hassan_hatemi.jpgکۆبانێ لە ٣٢ یەمین رۆژی شەڕدا، بە وتەی هەواڵنێران‌و گرتە ڤیدۆییەکان، زۆربەی شار‌و بەرزییەکانی بەدەست شەڕڤانەکانەوەیە. ئەو سەرکەوتنە مەزنە- هەرچەند خوێن رێژی‌و وێرانی زۆری لێکەوتەوە-،

بەیارمەتی هێزی هەوایی ئامریکا، بەخۆشییەوە وەدەست هات‌و جێی پێرۆزباییە.
ئێستا هێزی نگریس و رەش‌و مرۆڤ کوژ‌و سەربڕی " دەوڵەتی ئیسلامی ناسراو بە "داعش"، کە دوو وڵاتی بەهێزی نیزامی سووریە‌و عێراق شکستی گەورەیان لەدەست خواردبوو، لەبەرانبەر کوردانی وڵات پارێز ناچار بە پاشەکشە کرا‌و داستانی سەرکەوتن‌‌و "سۆنامی"یە داگیرکاریەکەی پێشی پێگیرا.
بۆیە بە کورتی:
 ١- کۆبانێ لە ماوەی ٣٢ رۆژ بەرخۆدانی خوێناوی‌دا‌و بە قەولێک "شەڕی مان‌و نەمان"، بوو بە شوێنێکی مێژویی، سیاسیی، نەتەوەی کورد، کە زۆرترین پشتیوانی لەجیهان‌و نێوماڵی کوردی لێ‌کرا.
٢- کۆبانی وەک قەڵایەکی گەمارۆدراو بە "ستالین گراد" ی کوردان- راوەستانی شووڕەوییەکانی پێشوو لەبەرانبەر لەشکری ئاڵمان و هاوپەیمانەکانی لە شەڕی دوویەمی جیهانی دا-، یا وەک شەڕی "دین بین فۆ" ی وێتنامی یەکان بەدژی نیزامییەکانی فەرانسە و شەڕە سەختەکان، ناوی برا . کۆبانی وەک قارەمانی خۆڕاگری، خۆی بەدنیا ناساند.
٣- کۆبانێ لەو ٣٢ رۆژە دا، بە چەکی سووک‌و کۆن؛ بەڵام بە بڕوایەکی قو‌وڵ‌و سەردەمیانە، بۆ بەرگری لە دەسکەوتەکانی رزگاری لە بێ‌هۆویەتیی‌و بێ‌مافی نەتەوەیی‌و لەژێر ناوی "ڕیگای سێیەم" و "خۆبەڕێوەبەری دێمۆکراتیکی کانتۆنەکان"‌دا، لەبەرانبەر رێکخراوێکی مەترسی دار‌و پڕ چەک‌و جبەخانەی نوێ‌و ئیمکاناتێکی ماڵی زۆر‌و پشتیوانییەکانی نادیاری بەهێز، بەڵام بە بیرێکی کۆن‌و خوێنڕژ‌و سەربڕ‌و ژیاندنەوی کۆیلە داری بە نیسبەتی بە ژنان‌و کچان، مەزنترین حیماسەی یەک‌و نیو دەیەی سەدەی بێست و یەکەم یان خوڵقاند.
 ٤- ئێستا کۆبانێی کوردان وشە‌و شوێنیێنێکی ئاشنای‌و جێی سەرنجی دنیایەیە، لەنێو میدیاکان‌و زۆربەی مێشکی مروڤە بەهەستەکان‌دا. ئەو پێگەیە لەوبەرخودانەدا، بۆیە پتر بەرجەستە بۆتەوە کە یەپەژە (یەکینەی پاراستنی ژنان) هاوشان لەگەڵ یەپەگە (یەکینەی پاراستنەکانی گەل)‌دا، توانای خۆی وەک مرۆڤی بەرانبەر دەرخست. "کێژە کافرۆش"‌ەکان‌و کچانی نێو شێعرەکانی "فرمێسکی ڕنۆی" مامۆستاهێمنی یادبەخێر‌و ژنانی ئازا‌و بوێر، تواناکانی خۆیان ئیسپات کرد‌و "قەدەم خێر ئاسا" قەڵای کۆبانیان بەرنەدا.
