌ر" كورد راو" لام وابێت بۆ زۆر له خۆێنه‌ران باسێكی تازه و روونكه‌ره‌وه‌ی بێ عه‌داله‌تییه‌كی ئاشكرای كۆماری ئیسلامی ئێران نیسبه‌ت به كورد بێت، هه‌روه‌هاش سه‌لماندنی شێوه‌ی قه‌زاوه‌ت و پێشکه‌وتوویی و فه‌رمایشی بوونی دادگاكانی كۆماری ئیسلامی ئێران ده‌سه‌لمێنێت.
سالی 1358 رێژیم هێرشی هێنا بۆ ناچه‌كانی روانسه ر، هه ورامان و جوانرۆ به‌لام من ڵێره دا باس له سه‌ر چۆنیه‌تی و شێوه‌ی هێره‌ش كردنیان بۆ ناوچه‌كان و هه‌رچییان كرد كارێكم نییه و ده‌رۆمه سه‌ر باسی كاتی دامه‌زرانی دام و ده‌زگا سه‌ركووتکه‌ره‌كان له ناوچه‌كان دا و، به‌شێك له شێوه‌ی ئیداره كردن و بارهێنان و كاری ئه‌و هێزانه ته‌نیا له ناوچه‌كانی سه‌ر به سه‌لاسی باوه‌جانی دا، مه‌به‌ستی من لێره دا ئه‌وه نییه که هه‌ستمه‌وه به باس كردنی جنایته‌کان ده‌رهه‌ق به خه‌ڵکی ده‌ڤه‌ره‌که، مه‌به‌ستی من زیندو راگرتنی ئه‌و جنایته‌یه و ته‌نیا قامک ده‌خه‌مه سه‌ر چه‌ند خاڵێك له كرده‌وه دژی گه‌لی‌یه‌كانی رێژیم كه بۆ خۆیان باسیان له سه‌ر كردوه به‌لام زۆر به لاوازی و هه‌وڵیشیان داوه تا راستیه‌كان چه‌واشه كه‌ن و له زۆر راستیش خۆیان بووارده‌وه.

هه‌روه‌ک له خۆاره وه له به لگه کان دا ده یخۆێننه وه زۆر بابه ت و شتی سیه ر هه ن بۆ باس کردن لێدوان، بۆ نموونه حیساب کردنی دوو خانم  وه ک پیاوێک، دانی خه ساره ت به بنه ماڵه ی کوژراوان و هێنانه‌وه‌ی هێندێک راستی له به ڵگه کاندا، یان وه شه ی کورد راو له چ روانگه یه که وه دادگا به کاری هێناوه !.

له سه رده می ده سه لاتی شادا هۆیی نیگرانی هه ره زۆری كۆمه‌لانی خه‌ڵك ساواك و جاسوس په روه ری بوو به لام  رێژیمی تازه به ده سه ڵات گه یشتوو پێش له گه یشتنیانیان به ناوچه‌كان رایه له ی جاسوسیان دروست ده كرد و هۆكه ی  ده گه رایه وه بۆ پیلانێك كه له پێش دا دارێژابوو. هێزه كانی رێژیم  بێ هیچ چه شنه لێكۆڵینه وه یه ك ئاماده ی ئیجرای گوزاریشی خۆفرۆشه كان ده بوون، سیاسه تێكی دیكه ی داگیر كه ر ئه وه بوو كه تۆیی ناكۆكی له نێو كۆمه لانی خه ڵك دا به چێننێ و زۆرشتی دیكه.

کۆماری ئیسلامی ئێران بۆ چاو ترس كردنی گۆنده كانی ناوچه ی سه لاس كه هه موویان كورد بوون پروژه یه كی گه ڵاله كرده بوو  ئه وه ش گرتن و كووشتنی هێندێك كه س له ناوچه جیا جیاكان دا بوو، بۆ ئه م كاره ش ده ستی یارمه تی یان بۆ خۆفرۆش و حه ل په رستانی یه ك رۆژه به ئینقلابی  خۆیان ڕاده كێشا تا هێندێك  دێموكرات یان به قه ول دژی ئینقلاب به وان به ناسێنن و هتدد...

 بۆ جنایت كار هیچ گرنگ نه بوو ئه و كه سانه ی وا هاوكاریان ده كات چ كه س بن و ماهیه تیان چ بێت ته نها ئه وه یان لا گرنگ بوو كه كورد بێت و گوزاریشی كوردی دا بێت.

