shehidan_smail_ali.jpgهه‌ر له‌ کۆنه‌وه‌ مێژوی خه‌بات و تێکۆشانی گه‌لی کورد له ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان سه‌ره‌ڕای به‌ربه‌ست و پیلانه‌ گڵاوه‌کانی دوژمنانی گه‌لی کورد گه‌لێک‌ سه‌رکه‌وتن و شانازی بۆ مێژو

که‌ڵه‌که‌ کردووه‌، له‌و مه‌یدانه‌شدا توشی زۆر کاره‌ساتی نه‌خواز و دڵته‌زێن بووه‌، که‌ ئه‌وه‌ی ئه‌من باسی ده‌که‌م یه‌کێکیانه‌!
ئه‌و کاره‌سات و پێشهاته‌ چاوه‌ڕوانه‌کراوانه‌ی مه‌یدانی خه‌بات و‌ تێکۆشانی ڕۆڵه‌کانی جوڵانه‌وه‌ی هه‌قخوازانه‌ی گه‌لی کورد ده‌گه‌ڕێنه‌وه‌ بۆ چه‌ند هۆکار و که‌م کورتیه‌ک که‌ جوڵانه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی گه‌لی کورد له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان هه‌ر له‌ کۆنه‌وه ده‌ست و په‌نجه‌ی له‌ گه‌ڵدا نه‌رم کردوون و نه‌یتوانیوه‌ به‌ربه‌ستیان بۆ دانێ یان خۆیان لێ دوور بگرێ!
هه‌موو ئه‌و که‌سانه‌ی ڕۆژێک پێشمه‌رگه‌ی حیزبی دێمۆکڕات بوون ده‌زانن که‌ پێکهاته‌ی حیزبی دێمۆکڕاتی کوردستان له‌ مه‌یدانی خه‌بات و تێکۆشاندا بۆ وه‌دیهێنانی ماڤ و ئازادیه‌کانی گه‌لی کورد چه‌نده ساده‌ و‌ سادق و خۆ به‌خش بووه‌، چه‌نده‌ مایه‌یان له‌ خۆ داناوه‌ و بێ به‌رابه‌ر ته‌حمولی هه‌موو ئازاره‌کانیان کردووه، تەنیا بە نانی وشکی سەر سفرەی هەژارانی کورد هەر بۆ ئەوەی هیزو تواناکانی گەنج و لاوی شۆڕشگێڕی کورد وابەستە و موحتاجی دەستی نامەرەردو دوژمنانی گەلی کورد لە زرزێکەوە نەبێ و لە هەموو هەڵسوکەوتیان لە مەیدانی پڕ هەوراز و نشێوی خەبات دا سەربەست و سەربەخۆ و ڕوسور بن، به‌ڵێ زروفی حیزبی دێمۆکڕاتی کوردستان و به‌ گشتی جوڵانه‌وه‌ی ڕزگاریخوازی له‌ ڕۆژهه‌ڵاتی کوردستان زۆر هه‌ژار بووه‌ نه‌ ده‌سه‌ڵات و ئیمکاناتیان هه‌بووه‌ هێزی پێشمه‌رگه‌ به‌ شێوه‌ی سوپایه‌کی پێشکه‌وتوو و سه‌رده‌میانه‌ له‌ ژێر فه‌رمان و بڕیاردا ڕێک بخەن نه‌ له‌وبواره‌شدا که‌سی ده‌وره‌ دیتو و لێزان و پسپۆر و به‌ ته‌جروبه‌ هه‌بووه‌ به‌و کاره‌ هه‌ڵسێ، ئه‌وه‌ی شتێکیشی زانیبێ له‌ فیداکاری و ئازایه‌تی خۆی بووه‌ که‌ توانیویه‌تی به‌ ئه‌رک و وه‌زیفه‌ نیشتمانیه‌کانی خۆی هه‌ستێ و پێشمه‌رگه‌ی گه‌ل بێت، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا له‌و مه‌یدانه‌ دا هه‌موو که‌سیش ئازاد و سه‌ربه‌ست و سه‌ربه‌خۆ بووه‌ له‌وه‌ی که‌ ئه‌یزانێ و ‌نیشانی بدات و ده‌ریخات که‌ چه‌نده‌ به‌رهه‌م هێن و به‌رهه‌مدار و داهێنه‌ره‌ بێ ئه‌وه‌ی که‌س ده‌ستی وه‌به‌ر ده‌ست بنێ!