٥-  بەرخۆدانی کۆبانێ، کوردەکانی دوو بەرەیی لە رۆژئاوا لەلایەک و کوردەکانی باشوور‌و رۆژئاوا لە لایەکی دیکە و کوردانی رۆژئاوا و ئەمریکای لە سەر میزەکانی گفتوگۆ‌و دان‌و سان دانا. هەروەها، فەڕانسە هاتە سەرئەو باوەڕەی یارمەتی بە کوردانی رۆژئاوا بکا‌و لەسەرووی هەمووی ئەوانەوە، زۆرترین کاریگەری لەسەر یەکیەتیی کوردان هەبوە‌و باوڕەبەخۆبوونی پتر بەرەوسەر بردوە.
هەروەها، بەئاکام گەیشتینی کۆدەنگیی ٤٣ حیزب و ڕێخکراوی کوردستانی لە هەموو بەشەکانی، لە ١٨‌ی ئۆکتۆبری ٢٠١٤‌دا لە هەولێر، لوتکەی یەکێک لە ئاکامەکانی بەرخۆدانی کوردان لە بەرانبەر "دەوڵەتی ئیسلامی ناسراو بە داعش" بەگشتی‌و کۆبانێ بەتایبەتییە.
ئێران
١- کۆبانێ، هاوسۆزی و پشتیوانی کوردی رۆژهەڵاتی لە خەباتی رۆڵەکانی خۆی نوێ (ئابدیت) کردوە‌و دەرفەتێکی دیکەی لە مێژووی تێکۆشانی مەدەنی‌دا، رەخساند. کۆبانێ، ئەمجار سەرنجی بەشێکی نۆخبەی نەتەوە نافارسەکانی لە دەرەوەی پانتایی رۆژهەڵاتی کوردستان بۆ لای خۆی راکێشا. ئەو هەڵسوڕانە - کە دوای هاوسۆزی بۆ شەنگاڵ- هاتە ئاراوە، کاربەدەستانی ریژێمی کۆماری ئیسلامی‌و هەموو ئەوە کەسانەی کە لە تەشاوی (دەلاقەی) "میللەت یا ئۆمەت-‌ی ئێران" دەڕواننە پرسی کورد‌و یا دەڵێن: کورد لە هەر شوێنێکی جیهان بێ ئێرانییە؛ تووڕ هەڵدا.
دیارە ئەو ئیدیعا لەحالێک دایە کە، کورد لە ئێران بەردوام مافی رەوای پێشێل دەکرێ‌و نەتەنیا وەک نەتەوە حیسێبی بۆ ناکرێ، بەڵکوو "پارێزگار یا ئۆستاندار"ێکیشی لەو بەڕێوەبەری سیستێمی "ئیسلامی نابی محەممەدی" و "باشترین دێمۆکڕاسی دنیا"دا، بەڕەوا نازانرێ!؟
٢- کۆماری ئیسلامی "موزایدە" لەسەر مەسەلەی کورد لە رۆژئاوای کوردستان یا کورد لە سووریە‌دا، دەکا‌و بۆ کۆبانێ بەشێوەی خۆی‌و لەدوور ڕا، هاوار دەکا. ئەگەر ڕاستی دەکردو کۆبانێ‌و "گیران‌و کۆمەڵکوژی دوایی" بۆ گرینگ بوو، بۆچی لە رێکخراوی نەتەوەیەکگرتوەکان‌دا، باسی نەدەکرد‌و داعشی‌و پشتیوانەکانی بەچالیش نەدەکێشا؟ ئەگەر ئەو کارەی کردبا، لانی کەم خاڵێکی ئەرێنی هاوسۆزی  لەگەڵ کوردان لەسەر کٶبانێ نیشان دەدا‌و سەرنجی هەموو کوردانی بۆ لای خۆی رادەکێشا.
٣- کۆماری ئیسلامی ئێران، مافی رەوای کورد‌و کانتۆنە دامەزراوەکانی لە رۆژئاوا‌دا، بەفەرمی ناناسێ‌و "ئەمری واقعی" وێندرێ بەڕاشکاوی باس ناکا؟ بۆیە بەردەوام بەشێوەی جۆراوجۆر هەوڵ دەدا لەنێو کوردان‌دا، کێشە‌و تەفرقە دروست کا. - ئەدی" ئاغای قاسم سولەیمانی‌و ٧٠ کەسەی هەولێریان لە مەترسی داگیرکردن نەجات"‌دا، بۆ بەهانای کۆبانێ وە نەچوون؟!