جنایتکاران به مه به ستی چاوترس كردنی کۆمه ڵانی خه ڵک ئه و پلانه یان دارشتبوو به ڵام پێش له گه یشتنیان به ناوچه گوندنشینه کان له هه وه له وه  به دوای زانیاری کۆکردنه وه دا ده گه ران  و تا راده یه كی زۆر زانیاریه كان راسته و خۆ ده دران به چه ند پاسدارێكی فارس دوایش زانیاریه كان له لایه ن ئیتلاعاتی سوپاوه  ده دران به ده ست سێ پاسداری جنایتكاره وه  كه ئه وانیش  ده ستووری تامیان  وه رگرته بوو تا  له هه ر لایه ك نێچیریان  بۆ ده ست نیشان كه ن بتووانن  له هێزی ناوچه كان  كه ڵك وه رگه ره ن و بده ن به سه ری دا كه واشیان ده كرد. ئه و سێ خۆێن مژه به هێزی زۆره وه رویان له مه لبه ندی نێچیر ده كرد كه ئاکامه که ی ده بوو به له ناوبردنی نێچیر و دروستکردنی ترس و وه حشه ت و ۆێرانی  له و ناوچه یه که نێچیری ڵی ده بوو، تا ئه و جێگه كه من ئاگاداربم به شێکی زۆرکه م له شكاره کان شانسی ئه وه یان بووه كه  له ده ستیان ده رچن، پێویست به دووپات کرده نه وه ی ناوه کانیان نابینم چوونکه له به ڵگه کاندا ناوی  ئه و پاسدارانه ده خۆێننه وه. ئه و سێ پاسداره جنایتی زۆریان كرد و زۆر مرۆڤی بێچاره و بێ تاوانیان تێدا برد كه له خۆاره وه هێندێكی زۆرکه م له كرده وه كانی ئه وان به قه له می هه والانی خۆیان  ده یخۆێنینه وه.

به ڵام له راستیدا نابێت شتێک له بیرکه ین ئه وه ش هاوکاری خۆفرۆشانی خۆماڵی به ناو کورد بوو، له پێناو ئامانجه های جۆرباجۆری خۆیاندا.

خاڵێکی دیکه به لای منه وه  زۆر گرنگ بوو  ئه وه ش بێده نگی و  پشتگۆێ خستنی ئه و جنایته  بوو له لایه ن هیزه سیاسیه کانی کوردیه وه  به گه شتی، به تایبه تی ئه و که سانه ی که ده ڵێن دیفاع له به رژه وه ندی  نته وه ی کورد ده که ن،  یان ئه وانه ی که ده ڵێن دیفاع له چه وساوانی نه ته وه که یان  ده که ن.

لای من زۆر سه یره که جه نایه تیکی ئاوا، که ئه‌وه‌ی خواره‌وه کورته‌که‌یه‌تی ته‌نیا له لایه‌ن رێژیم و داروده سته کانی رێژیمه وه، ئه وه ش به پێی به‌رژه‌وه‌ندی و مه‌به‌ستی تایبه تی خۆیان باسی لیکراوه، بۆچ ده با وابات؟.

 تۆ به ڵێت که س له و جنایتانه ئاگایی نه بووبێت؟، داخۆ که س یان که سانی ناسراوی ئه و جنایته بۆ که س نه ناسرابوون ئه گه ر ناسربوون بۆچ بێده نگی؟.