هێزی پێشمه‌رگه‌ی حیزبی دێمۆکڕاتی کوردستان به‌ پێچه‌وانه‌ی سوپایه‌کی تێر و پڕ و ڕێکخراو به‌ یاسا، نا ئەو خاوه‌نی دیسیپلین و ئه‌خلاقی شۆڕشگێڕانه‌ ‌بووه‌ و هه‌یه‌ که‌ هه‌تا سه‌ر یه‌سقان ته‌حمولی ئازاره‌کانی مه‌یدانی شۆڕش و خه‌باتی کردووە و دەکات‌! برسیه‌تی و نه‌داری و که‌م و کورتی نه‌یتوانیوه‌ زه‌ڕڕه‌یه‌ک له ئیراده‌ و‌ ئیمان و وره‌ و هیمه‌تی پێشمه‌رگه‌ که‌م کاته‌وه‌ و ته‌سلیمی بکات.
به‌ڵێ له‌و هه‌ژاریه‌ی گه‌له‌وه‌ و له‌ ئازار و ئه‌سره‌تی خه‌مێکی قوڵ خه‌یاڵ ئه‌مباته‌وه‌ چیای به‌رزی "تاژه‌نده‌ر" له‌وێ باشه‌ به‌ سه‌ر که‌ژ و کێو دا، به‌ سه‌ر که‌وتی کۆن و بەساڵداچوو و قژی تیروێو گوێنی چەقڵاوی دا شۆڕ ببمه‌وه‌ و له‌بن تاشه‌ به‌ردێک وه‌ک هه‌ڵۆی بریندار ده‌ست له‌ ئه‌ژنۆ وه‌رێنم و فرمێسکی ئاهو ناڵه‌ و خه‌مێکی قوڵ خه‌می دوو گوڵی په‌ڕ په‌ڕ بوو، دوو پاڵه‌وانی مه‌یدانی خه‌بات دوو هاوڕێ و هاوسه‌نگه‌رم به‌ سه‌ر شاخدا بڕێژم.
ده‌زانم ژیان له‌ شه‌قه‌ی باڵده‌داو ته‌مه‌ن شۆڕ ده‌بێته‌وه‌ به‌ره‌و هیچ، به‌ڵام هه‌ستێک له‌ ناخم دا هه‌موو ڕۆژێک وه‌کو کزه ‌بای ساردی پاییزی له‌ پڕ ڕامده‌چڵه‌کێنێ و له‌ ده‌روندا ئه‌م هه‌ژێنێ سۆزی نیشتمان ده‌مگێڕێته‌وه‌ دۆخی گه‌نجه‌یه‌تی خۆم و ده‌بمه‌وه‌ پێشمه‌رگه‌، له‌ ملی ڕێگا و ڕێچکه‌و‌ هه‌ڵدێره‌وه‌ به‌ کۆڵێک خه‌م و به‌ژاره‌وه‌ ئه‌چمه‌وه‌ ژێر جه‌سته‌ی شه‌که‌ت و ماندووی دوو هاوڕێی شه‌هیدم دوو سوره‌ گوڵی به‌هاری هیوا، دوو پاله‌وانی ڕۆژگاری سه‌خت شه‌هیدان سمایل نێژاوه‌یی و عه‌لی بۆکانی!
ئێره‌ چیای تاژه‌نده‌ره‌ دامێنی ئه‌م چیایه‌ لانکی هه‌ڵۆ تیژباڵه‌کانی دێمۆکڕاته‌، هۆوه‌ نارسته‌ بێشکه‌ی حه‌مه‌ نارستی یه‌، خواره‌وتر بوبانه‌یه‌ لانکی خالید بووبانه‌یی و خدره‌ چکۆڵه‌‌، ئه‌و دۆڵه‌ی وا ئه‌یبینی و ئه‌و لێڕه‌واره‌ی سه‌ری تێکچڕژاوه‌ پاڵه‌وانێک پڕاو پڕی ئه‌و دۆڵه‌ ڕاکشاوه‌ ئه‌ویش حوسێنه‌ نه‌وه‌ی ئه‌مه‌ر پاشای قه‌له‌ڕه‌شێ یه‌، چاوی هه‌ر له‌‌ گیاڕه‌نگه‌ و دڵی پڕ له‌ هیوایه‌، ڕۆژگارێک ئه‌و مه‌ڵبه‌نده‌ جێ ڕاوگه‌ی هه‌ڵۆی تیژباڵ و مه‌رد و ڕه‌ند بوو، بۆ پشودانی جه‌سته‌ و ڕوح و ده‌رکردنی شه‌که‌تی ڕێگه‌ زۆر جار ئه‌چونه‌وه‌ کانی خاتوون!
