جیاوازی دین له سیاسه‌ت

 

 

 

له دوای ٢٦ ساڵ جه‌نایه‌ت‌و ماڵوێرانکه‌ری که‌ به ناوی دین له ئێراندا کرا. ئێستا ئازادیخوازانێک به هه‌ر گه‌رایشێکی فکری و ئیعتیقادی، گێشتوونه‌ته‌ ئه‌و قه‌‌ناحه‌ته که‌ به‌ زاڵ بوونی دین به‌ سه‌ر کارو باری سیاسی کۆمه‌ڵگادا، گێشتن به‌ ئازادی و سه‌ربه‌ستی له‌ بوواره‌کانی جۆراوجۆردا شتێکی ‌‌ناموومکینه‌ و ڕه‌نگدانه‌وه‌ی دین له‌ کاروباری وڵاتدا هیچ شتێکی بێجگه‌ له‌وه‌ی که‌ ڕێژیمی کۆماری ئیسلامی له‌ ماوه‌ی ئه‌و ٢٦ ساڵه‌ دا کردوویه‌تی، ناتوانێ له‌خۆ بگرێ.

 هه‌ر به‌ پێی قه‌ناحه‌ت هێنان به‌و حه‌قیقه‌ته‌یه‌ که‌ ده‌بینین ئه‌مڕۆ که‌ ئه‌ساسێکی وه‌ک ئازادی دین، جیاوازی دین له‌ سیاسه‌ت، له‌ لایه‌ن زۆربه‌ی کۆمه‌ڵانی خه‌ڵکه‌وه‌ که‌ باوه‌ڕیان به‌و ئه‌ساسه‌ هه‌یه‌ پێشوازی لێ ده‌کرێ و له‌ لایه‌ن ئه‌وانه‌وه‌ به‌ نێویی(ویستی میللی) بۆ گه‌وره‌یی و لێهاتووی گه‌لانی ئێران له‌ داهاتوودا باسی له‌ سه‌ر ده‌کرێ.

گه‌لانی ئێران ئه‌مرۆکه به‌و قه‌ناحه‌ته‌ گێشتوونه‌ که‌ سه‌ربه‌ستی هه‌موو دینه‌کان له‌ یه‌کسانی ئه‌وانه‌وه‌یه‌ و ئه‌و به‌رابه‌ریه‌ ناتوانێ بێته‌دی که‌ دینێکی تایبه‌ت خۆی پێ باڵاده‌ست تر بێ له‌وانی تر.

ئازادی دین و ئاینه‌کان له‌ واقعدا ئازادی باوه‌ڕی ئینسانه‌کانه‌ و له‌ هه‌مانکاتدا بناغه‌ی ئازادی فکری و ڕاده‌ربڕینه‌. له‌ په‌نا ئه‌و ئازادیه‌یه‌ که‌ ئه‌ندیشه‌ و باوه‌ره‌کان گه‌شه‌ ده‌که‌ن و زانست و گه‌وره‌یی ده‌رده‌که‌وێ و ڕێگاخۆشکه‌ر ده‌بێ بۆ پێشکه‌وتنی کۆمه‌ڵگا له‌ هه‌موو باره‌کانی ژیاندا.

ئه‌گه‌ر له‌ دوونیای غه‌رب، پێش تێپه‌ربوون له‌ ده‌ورانی ڕوناکبیری، پێیان نایه‌ شاره‌گی پێشکه‌وتن و ته‌مه‌دونی عه‌جیبی دوونیای پێشکه‌وتووی ئه‌مڕۆیان هێناوه‌ته‌ کایه‌، له‌ ئاکامی ئه‌و ئازادیانه‌و دوربوونی دین له‌ سیاسه‌ت و حوکمرانیدا بوو که‌ توانیان به‌م قۆناغه‌ بگه‌ن.

لێکۆلینه‌وه‌ له‌سه‌ر بناغه‌ی پێشکه‌وتنی دونیای موته‌ممه‌دنی ‌غه‌رب،چاوخشاندن به‌ ڕوداوه‌کانی مێژوی ئێران له‌ ده‌ورانی باستانه‌وه‌ تاکوو ئێستا،لێکۆڵینه‌وه‌ کردن له‌ روکه‌ردی دین سالاری و دین ستیزی له‌ لایه‌ک و ئازادی دین و ئائین له‌ لایه‌کی دیکه‌وه‌ و هه‌روه‌ها چاوخشاندن به‌ کارنامه‌ی حکومه‌تی دینی کۆماری ئیسلامی له‌ ئێران، ئه‌زموونێکی مێژوویی زۆر به‌قیمه‌ته‌ که‌ به‌ ڕاستی (ویستی میللی) ئازادیخوازانی ئێرانی واته‌ ئازادی دین_ جیاوازی دین له‌ سیاسه‌ت و دامه‌زراندنی ده‌وله‌تێکی دێمۆکراتیک و فره‌یی که‌ ڕێز له‌ هه‌موو پێکهاته‌کانی گه‌لانی ئێران بگرێ و حه‌ق و حقوقی هه‌موو هاووڵاتیانی ئێران له‌ هه‌موو  باره‌کانی ژیانه‌وه‌ بپارێزرێ، نه‌ته‌وه‌کانی ئێرانیش له‌ مافی چاره‌ی خۆنوسی خۆیان بێ به‌ش نه‌کرێن و هه‌موو لایه‌ک پێکه‌وه‌ بۆ پێک هێنانی وڵاتێکی دێمۆکراتیک و فدراڵی که‌ هه‌موو لایه‌ک به‌ ئاسوده‌یی تێیدا بژین، که‌ڵکی لێ وه‌ربگرن.

 

 

نووسینی: سه‌لاح عبدولاپوور _ نۆروێژ

 

Salah_abdollahpour@yahoo.com