ئه گه ر بڵێن که س ئاگای له و کرده وه  نه بووه  وانییه، یه که م زۆر که س به شێوه ی کۆنکرێت یان لاوه کی له و کرده وه ئاگادار بوون و له مێژه یش بوو که  ئه و که سه ش که وه ک وه سیله یه ک یان وه ک عامیلی رێژیم که ڵکی ڵێ وه رگیرابوو، حازر بوو که به شێوه یه کی زۆرجووان چۆنیه تی کرده وه که ی خۆی  و عامه لانی ئه سڵی کرده وه که، بۆ که سی پێویستی خۆی بگێرێته وه به شه رتی پاراستنی باسه که  وه ک نهێنێک. لام وابێت ئه م باسه  پێش تر له دوو قۆناخ دا، له دوو کاناڵی جیاوازه وه باسی ڵیوه کرابێت به شێوه ی نهێنی، به داخه وه که گرنگ ترین که س که هه مان ئه بزار یان وه سیله ی سه ر به رێژیم بووبێت  که هه میشه عه زابی ئه و کرده وه یه  ده کێشا له کۆتایی ساڵی 2006 دا له یه کێک له شاره کانی ناوخۆدا بارگه و بنکه ی خۆی پێچاوه و ماڵ ئاوای له م دونیا کرد لێردا من پرانتیسێکی بستراو داده نێم  بۆ کاتێکی دیکه و باسێکی دیکه (.....).  بۆ ئاگاداریتان که هێشتاش هه ر هێندێک که س هه ن که ئاگاداربن، به ڵام  که سی به ناو ئه بزار زۆر شتی دیکه ی ده زانی ، مه به ست (ح، ق).

ئه و سێ پاسداره له سه‌ردانی زانیاری و ڕێنۆێنی نادروستی خۆفرۆشان یان  ئیتلاعاتی سوپای پاسداران زۆر خه ڵكی بێچاره یان تێدابرد كه له كۆتای دا ده ستگای حاكم بۆ به رپه رچ دانه وه ی زۆر کرده وه ی ناله باری دیکه ده نانیان  به سه رهێندێک  تاوانی دژی ئێنسانی دا نا ، ئه وه ش بۆ ده لخۆش كردنی هێندێك كه س و شارده نه وه ی زۆر جنایتی دیکه.

لێره دا پێم وایه که رونکرده نه وه یک به پێویست بێت،  ڕێژیم و دادگاکه ی هه وڵیان داوه تا  به ئیعتراف کردن به کرده وه یه کی  دژیگه لی خۆیان له ناوچه یه ک دا، زۆرکرده وه ی دژیگه لی دیکه خۆیان له شۆێنه های  دیکه دا بشارنه وه، بۆ نموونه ئه وانه به کوشته نی سێ ژن متهم کراون، به ڵام ته نیا ناوێک رونکراوه ته وه  که ئه ویش له کاتی سوتانده نی ئاوای زیاره تی ته مرخان دا له نێو ئاگردا سوتێندیان، باسێک له دوو ئافره تی دیکه  و راده ی تله فاتی گیانی  له دوو ناچه که ی دیکه دا نه هاتووه. هه روه ها شێوه ی هێره شه کان و راده ی زه ره ر و زیانی هێره شه کانیان شارده وه ته وه، له راستیدا ئه وانه زۆر زیره کانه به  ئیعترافه کردن  به کرده وه یه کی خۆیان ده (10) کرده وه ی دیکه یان شارده وه ته وه. 

زۆر له مێژنیه که بابه تێکی دیکه‌م هه ر له سه ر ئه م نووسراوه نووسابوو، که له ودا ئه بعادی زیاتری کرده وه  دژی گه لیه کانی ئه و سێ که سه م  ده ست نیشان کرده  بوو.

کاتێک که عه داڵه ت نه بێت زۆر هه ق ده بێت به نا هه ق، زۆر شت  به پێچه وانه و به گۆێره ی ویستی ده سه ڵات و به رژه وه ندی باس ده کڕێت و بریار له سه ری ده دڕێت، ڵێره دا سرنج دان به خاڵێک جێگه ی خۆیه تی نووسراوه که " بعضی از متهمین پرونده ادعانموده اند مدارکی دال بردمکرات بودن آنان در دست بوده ولی از بین رفته است" زۆر سه یره بۆ له به ین چوون ڵای کێ بوون!؟

له راستی دا ئه و لاوه  شه هیدانه سه ر به هیچ حیزب و رێکخراوه یه کی سیاسی نه بوون، ئه وانه کورد بوون و کوردێک که قه ت چه کی نه یارانی کوردیان هه ڵنه ده گرت و ئه گه ر شه رایه تی سیاسی و ته شکیلاتی ئه و کاتی حیزبه سیاسیه کانی کوردی  له باربا،  ئیمکانی بوونی ئه وان به پێشمه رگه  ده بوو 95 %  حیسابی له سه رکرابا.