به‌ڵێ کانی خاتوون ئه‌مخاته‌وه‌ بیری شه‌وێکی تاڵ و برینێکی قوڵ! شه‌وی ٣ی خه‌رمانانی ساڵی ١۳٦٨هه‌تاوی ئێمه‌ زۆرین و زۆر بووین هه‌موو یه‌ک بووین، سێ ڕۆژ بوو له‌ ده‌روی گیاڕه‌نگ و که‌لی چیا دابووین، کێوێک له‌ وره‌ و بیرو باوه‌ڕ و هیوا بووین، ئاره‌زۆمان زۆر بوون و چاومان له‌ داهاتوو بوو و قه‌ت بێ هیوا نه‌بووین، هه‌میشه‌ ده‌مانگووت مادام ئێمه‌ هه‌ین و خه‌بات ده‌که‌ین ویژدانمان ئاسوده‌یه‌ ئاسۆ ڕونه‌ سه‌رده‌که‌وین.
خه‌یاڵ چیا و دۆڵ و ده‌شتی شه‌ق ده‌کرد و وه‌کو تاسه‌ له‌ هۆمل و باژاڕ و سوێسنایه‌تی و ئالان ئه‌‌نیشته‌وه و له‌وێ له‌ گه‌ڵ سڕێکدا له‌ پانتای ده‌شت و دۆڵ یان له‌ هه‌یوان و زرزی ده‌رگایه‌ک یان له‌ قه‌دپاڵی چیادا بڵاو ده‌بۆوه‌!
ئێواره‌یه‌ خۆر به‌ره‌و که‌ل شۆڕ بۆته‌وه‌ هێدی هێدی‌ سروشت هه‌ڵده‌نیشێ، تیشکی بێ هێزی خۆڕ جارێ وەکو تاجێکی زیڕین لە سەر لوتکەی گیاڕەنگ و تاژەندەر ئەدروشێتەوە، کزەی باێکی فێنک گەڵاکان ڕائەژێنێ و کش و ماتی ئەو ناوە ئەشکێنێ، پێشمه‌رگه‌ جموجۆڵی تێکه‌وت و خۆ ئه‌به‌ستن، دوو دوو به‌ره‌و هه‌وراز تێ هه‌ڵکشاین، تا به‌روه‌ به‌رڕۆژی دیواڵان بووینه‌وه‌، له‌وێ ماوه‌یه‌ک له‌ دووری یه‌ک دانیشتین تا هه‌وا بونێڵه‌ بێ! فه‌رمه‌نده‌ی هێز کاک "حوسێن په‌یره‌وان" په‌یوه‌ندی بێسیمی به‌و پۆله‌ پێشمه‌رگه‌وه‌ کرد،که‌ قه‌رار بوو ئه‌وێ شه‌وێ له‌ شوێنێک تێکه‌ڵ به‌ یه‌ک بینه‌وه‌‌، به‌ڵام جارێ شوێنی تێکه‌ڵ بوونه‌وه‌ دیار نه‌بوو تا په‌یوه‌ندی داهاتوو!
دوو دوو به‌ فاسیله‌ی چه‌ند مه‌ترێک دوور له‌ یه‌ک به‌ پانتایه‌کدا سه‌رده‌هه‌وتین کاتێک‌ که‌وتینه‌‌ ئه‌وبه‌ری گوندی دیواڵان، بینیمان له‌ خوار ئێمه‌وه‌ جوتیاران خۆیان کۆ ده‌کرده‌وه‌ و به‌ره‌و ماڵ ده‌بوونه‌وه‌، هه‌وا بو‌نێڵه‌ و ئێمه‌ به‌ره‌و هه‌وراز سه‌رده‌که‌وین، په‌یوه‌ندی بێسیمی که‌ له‌ په‌یوه‌ندی پێشتردا قه‌رار بوو هه‌موو سه‌ره‌ کاتژمێرێک په‌یوه‌ندی بکه‌ن نه‌ماوه! که‌س نازانێ بۆ؟ ئه‌وان بێسیم هه‌ڵ ناکه‌ن! بڕیار بوو که‌س بێسیم نه‌کوژێنێته‌وه‌ هه‌تا هه‌واڵێک له‌ تیمه‌که‌ نه‌زانڕێ! کات دره‌نگ بوو، ئێمه‌ ڕێگامان دووره‌ ده‌بێ له‌ ناوچه‌ی بوڵفه‌ت ڕه‌د بین و سپه‌ی له‌ ناوچه‌ی هۆمل بین! له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا ئێمه‌ زۆرین ڕێگاکه‌ پڕ مه‌ترسییه‌ و چه‌ندین مۆڵگه‌ی ڕێژیم و که‌مینی دوژمن له‌ سه‌ر ڕێگامانن ده‌بێ بێ ئه‌وه‌ی هیچ ڕووبدا ئه‌و شه‌و ڕه‌د بین، هه‌ر تێگیرانێک بۆی هه‌یه‌ زیانی گه‌وره‌مان به‌رکه‌وێ!‌ کاتژمێر نۆی شه‌وه‌ باسکه‌و باسک و دۆپه‌و دۆپ ڕێچکه‌یه‌ک له‌ هێز و توانا و بڕشت تێکه‌ڵ به‌ وره‌ و هێزێکی له‌ شکان نه‌هاتوو به‌روه‌ کانی خاتون و تاژه‌نده‌ر هه‌نگاو ده‌نێ، شه‌و که‌ڕ و کاسه‌ ده‌نگ هه‌ر زیخی ژێر پێ و نرکه‌ی به‌ور و خزینه‌،
شه‌وێکه‌ ئه‌م شه‌و قه‌ڵای مه‌ردانه‌، شه‌وی زکره‌، یان ڕازی ژیانه‌، شه‌وی ئاهه‌، شه‌وی ناڵه‌، شه‌وێ هه‌شه‌ له‌ سه‌ر ملانه‌، شه‌وی به‌ره‌نده‌ و شه‌وی دۆڕانه‌، شه‌وێکه‌ ئه‌م شه‌و:
دڵی زۆر که‌سی تێر کرد،
سه‌ری زۆر که‌سی وێر کرد،
زۆر بزه‌ی خسته‌ لێوان،
زۆر چه‌قڵی ناشت له‌ نێوان،
زۆر ئاوی خسته‌ دێمان
زۆر سه‌ر و خواریش جێمان
زۆر هه‌ستی چزانده‌ هه‌ستێ،
له‌ هه‌ر لا بۆ مه‌به‌ستێ،
ڕه‌گی زۆر حه‌یات و ژیانی بڕی،
له‌ سه‌ر نه‌هاتێ وه‌کو قه‌ل قڕی!
