"فرمێسكی‌ سه‌رما" یان "فرمێسكی‌ حه‌رام"؟

 

شه‌ممه‌، 19ی‌ به‌فرانباری‌ 1383ی‌ هه‌تاوی

 

ماوه‌یه‌كه‌ رێژیم له‌ شاره‌كانی‌ كوردستان‌و به‌تایبه‌ت له‌ شاری‌ سنه‌دا خه‌ریكی‌ پیشاندانی‌ فیلمی‌ "فرمێسكی‌ سه‌رما"یه‌. ئه‌م فیلمه‌ له‌ نووسین‌و ده‌رهێنانی‌ به‌كرێگیراوێكه‌ به‌ ناوی‌ "عه‌زیزوڵڵا ئه‌حمه‌دنژاد". له‌م فیلمه‌دا كچه‌شوانێك كه‌ ناوی‌ "رۆژین"ه‌‌و پێشمه‌رگه‌ی‌ نهێنی‌یه‌ له‌ ده‌ورووبه‌ری‌ بنكه‌یه‌كی‌ نیزامی‌دا مین داده‌نێته‌وه‌‌و دواتر له‌گه‌ڵ‌ سه‌ربازێك به‌ ناوی‌ "كاوه‌ كیانی‌" ئاشنا ده‌بێت‌و له‌ئاكامدا هه‌ردووكیان ده‌ڕۆنه‌ سه‌ر مینه‌چێنراوه‌كه‌‌و گیانیان له‌ده‌ست ده‌ده‌ن. ئه‌م فیلمه‌ وه‌كوو فیلمه‌كانی‌ دیكه‌ی‌ رێژیم پڕه‌ له‌ درۆ‌و فیشاڵ‌‌و سووكایه‌تی‌كردن به‌ كورد‌و خه‌باته‌ ڕه‌واكه‌ی‌. فه‌رمانده‌ی‌ بنكه‌ نیزامییه‌كه‌ كه‌ قسه‌ بۆ سه‌ربازه‌كانی‌ ده‌كا ده‌ڵێت: ئه‌مانه‌ (كورده‌كان) هیچكامیان دۆستی‌ ئێمه‌ نین، ئێمه‌ ده‌بێ‌ هه‌موویان بكوژین مه‌گه‌ر ئه‌وكاته‌ی‌ پێچه‌وانه‌كه‌ی‌ بسه‌لمێنن, ئه‌م فیلمه‌ش وه‌كوو فیلمه‌كانی‌ "كانی‌ مانگا"‌و "بانی‌چاو"‌و. . زمانێكی‌ ناپاراوو ده‌ستكردی‌ هه‌یه‌‌و ده‌یانه‌وێ‌ نیشان بده‌ن كه‌ "كوردی‌" زمان نیه‌‌و په‌ره‌ی‌ نه‌سه‌ندوه‌. ئه‌و ئه‌كته‌ره‌ كورد ره‌نگانه‌ی‌ كه‌ له‌ فیلمه‌كه‌دا پێكه‌وه‌ ده‌دوێن له‌ دیالۆگه‌كاندا وشه‌ی‌ فارسی‌‌و كوردی‌ به‌یه‌كه‌وه‌ تێكه‌ڵ‌ ده‌كه‌ن به‌ جۆرێك كه‌ ئه‌و رستانه‌ نه‌ له‌ فارسی‌دا مانای‌ هه‌یه‌‌و نه‌ كوردیش به‌ باشی‌ لێی‌ تێ‌ده‌گات. له‌ به‌شێك له‌ فیلمه‌كه‌دا، "رۆژین" پرسیار له‌ كاوه‌ ده‌كات كه‌ بیروڕای‌ سه‌باره‌ت به‌ كورد چیه‌؟ "كاوه‌" ده‌ڵـێ‌: "كورده‌كان زۆر ساده‌ن‌و زوو فریو ده‌خۆن‌و عاشقانه‌ ده‌ژین". لێره‌دا مه‌به‌ست ئه‌وه‌یه‌ كه‌ كورده‌كان "عه‌قڵانییه‌ت"یان نیه‌‌و پێویست نیه‌ كاری‌ سیاسی‌ بكه‌ن. واته‌ بزووتنه‌وه‌ی‌ كورد، بزووتنه‌وه‌یه‌ك نیه‌ كه‌ له‌ ناخی‌ كورده‌وه‌ دروست بووبێ‌، واته‌ بێگانه‌كان بۆ ئامانجه‌كانی‌ خۆیان كوردیان به‌كار هێناوه‌. "كاوه‌" ده‌ڵـێ‌: "ژیانی‌ كورده‌كان وه‌ك شنه‌ی‌ شه‌ماڵ‌ وایه‌‌و زوو تێده‌په‌ڕێ‌‌و ئه‌مه‌ ده‌بێته‌ دروستبوونی‌ زریان له‌ ژیانی‌ كورداندا. . .".