ئه وانه له به رانبه ر هاو وه ڵاتیانی خۆیاندا شه رمه زاربووه ن که راستیه کان وه ک خۆیی باس که ن و بڵێن که به پلانی و ده سیسه ی که سێک به ناوی حامد ئه فسه ری ساواکی عێراق ( مخابرات)  له گه ڵ چه ند  مرۆڤی چه لکاوخۆری بێسه وادی پێشووی خۆیان و دوایش هی عێراق له سه ر ده مانچه یه کی 14 خۆر (14 یتر) و 1000 دیناری ئه و کات (له ساڵی 1359) چه ند کیلو چای و هێندێک قوماشی به ناو پێشکه شی به (م ، م ) ئه وکاره مان کرد، ئه رگه ر ئه و دادگا و بریارده رانی شه هامه تی سیاسی و مرۆڤ دۆستییان هه با،  ده با بیانگتبا  ئێمه ی جنایتکار له گه ڵ به کڕێگیراوانی  به عس زۆرجنایتمان کرد.  ئه وانه له راستی دا ده با هه موو کرده وه کانی خۆیان به روونی محکوم کرده با هه روه هاش داوای لێبوردنیان له کۆمه لانی خه ڵکی ناوچه کان کردبا، ئه و مه داره کانه ی که بریتی بوون له ۆێنه و نه واری ده نگ له گه ڵ قسه کانی (ح – ق ) که لام وابێت دوایش هه ر له لایه ن خودی (ح – ق "وه ") سه ربه نیست کرا ئاوا بووه.

هێندێک که س که هه روه ک لای ئێوه و له حزوری ئیمامیش دا زۆر قه وڵیان داو هیچیان نه تووانی بکه ن کاتی که دیتیان هیچیان له ده ست نایه ت و حه کایه تی زۆری چڵکاو له عێراقد  به گۆێیان گه یشت  و ترسی ئه و هه موو  قه وڵانه که به ئێوه یان دابوو به ڵام  تووانی  جێبه جێ کردنیان نه بوو، رویان له عێڕاق کرده بوو. به داخه وه که له کرده وه ی پێشوویان ده رسییان وه رنه گرته بوو ئه ونده ش درۆیان ته حوویلی حیزبی به عس دابوو که له کۆتایی دا بۆ پههرۆ کردنی درۆکانیان ته نیا (م ، م "یان")  وه چه نگ که وته بوو، (م ، م) ره حمه تی ئه ویش تا بڵێت چاک ده یزانی به قه وڵی ئێمه کراس بدورێت بۆ ئه وه ی که هێندێک پاره وه ده ست خۆخات و خۆی به شارێته وه زۆر درۆی ته حوویلیان دا بوو  بێخه به ر له وه ی که ته ره فی موقابه ڵ زۆر فێڵبازتره.

 ئه و مه داره که  ونبووانه ی  ئێوه بریتی بوون له ده نگی زه بت کراوی  چه کداره کانی عێراق و، ۆێنه ی چه کداره کانی عێراق له گه ڵ ( م ، م) و  ته نیا هه واڵه که ی یان قسه کانی (ح، ق) تێکه ڵاو له گه ڵ ده نگی چه کداره کانی عێراق.    

تێبینی: شتێک که ده بێت به خاڵێک له خاڵه جێگه ی باسه کان ناودێری کرێت و سرنجی بدرێتێ ئه‌وه‌یه که دادگای کۆماری ئیسلامی ئێران دوای نه‌مانی ئه‌و سێ جنایتکارانه ئه‌وانی دادگایی کرد و هیچکامیان رۆژێک زیندان نه‌کران.

جاواباشه سرنج بده نه لاپه ره ی ئه وه ڵی به ڵگه ی دادگا، به ڵگه کان سکان کراون بۆ بینینیان کات پێویسته.

هه روه ها وام لاباش بوو که به ڵگه کان هه ر به فارسی بن چوونکه ئه مرۆکه به خۆشیه وه  زمانی فارسی ره واجی زۆرتره.

ئێستا جا با پێکه وه سرنجی لاپه ره ی دووهه می نووسراوه که به ده ین.