٤- کاربەدەستانی ئەمنییەتی و ئیتیزامی رێژیم بەربەست بۆ خۆپێشاندان‌و پشتیوانانی کوردەکان‌و کەسانی بەهەست‌و خاوەن هەڵوێست لە نەتەوەکانی دیکەی بەرایی لە ئێران‌دا، بۆ کۆبانێ ساز دەکەن. ژمارەیەک دەگرن‌و لە شوێنی نادیار ‌و "تاریک خانە" کان‌دا، زیندانیان دەکەن‌و مالەکانیان دەپشکنن؟!!!‌و.... رێژێم، ئیزن بە بەردەوامی خۆپێشان دان لە شەقامەکان‌و کۆبوونەوەی نێو ساڵۆنەکان بۆ پشتیوانی لە بەرخۆدانی کۆبانێ نادا. بەڵام ئاغای فیرووز ئابادی- گەروە بەرپرسی نیزامی-  باسی خەمی گیرانی کۆبانێ‌و کۆمەڵکوژی لەو دەڤەرە دەکا؟!
٥-  کاربەدستانی رێژیمی ئێران، هەوڵ دەدەن کەسانی خۆیان لەنێو پشتیوانانی خەباتی رەوای کورد لە شەقامەکان بخزێنن و دروشمی نابەجێی دژی تورکیە‌و ئەمریکایان، پێ‌بدەن‌و ئاڵاکانیان ئاور تێبەردەن؟! ئەو رێژیمە هەوڵ‌دەدا، لە هەست‌و سۆزی پاکی کوردانی رۆژهەڵاتی کوردستان بەرانبەر بە هێرشەکانی داعش لە باشوورو روژئاوا، بەلاڕێ دا بەرێ‌و ئاژاوە بنێتەوە.
رێژیمی ئیسلامی ئێران لەو وەزعە نوێیە‌دا، ململانێی گەورەی بەرەی شیعە‌و هیلالەکەی، لەگەڵ بەرەی سوننی‌و داعشەکەی دەکا‌و خەریکە "تێڕۆڕیسمی دەوڵەتی" خۆی‌و کیشە ئەتۆمییەکەی‌و پێشێل کاری مافی مرۆیی بەردوامەکەی بەجۆرێک تێدا وەشارێ.
تورکیە
١- وەزعی نوێی  لە تورکیەی دەیخواست، متمانەی خۆی بە نەتەوەی کورد لەهەر دوو بەشی باکوور‌و رۆژئاوا، پتر بکا‌و ئەو دەرفەتە بقۆزیتەوە بۆ راکێشانی سۆزی کوردانی دنیا بۆ لای خۆی. نەک بە تانک‌و تۆپ رێژکردنی سنوورە دەستکردەکانی نێوان کوردەکان، هێزی نیزامییە زەبەلاحەکەی بۆ چاوسوورکردنەوە لە کوردان و خەباتی رەوایان بۆ ئازادی‌و رزگاری، جێگیر کا‌و چاوەڕوانی "گیرانی" کۆبانێ و کۆمەڵکوژی‌و سەربڕینیان بێ. لە هەمووی خرابتر بە بەستنی سنوور، تراژیدایای مرۆڤی لە رۆژئاوا، دروست بی.
٢- تورکیە هەوڵ دەدا،بۆ ململانێی لەگەڵ رێژیمی شیعە لە ئێران، وەک بەرەی سوننی لەگەڵ عەربستان، بەمیلیۆن کورد فیدا بکەن.
بە پێچەوانەی ئەو کردەوە دزێوە، ئەگەر تورکیە بەشێوەی سەردەم‌و مافی رەوا، کردەوە لە خۆی نیشان بدا، هەلێکی باشی بۆ هەڵکەوتوە کە دەتوانێ ئەو سێ بەشەی کوردستان- باکوور، باشوور و رۆژئاوا-، کە لە ساڵی ١٩٢٣ بە غەدر دابەشکراوە، وەک سێ بەشی کۆنفیدڕاڵی یا وڵاتانی بەسوودی هاوبەش یا"مشترک المنافع"- کە لە دنیایەش دا باوە-، یا دوو بەشی کۆنفێدڕال- باشوور‌و رۆژئاوا‌و بەشێکی فێدڕاڵ٠ باکور- بەفەرمی بناسێ‌و لەوچوارچێوەیەدا، دروست کرانی ناوچەی ئەمنی دژی ریژیمی سووریە- کە ئێران‌و حیزبوڵلای لوبنانیشی تێوگلاوە-، دەتوانێ کاریگەرێ لەسەر جوغرافیایەکی نوێی سیاسی-
نەتەویی هەبێ و گەروەترین پشتوانیشی تورکیە بێ. ئەوکات دەتوانێ بەو هەموو هێزە ئینسانی و نیزامی و ئابوورییە، بەرەو ناتۆ‌و یەکیەتیی ئورووپا باشتر هەنگاو بنێ.