به‌ڵێ ئێمه‌ دڵه‌کانمان ساف و بێ گه‌رده‌ به‌ سه‌ر پشتی چیادا سه‌رکه‌وتین، ماوه‌یه‌ک ڕاسته‌ ڕێ ڕۆیشتین و ئه‌وجا به‌ره‌و کانی خاتون شۆڕ بووینه‌وه‌ که‌وتینه‌ سه‌ر باریکه‌ ڕێیه‌ک که‌ به‌رپرسان بڕیاریاندا له‌ خوار و پشتی ڕێچکه‌که‌ پشوێک بده‌ین، هه‌موومان به‌ بڵاوی و له‌ دووری یه‌ک به‌ دۆپێکه‌وه‌ هه‌ڵنیشتین، ئیتر له‌ چاو تروکانێکدا پێشمه‌رگه‌یه‌ک کاسانێکی ده‌نگ داو ته‌قه‌ی لێکردن بی ئه‌وه‌ی جواب وه‌رگرێته‌وه‌! ئه‌وجا که‌ ئێمه‌ نزیکه‌ی سه‌د پێشمه‌رگه‌ ده‌بووین به‌شی زۆریان ته‌قه‌یان کرد و "ئار پێ جیشیان" هاویشت! ئه‌وانیش چه‌ند ده‌ستڕێژێکیان له‌ ئێمه‌ کرد، زۆر به‌ داخه‌وه‌ شه‌هید عه‌لی بۆکانی چه‌ند مه‌ترێک له‌ خۆار منه‌وه‌ بوو، که‌ به‌ربۆوه‌ بۆ ناو ئاودڕه‌که، له‌منه‌وه‌ بۆ خۆی خۆ هه‌ڵدایه‌ ناو ئاودڕه‌که‌ و هه‌ویستی سه‌نگه‌ر بگڕێ‌، نه‌مزانی به‌داخه‌وه‌ قاچه‌کانی بوونه‌ خڕخاڵ! به‌ ئه‌ده‌ب و وره‌وه‌ بانگی کرد، وه‌رن بریندارم! برین پێچ و چه‌ند پێشمه‌رگه‌ی گه‌یشتنه‌ هانای، جارێ که‌س گوێ له‌که‌س ناگرێ هه‌ر تێکه‌وه‌ داوێن و هه‌ر که‌سه‌ له‌ به‌ره‌خۆوه‌ هاوار ده‌کات! به‌شێک دوور که‌وتوونه‌وه‌ و له‌ پشته‌وه‌ ته‌قه‌ ده‌که‌ن! ئێمه‌ هاوارمان کرد بژی حیزبی دێمۆکڕات، ئه‌وانیش گووتیان بژی حیزبی دێمۆکڕات! ئه‌وجا ده‌رکه‌وت که‌ تیمه‌که‌ی خۆمانه‌! دوای ئه‌وه‌ی که‌ زانرا تیمه‌که‌ی خۆمانه‌ و بانگمان هێشتن لێک کۆبووینه‌وه‌ بوو به‌ هه‌را هه‌را و په‌شۆکان و بۆڵه‌ بۆڵ! له‌وکاته‌دا ئه‌من به‌ ڕێچکه‌که‌وه‌ ڕۆیشتم بینیم که‌سێک له‌ ڕێچکه‌که‌دا ده‌چۆک نیشتووه‌! تاریک بوو چوومه‌ سه‌ری ناسیم که‌ سمایله‌! وه‌کو بینیم جامانه‌که‌ی به‌ سه‌ره‌وه‌ بوو، سه‌ری خستبۆ سه‌ر چۆکانی، هه‌ر دووک ده‌ستی به‌ سینگه‌وه‌ بوون، کۆڵه‌پشتی ده‌رمانیه‌که‌ی زۆر گورج بوو هه‌ر به‌ پشتیه‌وه‌ بوو! دوو سێ جار ڕامچڵه‌کاند گووتم سمایل، سمایل جوابی نه‌بوو، له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا قه‌تره‌یه‌ک خوێنی به‌جه‌سته‌وه‌‌ دیار نه‌بوو! هاوارم کرد گووتم وه‌رن ئه‌وه‌تا