له لاپه ری هه وه ل دا به که م و کوریه کی زۆره وه  دیتمان که ئه و سێ سه ربازه ی ئیسلام  چۆن له گه ڵ وه زعی مه وجود به رخوردیان کرده وه و دادگاش چۆن ڕێگا پێدا ده کات  بۆ چاره سه ر کردنی  کرده وه کانی ئه وان. له راستی دا ئه وه ی که لێره دا ده خۆێندرێته وه 20 له سه دی کرده وه کانی ئه و سێ پاسداره له و به شه بچووکه ی ئوستانی کرماشاندا بووه، ئه گه ر بمهه ۆێت باس له کرده وه کانی دیکه ی ئه و سێ ده سه ڵات پێده راوانه له  شۆێنه کانی دیکه ی سه ر به کرماشان بکه م ده بێت به رۆژها به نووسم.

زۆر به چووانی شوعاره کانی رێبه رانی خۆپیشاندانه کانی کۆمه ڵانی خه ڵکی ئێران، به تایبه ت وته کانی خوومه ینی "م" له بیره،  پێشم وایه که یه کێک له خاڵه هه ره گرنگه کانی ئه و سه رده مه که یه کێک له هۆ گرنگه کانی راکێشانی سرنجی  زۆرێک له کۆمه ڵانی خه ڵک بۆلای  شۆرش بوو شوعاری پشتیووانی له چه وساوان و به شخوراوانی گه لانی ئێران به گشتی بوو، به ڵام داخۆ ئه وانه ی که لێره دا له نامه که ی دادگادا ناویان هاتووه (شه هید کراوه ن) کێ بوون؟

لێره دا ئه گه ر من هه لسمه وه به نووسانی ژیانی ئه و خه ڵکه که ئه و سێ (3) ده سه ڵات داره ی پارێزه ری به رژه وه ندی داماوان و موسته زعه فین له کاتی شه هید کرده نیان دا باخله یان بۆ پول پشکه نیوه ن  زۆر ده بات، به ڵام من له مێژه که به ئه رکی خۆم هه ستامه ته وه  و له 26"ی" سه رماوه ز دا، یانی گۆڤاری سیاسی ئه ده بی 26 "ی" سه رماوه ز، ده وره ی دووهه م دا بابه تێکم له ژێر ناوی " هاوارێک له ناوبڵێسه ی ئاگردا" نووسابوو، که هه م بووعدی جنایته که پیشان ده داو و هه م زۆر به جووانی وه زع و شێوه ی ژییانی شه هیدانی ئه و کاره ساته ی تێدا هاته بوو.

تێبینی: ( م- م) ئێستا که له دونیا نه ماوه، ئه ویش که هم خۆیی به قوربانی و هه م له هێندێک باره وه خۆی به شێوه  وه سیله یه ک ده زانی له و رابیته دا، کاتێک که دوچاری نه خۆشی سه کته ببوو،  پێی وابوو ده مرێت  ناردی به دوای من دا و دوای باسێک له سه رخۆی و شێوه مامه ڵه یه ک  که سه ر (.....) له گه ڵ(........) هه بوویان، داوای ڵێکردم که له هه رشه رایه تێکی ممکن دا ئه ونده ی که له ده ستم بێت باس له به ناره وا شه هید کرانی ئه و خه ڵکه بکم هه ربۆیه  ئه وکات  ئه و بابه ته م نارد بۆ بڵاو کرده نه وه له گوڤاره‌ی 26 ی سه رماوه زدا، به ڵام من ئه و کات  نه مده تووانی به شێوه‌ی خۆیی باسی ئه‌و کرده‌وه و عامیلانی بکه‌م چوونکه حکومه تی رووخاوی  به‌عس "یش" به شێکی ئه و کرده وه  بوو هه ر بۆیه له پارانتیسێک دا چه ند نوخته م دانابوو بۆ دوارۆژ.

به بروای من هێزه سیاسیه کان به گه شتی و حیزبی دێمۆکرات کوردستان به تایبه تی ده بێت  له کاتی خۆی دا له سه ر ئه و خه ڵکه  که به ناوی ئه وه وه  شه هید کراوه ن هه ڵۆێستی هه بێت له هه مووبارێکه وه. 

لاپه ره ی  دووهه می بریاری دادگای نیزامی کرماشان هه روه ها دادگای پێداچوونه وه.


 سه‌ره‌وه‌. ده‌سپێک.

ئه‌م بابه‌ته‌ چاپ بکه‌!

   ئه‌م بابه‌ته‌ بۆ هاوڕێکه‌ت بنێره:

© www.giareng.com
All rights reserved 2005.