٣- تورکیە لەو هەلومەرجە ئاستەمەدا، جارێکی دیکە وەک ساڵی ٢٠٠٣ خەرێکە بەربەست بۆ ئەمریکا و هاوپەیمانای دروست دەکا بۆ ئەوەی دەسکەوتەکانی کورد کەم هێز بکا‌و تەنیا "بەکیلەی خۆی بیپێوی"‌و پتر سوودی نەوتی‌و بازرگانییەکەی بەرێ‌و پێش دروستبوونی دەوڵەتی کوردی لانی کەم لە باشووری کوردستان بگرێ.
ئەگینا تورکیە بە پێچەوانەی زۆربەی دنیا لەجیاتی پشتیوانی لە کۆبانێ‌و یا بەربەست دروست نەکردن، هێرشی ئاسمانی بە پێ‌کا‌کا دەکا‌و ئاگر‌بڕی ١٨ مانگە دەشکێنی‌و بەداخەوە بە هەڵوێستە زیدەخوازییەکانی، بەستێنی خوڵقاندنی‌" کرانەوەی رێژەیی‌و ئاشتەوایی لەگەڵ کوردان لە باکوور" لەبار دەبا. یا "ریسەکان" دەکاتەوە "خوری".
٤- تورکیە لەململانێ لەگەڵ ئێران‌و سووریەدا، خۆی وەک عەربستان‌و شێخەکانی کەنداو حسێب کا. لەحاڵێک‌دا، تورکیە وڵاتێکی نیوە ئورووپایی- ئاساییە‌و بە یاساو لائیک‌و  ئەندامی ناتۆیە‌و هەوڵ بۆ بە ئەندامەتی لە یەکیەتیی ئورووپا دەدا. بۆیە نابێ بچێتە خانەی بناژۆیی ئیسلامی سوننی‌و تورکیە تووشی کوودێتای ژێنڕالەکانی ناسیونالیست- راسییست (ئەوپەڕی بەرچاو تەنگ)‌ی دژە ئازادی‌و دژە کورد‌و گەلانی‌تر لەنێو تورکیە‌دا، بکاتەوە.
٥- تورکیە بە کردوە خۆی وەک پشتیوانی داعش نیشان دەدەا‌و بۆ بەری ئەنەسر پێستیوان بوە‌و بەگژ کوردەکانی رۆژئاوای دەکردوون. داعش لەنێو هەناوی ئەلنووسرە‌و ناڕازییەکانی گرووپە ئیسلامییەکانی دیکە بە خوراسان ئەوانی تردەری هەڵداوە‌و شیمانەی پشتیوانی عەرەبستان‌و تورکیەی لێدەکرێ. بەڵام ئەوەی کۆبانێی تووشی ئەو مەنەتییەی کردوە، پتر تورکیەیە، هەتا عەربستان و قەتر.
بۆیە تورکیە، دەتوانێ لە ململانێی ناوچەی رۆژهەڵاتی نێوەڕاست‌دا، ئەگەر هاوپەیمانی تەواو عەیار لەگەڵ رۆژئاوای دژی داعش ناکا؛ بۆ بەربەرەکانی لەگەڵ بەرەی ئێران، رووسیە، چین، عێراق، سووریە و تازە بەدەسەڵات گەیشتوەکانی یەمەن‌و گرووپە بناژۆ (فیندەمێنتاڵ)‌ەکان‌و کەم‌کردەنەوەی  پانتایی‌و فیکری هیلالی شیعە، دەتوانی وەک جۆرێک لە هێزی سێیەم‌و پردی نێوان ئاڵوگۆڕەکانی سی کوچکەی ئاسیایی‌و ئورووپایی‌و رۆژهەڵاتی نێوڕاست بێ.
ئەگەر تورکیە بەشێوەیەک لەگەڵ رۆژئاوا هاوتەریب نەبێ، فاکتەری نوی دێنە گۆرو کاریگەری نەرێنی لەسەر بیروڕای گشتی تورکیە دەبێ‌و لەوانەیە بەرەو نیزامەگەری توند کردار هەنگاو بنێ.
١٩ ی ئۆکتۆبری ٢٠١٤

شەهید پێشەوا قازی محەممەد

شەهید پێشەوا قازی محەممەد
شەهید پێشەوا قازی محەممەد یەکەم سەرۆک کۆماری کوردستان.