سمایل! هاتن، شه‌هید که‌ریم توژه‌ڵی که‌ له‌گه‌ڵ تیمه‌که‌دا ببوو ئه‌ویش هات گووتی سمایل له‌گه‌ڵ ئێمه‌ دابووه‌ به‌داخه‌وه‌، له‌وێ سمایلمان هه‌ڵسوڕاند و جه‌سته‌مان پشکنی هه‌زار حه‌یف و مه‌خابن گوڵه‌یه‌ک سینکی سمی بوو و چه‌ند قه‌تره‌یه‌ک خۆێن کراسه‌که‌ی سور کردبوو! یاخوا که‌س نه‌ی بینێ! له‌وێ نه‌ ئه‌رز قوتی ده‌داین نه‌ ئاسمان هه‌ڵیده‌کێشاین هه‌زار خۆزگه‌ت ده‌خواست که‌ ئه‌مه‌ خه‌ون بێت، مچڕکت لێ هه‌ڵده‌ستا و توکی سه‌رت قرژ ده‌بوو، شه‌وێک بوو شه‌وی ڕه‌ش، کاروانی دوور گه‌ڕایه‌وه‌ دوو که‌ڵه‌ پیاوی مه‌یدانی خه‌بات، دوو که‌نجی باڵا به‌رزی خوێن شیرین، دوو په‌پوله‌ی ڕوح سوک، ئاشقی ئازادی و خۆشه‌ویستی ئازادیخوازان به‌ کۆڵێک ئاره‌زۆ و ئاواته‌وه‌ بوونه‌ خه‌مێکی قوڵ به‌ سه‌ر شان و پیلمانه‌وه‌ شۆڕ بوونه‌وه‌، ئه‌ی هاوار له‌ خۆم چه‌نده‌ بریندارم چه‌نده‌ هه‌ژارم، به‌و شه‌وه‌ تاریکه‌ به‌و برینه‌ قوڵه‌وه‌ هاوار و هانا بۆ کوێ و بۆ کێ به‌رم؟ کێ ئه‌توانێ ئازاره‌کانم ڕاژێنێ و چون ده‌توانم برینه‌کانم ساڕێژ که‌م؟ سه‌رتاپا ته‌زیوم هه‌نگاو ده‌نێم جه‌سته‌م له‌ دو نایێ‌ ئه‌ژنۆم ده‌له‌رزن و ڕه‌ته‌ڵه‌ک ده‌به‌م بۆ هه‌ر لاێه‌،که‌ مناڵ بووم ئازاره‌کانم له‌ گه‌ڵ دایکم به‌ش ده‌کرد، ئه‌و هه‌ڵی ده‌گرتن تا سوکنایم دابێ و ئۆقره‌ بگرم، ئه‌ی ئه‌م شه‌و! کوا هه‌ستێ وه‌ک بروسکه‌ وه‌ک مچڕکه‌ به‌ گوێی دڵدا بچرپێنێ، به‌ڵکو دایکم له‌خه‌و ڕابێ و بێته‌ هانام له‌م ئازاره‌ ده‌رم هێنێ، بێته‌ هانام وه‌کو مه‌رهه‌م بیرینی گه‌رم و جه‌سته‌ی سڕم له‌ سه‌ر کۆشی خۆی ڕاژێنێ، لێم ببوره‌ دایه‌گیان که‌ بۆت بوومه‌‌ خه‌مێک، خه‌مێکی بێ کۆتای بوومه‌ خه‌مێک وه‌کو هه‌ور و وه‌کو باران به‌ سه‌ر لوتکه‌ی ژیانته‌وه‌ سه‌یوان ئه‌که‌م.
به‌جێم بێڵه‌ وه‌ک به‌جێم هێشتی دایه‌گیان نه‌که‌ی خه‌می ئازاری من ژیانت بسوتێنێ! خه‌م مه‌خۆ دایه‌گیان به‌جێم بێڵه ژیان به‌رده‌وامه‌، من ڕۆیشتم له‌ گه‌ڵ ئاواته‌کانم به‌ دوا خۆشەویستی ێەکدا که‌‌ له‌ ده‌رونمه‌وه‌ که‌ڵپه‌ی ده‌کرد! خۆشەویستی خاکی کوردستان‌ تۆش به‌خێر ماڵئاوا.