له‌و فیلمه‌دا "ڕۆژین" سه‌مبولی‌ كورده‌‌و "كاوه‌"ش سه‌مبولی‌ "فارس"ه‌. جینسییه‌تی‌ سه‌مبوله‌كانیش له‌خۆڕا دیاری‌ نه‌كراوه‌. "ڕۆژین" سه‌مبولی‌ كورده‌، مه‌به‌ست ئه‌وه‌یه‌ كه‌ سیاسه‌ت كردن كاری‌ كورد نیه‌‌و چۆن "پێشمه‌رگایه‌تی‌" له‌گه‌ڵ‌ "ڕۆژین"دا نایه‌ته‌وه‌، سیاسه‌تیش بۆ كورد نه‌هاتووه‌، چونكه‌ سیاسه‌ت كارێكی‌ "عه‌قڵانی‌"یه‌‌و كورده‌كان مرۆڤگه‌لێكی‌ هه‌ست ناسكن‌و سیاسه‌ت له‌گه‌ڵ‌ سایكۆلۆژی‌ ئه‌واندا ناته‌بایه‌. "كاوه‌"ش كه‌ سه‌مبولی‌ فارسه‌‌و ڕۆژین‌و كاوه‌ دڵداری‌ یه‌كن، پێشانده‌ری‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ چاره‌نووسی‌ ئه‌ودووانه‌ به‌یه‌كه‌وه‌ گرێدراوه‌‌و "كاوه‌" بۆ هه‌ركوێ‌ بڕوات، ده‌بێ‌ "ڕۆژین"یش به‌بێ‌ ئه‌ملاوئه‌ولا بكه‌وێته‌ شوێنی‌. واته‌ كورده‌كان خاوه‌نی‌ هیچ به‌رنامه‌‌و پلانێكی‌ سیاسی‌ نین‌و ئه‌وه‌ی‌ كه‌ له‌ تاران‌و ناوه‌نده‌وه‌ بۆیان دیاری‌ بكرێ‌ ده‌بێ‌ بێ‌ئه‌ملاوئه‌ولا قه‌بووڵـی‌ بكه‌ن. چونكه‌ ئه‌وان عاشقانه‌ ده‌ژین‌و عاشقیش كوێرانه‌ هه‌نگاو ده‌نێت.

لێره‌دا مه‌به‌ستمان ئه‌وه‌ نیه‌ كه‌ ره‌خنه‌یه‌كی‌ زانستی‌‌و ئاكادیمی‌ له‌و فیلمه‌ بگرین، ئه‌وه‌ داده‌نێین بۆ نووسه‌ران‌و هونه‌رمه‌ندانی‌ كوردستان له‌ نێوخۆی‌ وڵات تا به‌ نووسینی‌ ره‌خنه‌ی‌ زانستی‌ له‌و به‌ناو كاره‌ هونه‌رییانه‌، داكۆكی‌ له‌ كه‌لتوور‌و فه‌رهه‌نگ‌و خه‌باتی‌ ڕه‌وای‌ گه‌له‌كه‌یان بكه‌ن. له‌وه‌ش دڵنیاین كه‌ كه‌لتوور‌و خه‌باتی‌ رزگاریخوازانه‌ی‌ نه‌ته‌وه‌ی‌ كورد له‌وه‌ ده‌وڵه‌مه‌ندتر‌و ڕه‌واتره‌ كه‌ چه‌ند به‌ناو هونه‌رمه‌ندی‌ گوێ‌له‌مست بتوانن به‌ دروستكردنی‌ فیلمی‌ له‌و بابه‌ته‌ كه‌لتوور‌ و بزاڤی‌ رزگاریخوازانه‌ی‌ نه‌ته‌وه‌كه‌مان خه‌وشدار بكه‌ن. سه‌رده‌می‌ ئێستا هه‌م سه‌رده‌می‌ به‌ جیهانیبوونی‌ كه‌لتووری‌ كوردی‌‌ و سه‌رده‌می‌ به‌جیهانیبوونی‌ خه‌باتی‌ ره‌وای‌ گه‌له‌كه‌مانه‌‌و ئه‌و به‌رده‌فڕكێیانه‌ هه‌رگیز ناتوانن سیمای‌ زه‌ڕكه‌فتی‌ "كورد" بڕوشێنن.  

 

سه‌رچاوه‌ ماڵپه‌ری کوردستان مێدیا