ئه‌وێ شه‌وێ به‌و دڵه‌ڕاوکه‌ و هه‌ژاریه‌وه‌ به‌ برینداری به‌ ئازارێک که‌ وه‌سف ناکرێ گه‌ڕاینه‌وه‌ بناری چیای به‌رزی گیاڕه‌نگ، له‌وێوه‌ چه‌ند که‌سێک له‌ دانیشتوانی گوندی دیواڵانمان ئاگادار کرده‌وه‌ که‌ به‌ هاوارمانه‌وه‌ بێن، ئه‌وان هاتن و ئه‌سپێکیان بۆ هێناین شه‌هید عه‌لی بۆکانی که‌ هێشتا بریندار بوو، چه‌ند باقه‌ گیامان بۆ له‌ ئه‌سپه‌که هه‌ڵبه‌ست و له‌ سه‌ر پشتی ئه‌سپه‌که‌مان وه‌رخست سێ پێشمه‌رگه‌ که‌ کادری ده‌رمانی بوون، ڕه‌گه‌ڵی که‌وتن که‌ به‌هه‌ر جۆڕێک بێ به ‌هاوکاری دانیشتوان له‌ مه‌ترسی ڕێگا نەجاتی بدەن و بیگێنه‌ نه‌خۆشخانه‌، ئه‌وان بۆ ڕۆژی ٤ی خه‌رمانان له‌ گوندی سپیداره‌ ده‌مێنه‌وه‌ به‌ نیازی ده‌رمان کردن و بوژاندنه‌وه‌ی برینداره‌که‌. ئێمه‌ به‌ هاوکاری چه‌ند که‌سێکی دانیشتوی گوندی دیواڵان شه‌هید سمایل نێژاوه‌یمان به‌ خاکی پیرۆزی کوردستان سپارد.
ڕۆژی ٤ی خه‌رمانان کاتژمێر دوو و چاره‌گ په‌یوه‌ندیان کرد، گووتیان "گوڵه‌ سووره‌که‌ وه‌ری"! ئیتر به‌و مانایه‌ که‌ عه‌لی بۆکانی شه‌هید بوو، به‌ڵێ به‌و شێوه‌یه‌ دوو شۆڕه‌سواری مه‌یدانی خه‌باتی گه‌له‌ چه‌وساوه‌که‌مان شه‌هید سمایل نێژاوه‌یی و شه‌هید عه‌لی بۆکانی گیانی پاکیان به‌ خاکی پیرۆزی کوردستان سپارد بوونه‌وه‌ سوره‌ر گوڵێک که‌ هه‌موو به‌هاران له‌ چیای به‌رزی گیاڕه‌نگ و تاژه‌نده‌ر سوور ئه‌بنه‌وه‌ و ئه‌دره‌وشێنه‌وه‌ عه‌لی بۆکانیش هه‌ر وه‌ک جاران به‌ ده‌نگه‌ به‌سۆز و پڕ هه‌سته‌که‌ی سرودی "هێزی پێشمه‌رگه‌ نابه‌زن" بۆ پێشمه‌رگه‌ ئه‌ڵێته‌وه‌.
شه‌هید سمایل نێژاوه‌ی هاوینی ساڵی ١۳٦٥هه‌تاوی هاتبۆ ناوڕیزی پێشمه‌رگه‌کانی هێزی گیاڕه‌نگی سه‌رده‌شت ئه‌و گه‌نجێکی جوان و باڵابه‌رز و سور و سپی بوو، هه‌تا دووی ناوه‌ندی ده‌رسی خوێندبوو، گه‌نجێکی ئازا و به‌ بڕشت و چاو نه‌ترس و هه‌ڵسوڕ بوو، به‌ هۆی وریای و له‌خۆبردوی له‌گه‌ڵ چه‌ند پێشمه‌رگه‌یه‌کی تردا هه‌ر زوو به‌ڕێکرا بۆ ده‌وره‌ی سه‌ره‌تایی کادری ده‌رمانی، شه‌هید سمایل ده‌وره‌که‌ی به‌ سه‌رکه‌وتنه‌وه‌ ته‌واو کرد و گه‌ڕایه‌وه‌ هێزی گیاڕه‌نگ، دوایێش زۆر ئازایانه‌ له‌ زۆربه‌ی مه‌ئموریه‌ت و شه‌ڕه‌کانی هێزی پێشمه‌رگه‌ له‌ ناوچه‌ی سه‌رده‌شت به‌ دژی ڕێژیمی ئاخوندی به‌شداری چالاکانه‌ی کرد و برینی زۆر پێشمه‌رگه‌ی برینداری‌ به‌ست و له‌ مه‌رگ نه‌جاتی دان، دوای کۆنگره‌ی شه‌ش و له‌ت بوونی حیزبی دێمۆکڕات به‌ دوو که‌رته‌وه‌، شه‌هید سمایل بۆ ماوه‌ی دوو مانگ له‌ حیزب دانیشت! ئه‌و ماوه‌ هاموشۆی ڕانیه‌ و سونێی ده‌کرت، به‌ڵام زۆری نه‌خایاند و گه‌ڕایه‌وه‌ ڕیزی پێشمه‌رگه‌کانی هێزی گیاڕه‌نگ و درێژه‌ی به‌ ئه‌رکی پیرۆزی پێشمه‌رگایه‌تی خۆی دا. شه‌هید سمایل تا کاتی شه‌هید بوونی یه‌کێک له‌ پێشمه‌رگه‌ جوان و به‌ ئه‌خلاق و گوێڕایه‌ڵ، به‌ویژدان و به‌ ئه‌مه‌گ، به‌ دیسیپلین و دڵسۆزی هێزی گیاڕه‌نگ بوو.
شه‌هید عه‌لی بۆکانی ساڵی ١۳٦٦هه‌تاوی له‌ هێزی بۆکانه‌وه‌ خۆی نه‌قڵی هێزی گیاڕه‌نگ کرد، ئه‌و به‌ هۆی خوێن شیرینی و ڕوح سوکیه‌وه‌ هه‌ر زوو جێی خۆی له‌ ناو دڵی پێشمه‌رگه‌کانی هێزی گیاڕه‌نگی سه‌رده‌شت دا کرده‌وه‌ و به‌ ده‌نگی زوڵاڵ و ئاوازی خۆشی کۆڕی شه‌و ڕۆژی هه‌میشه‌ گه‌رم و پڕ جۆش و خرۆش و ئاوازه‌ بوو، ئه‌و نه‌موونه‌ی پێشمه‌رگه‌یه‌کی به‌ ئه‌خلاق و به‌ ویژدان و دیسپلینی شۆڕشگێڕانه‌ بوو.
شه‌هید عه‌لی به‌هۆی لێهاتووی و ژیری و کارامه‌یی هه‌ر زوو کرا به‌ سه‌رپه‌لی په‌لێک له‌ پێشمه‌رگه‌کانی لکی سێی هێزی گیاڕه‌نگ، ئه‌ویش له‌و مه‌یدانه‌ دا تا کاتی شه‌هید بوونی چالاکانه‌ له‌ زۆربه‌ی مه‌ئموریه‌ت و چالاکیه‌کانی هێزی پێشمه‌رگه‌ی ناوچه‌ی سه‌رده‌شت به‌‌وپه‌ڕی دڵسۆزیه‌وه‌ به‌شداری کرد و جێ په‌نجه‌ی دیار و به‌رچاو بوو.
چه‌ند مانگ پێش ئه‌وه‌ی شه‌هید عه‌لی بۆکانی شه‌هید ببێ ڕۆژێک هه‌ینی له‌ بنکه‌ی گه‌ڵوه‌ڕه‌زێ بووین گوێمان له‌ ڕادیۆی ده‌نگی کوردستان گرتبوو، به‌رنامه‌ی پرسیار و وه‌ڵامی نامه‌ی گوێگره‌کان بوو، کچێک پرسیاری کرد و گووتی: ئایا عه‌لی بۆکانی له‌ ناو ڕیزی پێشمه‌رگه‌کانی حیزبی دێمۆکڕات دا ماوه‌! ئه‌گه‌ر ماوه‌ له‌ کوێ و له‌ کام هێزی حیزبی دێمۆکڕات دا خزمه‌ت ده‌کات؟ جوابیان دایه‌وه‌ گووتیان: به‌ڵێ ماوه‌و ئێستا له‌ ڕێزی پێشمه‌رگه‌کانی هێزی گیاڕه‌نگی حیزبی دێمۆکڕات دا له‌ ناوچه‌ی سه‌رده‌شت خزمه‌ت ده‌کات. جانازانم ئه‌وکات ئه‌و کچه‌ گوێی له‌ وه‌ڵامه‌که‌ی ڕادیۆی ده‌نگی کوردستان بوو یان نا، تۆبڵێی ئه‌و کچه‌ دوای مه‌رگی شه‌هید عه‌لی له‌ کوێ بێت ڕۆژگاری به‌ کام ئاقاره‌دا ڕۆیبێت؟
سڵاو له‌ گیانی پاک و جه‌سته‌ی پیرۆزی شه‌هید عه‌لی بۆکانی و شه‌هید سمایل نێژاوه‌یی ڕێگایان پڕ ڕێبوار بێت.
به‌ڵێ شه‌وی ٤ی خه‌رمانانی ساڵی ١٣٦٨هه‌تاوی به‌ هه‌مان ڕێچه‌دا ڕۆیشتین و ڕه‌د بووین، ناوچه‌ی بوڵفه‌تمان به‌جێ هێشت و بۆ کاتژمێر چواری سه‌رله‌به‌یانی گه‌یشتینه‌ ناوچه‌ی هۆملی سه‌رده‌شت بۆ ڕۆژ له‌ ناو گوڕستانێک ماینه‌وه‌ که‌ ده‌که‌وێته‌ ئه‌وبه‌ری گوندی "ڕه‌شه‌هه‌رمێ" ڕۆژی ٥ی خه‌رمانان کاتژمێر دووی دوانێوه‌ڕۆ له‌ لای گوندی "ماره‌غانیه‌وه"‌ دوو سه‌ربازی ڕێژیم دۆڵاودۆڵ ده‌هاتنه‌ خوار به‌ره‌و گوندی "ڕه‌شه‌هه‌رمێ" ده‌چوون! چه‌ند پێشمه‌رگه‌یه‌ک که‌وتنه‌ دویان و له‌ دۆڵه‌که‌دا گرتیانن له‌وێش یه‌کێک له‌ پێشمه‌رگه‌کان ته‌قه‌ی له‌ سه‌ربازه‌کان کرد و له‌ ده‌ست و تفه‌نگی یه‌کێکی دابوو! که‌ بوو به‌ هۆی بردیندار بوونی سه‌ربازه‌که‌ و خه‌راپ بوونی تفه‌نگه‌که‌ی! ئه‌وێ ڕۆژێ له‌ ناو دارستانه‌که‌ سه‌حنه‌کان ڤیدیۆ کران و ئاخاوتنێک له‌ گه‌ڵ سه‌ربازه‌کان کرا، به‌ڵام تا ئێستاش که‌س نه‌زانی ئه‌و ڤیدیۆیانه‌ چیان بوو!
دوای ئه‌و ده‌ست که‌وت و دیلانه‌، ده‌مه‌و ئێواره‌‌ به‌ره‌و ناوچه‌ی ئالان وه‌ڕێکه‌وتین و سه‌ربازه‌ دیله‌کانیش له‌ گوندێک ئازاد کران.
ئه‌گه‌ر بگه‌ڕێمه‌وه‌ بۆ کاره‌ساتی ئه‌وێ شه‌وێ و لێی وردببمه‌وه، بەو نەتیجە دەگەم: کە به‌داخه‌وه‌ پێشمه‌رگه‌یه‌ک که‌ ئێستا شه‌هید بووه ئه‌من ناوی نابه‌م په‌له‌ی کرد، دوو هه‌ڵه‌ی کرد! یه‌که‌م که‌ تیمی کادره‌کانی خۆمانی ده‌نگ دان و ته‌قه‌ی لێکردن، بێ ئه‌وه‌ی گوێ بیسی جوابی ئه‌وان بێ، له‌ یه‌که‌م ته‌قه‌ دا سمایل نێژاوه‌ی شه‌هید کرد! له‌ درێژه‌ی‌ ته‌قه‌ کردن دا، له‌ تیمه‌که‌ی تره‌وه‌ پێشمه‌رگه‌یه‌ک که‌ ناوی ئه‌ویش نابه‌م ڕه‌گبارێکی له‌ ئێمه‌ کرد، که‌ هه‌موو گوڵه‌کان به‌ر قاچەکانی عه‌لی بۆکانی که‌وتن و به‌داخه‌وه‌ هه‌ردووک لاقی ورد بوون!
هه‌ڵه‌ی دووه‌می ئه‌و پێشمه‌رگه‌ په‌له‌ کردن و ته‌قه‌ کردن له‌و دوو سه‌ربازه‌ بوو، که‌ پێویست نه‌بوو له‌وێ ته‌قه‌ بکات ئه‌وان ته‌سلیم ببوون!
هیوادارم له‌ داهاتوو ئه‌و هه‌ڵانه‌ دووپات نه‌بنه‌وه تا‌ گه‌ل و حیزبه‌کان شاهیدی ئه‌و ئازار و برینانه‌‌ نه‌بن که‌ به‌ هیج نرخێک ساڕێژ نابن
هه‌زاران سڵاو بۆ گیانی پاکی شه‌هیدان سمایل نێژاوه‌یی و عه‌لی بۆکانی، ڕێگایان پڕ ڕێبوار بێت.
ئه‌بوبه‌کر سێوه‌تاڵی

شەهید پێشەوا قازی محەممەد

شەهید پێشەوا قازی محەممەد
شەهید پێشەوا قازی محەممەد یەکەم سەرۆک کۆماری کوردستان.